Theo anh, các bạn trẻ - sinh viên VN có đang quan tâm đến lĩnh vực hoạt hình?

Trong các buổi trò chuyện, tôi thấy các bạn rất giỏi về tư duy mỹ thuật, thích vẽ và đưa những tác phẩm của mình lên mạng xã hội. Ở độ tuổi sinh viên, tôi không giỏi như các bạn bây giờ. Hơn nữa, 10 năm trước học ngành này rất khó vì ít lớp, ít trường đào tạo. Còn bây giờ mọi thứ phổ biến, có thể tìm kiếm tài liệu, thông tin rất nhanh. Và tôi nghĩ có rất nhiều bạn trẻ Việt đam mê lĩnh vực này.

Là người có nhiều năm kinh nghiệm, từng "lọt mắt xanh" của những nhà tuyển dụng nước ngoài, vậy theo anh điều gì giúp các FX Artist người Việt có cơ hội trụ lại ở các hãng hoạt hình danh tiếng thế giới?

Khi vào công ty, studio lớn ở nước ngoài, một nghệ sĩ kỹ xảo phải có video giới thiệu bản thân, có sản phẩm (dự án cá nhân) để gây chú ý. Nếu làm một sản phẩm kiểu copy ý tưởng là nhà tuyển dụng sẽ biết liền, cho nên cần ý tưởng và sáng tạo cá nhân để gây chú ý với nhà tuyển dụng. 

Hơn nữa, tùy theo vị trí, nhu cầu tuyển dụng của các đơn vị này và thế mạnh, kỹ năng của bạn phù hợp, đáp ứng nhu cầu của họ thì cơ hội không thiếu.

Ảnh: BTC

Được biết anh có hành trình đến với hoạt hình rất thú vị?

Tôi học ngành Cơ điện tử của Trường ĐH Bách Khoa TP.HCM, tốt nghiệp loại khá. Nhưng tôi phát hiện ra niềm đam mê khác của mình sau thời gian làm truyền thông - media cho các sự kiện ở trường. 

Sau đó tôi làm bảo dưỡng máy bay ở sân bay Tân Sơn Nhất một thời gian rồi nghỉ vì công việc này áp lực cao, và quan trọng không phù hợp với sở thích của tôi vì tôi muốn làm lĩnh vực sáng tạo. Lúc này tôi bắt đầu tìm đến những lớp học để nắm vững nền tảng như lớp dựng hình, tạo nhân vật, môi trường, vẽ những đường nét trên nhân vật, tạo chuyển động (diễn hoạt), làm hiệu ứng, đánh sáng… Đây là những khâu của kỹ xảo và càng học tôi càng khám phá ra nhiều điều thú vị.

Vì sao anh không chọn kỹ xảo trong điện ảnh mà là hoạt hình, một lĩnh vực "khó ăn", vì thời điểm ấy hoạt hình Việt vẫn chưa có những bước tiến rõ rệt?

Đúng là nhu cầu của thị trường lúc tôi bắt đầu đi học và làm trong lĩnh vực hoạt hình rất nhỏ. Nhưng một người bạn đã giới thiệu tôi vào Sparx. Lúc đó đơn vị này đang làm một sê-ri phim hoạt hình, và đây cũng là đơn vị chuyên gia công cho các sản phẩm hoạt hình nước ngoài. Tôi gắn bó 6 năm ở đây rồi tiếp tục tìm kiếm cơ hội, bởi tôi muốn làm điều gì đó lớn lao hơn. Đương nhiên vẫn là lĩnh vực hoạt hình, còn kỹ xảo trong điện ảnh, tôi vẫn muốn thử sức nếu có cơ hội.

ẢNH: BTC

Sau khi nghỉ việc ở Sparx, anh tìm cơ hội ở các hãng hoạt hình quốc tế ra sao như Mikros Animation, Walt Disney Animation Studios và hiện tại là Netflix Animation?

Sau khi nghỉ việc ở Sparx, tôi có một khoảng thời gian dài để tập trung làm dự án cá nhân. Đó là thời điểm sau đại dịch Covid-19, mỗi dự án tốn khoảng 2 tháng và lúc này tôi đã biết rất rõ mình muốn gì và phải tập trung làm những sản phẩm cá nhân để đưa ra cho các nhà tuyển dụng biết, và đương nhiên là tìm kiếm cơ hội. 

