Các thống kê tội phạm học gần đây cho thấy tỷ lệ các vụ cố ý gây thương tích do mâu thuẫn bộc phát trong đời thường đang ở mức đáng báo động. Không ít chủ thể gây hậu quả trong các vụ bạo lực trước đó là những công dân tốt, chỉ vì một phút không kiềm chế được bản thân mà họ có những hành động "tàn khốc".
Dưới góc độ an toàn xã hội, việc phòng ngừa bạo lực đời thường trong nhiều trường hợp còn khó khăn hơn nhiều so với các loại tội phạm khác. Bởi lẽ, nó không có kịch bản, không theo bất kỳ quy luật phạm tội nào, nằm ngoài mọi vòng kiểm soát của các thiết bị giám sát thông thường hay sự tuần tra của lực lượng chức năng.
Đáng lưu ý, trong tính phức tạp của bạo lực đời thường hiện nay có sự hiện diện của mạng xã hội. Một mâu thuẫn bắt đầu từ những dòng trạng thái "vô thưởng vô phạt" trên Facebook hay một bình luận có tính gây hấn, khiêu khích trên TikTok có thể nhanh chóng biến thành những vụ việc gây thương vong ngoài đời thực.
Khi sự tỉnh táo bị che mờ bởi ý muốn khẳng định "quyền lực ảo" thông qua bạo lực thật, sau một tranh cãi diễn ra bằng bàn phím, những cuộc "hẹn hò" để phân định cao thấp, đang trở thành vấn đề nhức nhối về an ninh trật tự xã hội.
Một trong số những câu hỏi đang đặt ra là tại sao khi trình độ dân trí và tiện nghi cuộc sống ngày càng nâng cao, con người lại càng dễ "cậy nhờ" đến bạo lực để giải quyết mâu thuẫn? Phải chăng trong văn hóa ứng xử có một bộ phận không nhỏ lệch chuẩn hành vi, coi việc dùng vũ lực là biểu hiện của "bản lĩnh", thay vì tìm cách hóa giải từ cái nhìn bao dung hay trong các cuộc đối thoại ôn hòa?
Để kéo giảm bạo lực đời thường, cần một chiến lược an ninh xã hội bền vững có sự kết hợp đa tầng giữa quản trị hành chính và giáo dục nhận thức với việc gia tăng chế tài đối với hành vi gây rối trật tự và cố ý gây thương tích, để bất kỳ cá nhân nào trước khi có ý định sử dụng vũ lực để giải quyết mâu thuẫn phải "chùn tay".
Tăng cường truyền thông để giáo dục kỹ năng quản trị cảm xúc và giải quyết xung đột ngay từ môi trường học đường, để "biết nhường nhịn" trở thành thước đo của sự văn minh trong ứng xử cộng đồng.
Khuyến khích "sự can thiệp" tích cực từ cộng đồng, đồng thời chủ động sử dụng hệ thống giám sát thông minh đến từ các công cụ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ để kịp thời nhận diện, ứng phó hiệu quả với bạo lực nơi công cộng cũng như trên không gian mạng.
Bạo lực có thể thỏa mãn cái tôi trong chốc lát, nhưng bình yên của cộng đồng mới là giá trị lâu dài. Một xã hội văn minh là nơi sức mạnh của sự tử tế được đề cao. Để "sau mỗi va chạm, mỉm cười là bản lĩnh, nhường nhịn là văn minh", mỗi chúng ta lại đặt thêm một viên gạch xây "pháo đài bình yên" cho đất nước, cho cộng đồng và cho mỗi gia đình.
Bình luận (0)