NASA mở 'cánh cửa’ mới khám phá vũ trụ

Kính viễn vọng không gian Nancy Grace Roman, một dự án trị giá khoảng 4 tỉ USD, đã được đưa lên không gian bằng tên lửa SpaceX Falcon Heavy từ Trung tâm vũ trụ Kennedy ngày 30.8. Trước khi phóng, có một số lo ngại về thời tiết, nhưng tên lửa đã đưa kính viễn vọng vào không gian trong điều kiện trời quang, theo Reuters.

Nancy Grace Roman được thiết kế để nghiên cứu năng lượng tối, vật chất tối, kiểm nghiệm lực hấp dẫn ở quy mô vũ trụ và tìm kiếm các hành tinh ngoài hệ mặt trời.

ẢNH: REUTERS

Sau khi rời trái đất, kính viễn vọng sẽ di chuyển tới điểm Lagrange 2, cách hành tinh chúng ta khoảng 1,6 triệu km. Sứ mệnh chính dự kiến kéo dài 5 năm, và NASA cho biết Roman có thể mang đủ nhiên liệu để hoạt động thêm khoảng 5 năm nữa.

Roman được kỳ vọng bổ sung cho 2 đài quan sát không gian nổi tiếng khác của NASA là kính viễn vọng Hubble được phóng năm 1990 và James Webb hoạt động từ năm 2021. "Nếu Hubble và James Webb nhìn vũ trụ qua một lỗ khóa, Nancy Grace Roman sẽ đạp tung cánh cửa", bà Nicola Fox, người đứng đầu Ban Giám đốc sứ mệnh khoa học NASA, cho hay.

Điểm nổi bật của Roman là khả năng quan sát một vùng trời rất rộng mà vẫn duy trì độ nhạy và độ phân giải cao. "Roman có độ nhạy và độ sắc nét hình ảnh tương đương Hubble, nhưng chúng tôi có thể khảo sát bầu trời nhanh hơn rất nhiều", bà Julie McEnery, nhà khoa học cấp cao của dự án Roman tại Trung tâm chuyến bay không gian Goddard của NASA, cho biết.

Theo bà McEnery, chỉ trong một tháng, Roman có thể khảo sát toàn bộ dải ngân hà ở quy mô mà Hubble có thể phải mất khoảng một thế kỷ để hoàn thành.

NASA ví Roman như một "ống kính góc rộng", trong khi James Webb giống "ống kính zoom". James Webb được tối ưu hóa để nhìn sâu vào những vùng rất nhỏ và cực xa của vũ trụ, qua đó giúp giới khoa học quan sát những thiên hà hình thành từ thuở sơ khai.

Những quan sát từ Webb thời gian qua đã làm thay đổi hiểu biết về vũ trụ trẻ, trong đó có bằng chứng cho thấy một số thiên hà sơ khai hình thành sớm và phát triển lớn hơn so với dự đoán trước đây.

Roman sẽ bổ sung cho khả năng đó bằng trường quan sát rộng hơn nhiều. "Webb được thiết kế để nhìn rất sâu với độ nhạy đặc biệt, nhờ đó chúng ta có thể tìm kiếm những vật thể hiếm trong vũ trụ sơ khai", bà McEnery nói. Trong khi đó, Roman sẽ cung cấp "tầm nhìn rộng lớn bổ sung cho những quan sát sâu của Webb".

Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của Roman là góp phần giải đáp bí ẩn về vật chất tối và năng lượng tối, 2 thành phần được cho là chiếm phần lớn vũ trụ nhưng đến nay vẫn chưa được hiểu rõ. Kính viễn vọng dự kiến lập một trong những bản đồ 3D toàn diện nhất của vũ trụ từ trước đến nay. Cuộc khảo sát chính, kéo dài hơn một năm, sẽ quan sát hơn 2 tỉ thiên hà.

NASA kỳ vọng việc Roman đo đạc tác động hấp dẫn của vật chất tối và ảnh hưởng của năng lượng tối lên sự giãn nở của vũ trụ sẽ giúp giới khoa học tiến gần hơn tới lời giải cho 2 bí ẩn này. Roman cũng sẽ tiến hành một trong những chương trình tìm kiếm ngoại hành tinh toàn diện nhất từ trước đến nay.

NASA dự kiến kính viễn vọng có thể phát hiện hàng nghìn hành tinh ngoài hệ mặt trời, đồng thời cung cấp những dữ liệu thống kê quy mô lớn về các hệ hành tinh tương tự hệ mặt trời.

Tuy nhiên, giới khoa học cho rằng giá trị lớn nhất của Roman có thể nằm ở những phát hiện chưa thể dự đoán trước. "Một trong những khía cạnh thú vị nhất của Roman là tiềm năng khám phá. Trong lịch sử, những đài quan sát thiên văn lớn thường tạo ra các đột phá quan trọng nhất ở những lĩnh vực mà giới khoa học chưa từng nghĩ tới trước khi chúng được phóng", nhà vũ trụ học Mustapha Ishak thuộc Đại học Texas (Mỹ), nói với Reuters.

Theo NASA, kính viễn vọng đã được phóng sớm hơn khoảng 9 tháng so với kế hoạch.