Tôi đưa sản phẩm của mình lên trang của nhà tuyển dụng và sau đó sản phẩm của tôi đã thu hút mạnh, dân trong nghề nhận xét rất nhiều. Một vài trang nước ngoài chuyên về kỹ xảo hoạt hình đã chia sẻ lại và nhiều người biết tới tôi hơn. Sau đó tôi sang Canada để làm tại Mikros Animation. 

Ở nước ngoài họ sẽ làm theo dự án nên thay đổi liên tục về nhân sự, hết dự án thì họ sẽ cắt giảm bớt nên tôi lại ứng tuyển sang vài công ty. Và mới đây tôi trải qua hai vòng phỏng vấn để làm việc ở Netflix Animation. Phim hoạt hình Steps sắp chiếu trên Netflix là dự án đầu tiên tôi tham gia khi làm ở công ty này.

ẢNH: NVCC

Vậy cơ hội của người VN ở các công ty quốc tế chuyên về hoạt hình có nhiều không?

Cơ hội thì rất nhiều, nhưng quan trọng là kỹ năng của người đó có phù hợp với vị trí họ cần và muốn tuyển dụng hay không. Các studio nước ngoài tuyển rất nhiều nhân sự khắp thế giới. Ngay nhóm của tôi làm, nhân sự hầu như rộng khắp các quốc gia. Người VN rất ít.

Trong quá trình làm việc ở nước ngoài, anh đã gặp khó khăn, áp lực gì?

Tôi học tập và làm việc ở VN rồi sang nước ngoài nên khó khăn đầu tiên là ngôn ngữ, vì lúc đó tiếng Anh chỉ đủ dùng. Rồi những khác biệt về văn hóa, phong cách làm việc. Ở nước ngoài, họ làm việc rất thẳng thắn, có khó khăn thì phải hỏi ngay lập tức vì họ đề cao sự giao tiếp, làm việc theo tập thể. Đây là điều mình phải hòa nhập, kỹ năng chuyên môn có thể mất vài tháng để theo kịp nhưng phong cách làm việc phải có quá trình để thích ứng. Nhưng tôi chưa bao giờ có ý định bỏ cuộc.

Khi làm việc ở nước ngoài, thu nhập của nghệ sĩ kỹ xảo có đủ để trang trải cuộc sống?

Tôi chưa bao giờ quan tâm đến thu nhập khi bước vào lĩnh vực này, ngay cả ở VN hay ở nước ngoài. Đương nhiên cuộc sống phải nghĩ đến cơm áo gạo tiền, nhưng khi bước vào nghề này tôi chỉ quan tâm là mình được làm gì, làm ở dự án lớn như thế nào. Ở thành phố lớn thì mức sống rất cao, cũng phải nghĩ đến vấn đề tài chính nhưng thực sự tôi không làm việc vì tiền.

ẢNH: CHỤP TỪ TRAILER PHIM

ẢNH: CHỤP TỪ TRAILER PHIM

ẢNH: CHỤP TỪ TRAILER PHIM

Hoạt hình Việt đã đạt những bước tiến đáng kể khi có những phim ra mắt trên màn ảnh rộng năm 2025. Vậy theo anh, phim hoạt hình Việt vì sao vẫn chưa đạt doanh thu như kỳ vọng?

Tôi từng viết review khi xem trailer của các phim này. Thị trường VN cũng có những giới hạn với phim hoạt hình. Nhưng tôi nghĩ chúng ta nên chú ý vào câu chuyện, kịch bản; còn vấn đề kỹ thuật thì tập trung sau. 

Phim hoạt hình Việt còn thiếu giai đoạn tiền kỳ về kịch bản, thiết kế nhân vật, thiết kế bối cảnh… Đây là giai đoạn phải làm thật tốt để thu hút người xem. Phim có đẹp mà câu chuyện dở thì không thể thu hút khán giả. 

Ở các phim hoạt hình quốc tế, người ta đầu tư vào giai đoạn tiền kỳ rất kỹ, tốn rất nhiều tiền và thời gian. Như trung bình phim hoạt hình chất lượng cao kéo dài từ 3 đến 5 năm và giai đoạn làm tiền kỳ đã chiếm 2/3 rồi; còn giai đoạn sản xuất thường ngắn hơn. 

Chúng ta có chất liệu từ văn hóa, lịch sử nhưng chưa biết biến điều đó thành một câu chuyện hấp dẫn khoảng 1 tiếng rưỡi ngoài rạp. Hơn nữa, ở các phim hoạt hình nước ngoài, đặc biệt là các hãng lớn, sau khi phim ra rạp, người ta bán những sản phẩm ăn theo như đồ chơi, chiếu trực tuyến trên nền tảng khác… Đó là cách người ta thu hồi vốn. Nhưng ở VN chưa có "hệ sinh thái" này dành cho phim hoạt hình.

Theo anh, khác biệt trong đầu tư - sản xuất giữa phim hoạt hình quốc tế với phim hoạt hình VN là gì?

Thật ra VN có rất nhiều nghệ sĩ giỏi, thậm chí giỏi hơn tôi rất nhiều và họ dành đam mê cho ngành này cũng không kém tôi. Tôi nghĩ với phim thì cần đầu tư nhiều, cần một khối lượng người phối hợp với nhau trong một thời gian dài, để tạo nên một kho chất xám trong hành trình tạo ra sản phẩm.

Như ở nước ngoài, người ta muốn tạo ra một nhân vật sẽ đi thẳng đến quốc gia đó để nghiên cứu người dân địa phương sinh hoạt thế nào, làm gì mỗi ngày, ca hát nhảy múa ra sao; rồi những biểu tượng trên quần áo, văn hóa… đều được nghiên cứu và đưa vào phim theo ý đồ của biên kịch và đạo diễn. Họ nghiên cứu rất lâu chứ không phải tháng này vẽ nhân vật thì tháng sau đã ra phim. 

Thật ra có nhiều chi tiết người xem không để ý đâu, nhưng đó là những chi tiết cần trong phim để tạo ra một thế giới có thật, thuyết phục người xem. Như phim Moana 2 nói về những cư dân ở vùng đảo Polynesia nên tất cả những biểu tượng, trang phục… đều được đưa vào, đương nhiên là có sáng tạo.

VN cũng có chất liệu tương tự như vậy, nhưng quan trọng chúng ta làm ở mức độ nào, đầu tư cho nó ra sao. Tôi đánh giá cao kỹ năng của các bạn nghệ sĩ VN, không thua gì quốc tế. Họ đã biết làm cái gì để tạo ra sản phẩm cuối cùng và chiếu được phim hoạt hình trên màn ảnh rộng.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Vậy thử thách khi anh làm trong hai bom tấn Moana 2 và Zootopia 2 là gì?

Thật ra ai cũng sẽ gặp những thử thách khi làm một sản phẩm mới vì công nghệ luôn thay đổi, quy trình cũng mới. Với những bộ phim trên, chất lượng đầu ra luôn yêu cầu rất cao, gần như một vài version thì không đủ, phải làm đi làm lại sau đó qua rất nhiều khâu, nhiều người kiểm duyệt. Thậm chí đôi khi độ liên kết chưa đủ vẫn phải làm lại và kết quả cuối cùng phải là sự gắn kết của nhiều công đoạn, nhiều người ở các khâu. 

Khi làm việc mỗi nghệ sĩ sẽ được phân chia việc phù hợp với kỹ năng. Tôi thì chuyên mô phỏng nước. Ở Moana 2, tôi tham gia giai đoạn từ đầu đến cuối của sản xuất nên mất khoảng 1 năm rưỡi, còn Zootopia 2 thì tôi tham gia khoảng gần cuối của giai đoạn sản xuất, mất tầm 4 tháng.

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực, phim ảnh cũng không ngoại lệ. Trong lĩnh vực hoạt hình, anh nhận định thế nào?

Về áp dụng AI, VN làm được thì nước ngoài cũng làm được. Thậm chí họ có tài nguyên, máy móc, kỹ thuật tân tiến hơn mình rất nhiều, nên sẽ không đứng ngoài cuộc chơi AI này. 

Còn ở góc độ cá nhân, những người làm sáng tạo như tôi sẽ không ủng hộ dùng AI. Tôi sẽ nghĩ theo hướng lạc quan, cứ xem AI như một công cụ hỗ trợ, và hiện tại rất khó để nói một cách rõ ràng bởi công nghệ luôn thay đổi. 

Trong công việc của tôi cũng không sử dụng AI nhiều ở hiện tại. AI có thể cho ra nhiều hình ảnh, gợi ý tưởng khác nhau, nhưng quyền quyết định cuối cùng vẫn là con người.