Nghiện lướt video ngắn: Bác sĩ cảnh báo mặt trái với người lớn tuổi

Thực tế hiện nay cho thấy, video ngắn không còn “kiêng dè” bất kỳ ai, từ trẻ nhỏ tới trung niên và người lớn tuổi, nếu chủ quan đều có thể bị cuốn vào “vòng lặp video ngắn”.

Anh N.A.T (40 tuổi, ở TP.HCM) chia sẻ mẹ anh năm nay 67 tuổi, vài năm gần đây bà thường xuyên ngồi trong phòng để… lướt video ngắn.

ẢNH MINH HỌA: N.QUYÊN TẠO TỪ AI

“Tôi ở xa nhà, lúc điện thoại về hiếm khi thấy mẹ bắt máy, hỏi mấy đứa em mới biết mẹ hay cầm điện thoại xem video ngắn. Gần như cả ngày mẹ đều ngồi trong phòng, còn nhờ con cháu tạo tài khoản trên 2-3 điện thoại để cái nào hết pin thì đổi sang cái khác xem cho tiện”, anh T. nói.

Hay trường hợp của chị N.B.N (47 tuổi, ở TP.HCM), sau một lần nhờ con tạo tài khoản TikTok, chị bị cuốn theo và lướt xem video ngắn mỗi ngày, mỗi đêm. Sau khoảng 3 năm, thị lực chị N. suy giảm, kèm theo mỏi mắt, mất ngủ và thường thức giấc giữa đêm.

Từ thực trạng trên, bác sĩ chuyên khoa 2 Đào Quang Hoàng, Khoa Nội Tim mạch - Lão học, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM) cho biết, việc xem video ngắn vào ban đêm có thể khởi phát một chuỗi phản ứng sinh lý và tâm lý bất lợi, ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ, hệ thần kinh và làm tăng nguy cơ tăng huyết áp. Quá trình này diễn ra chủ yếu qua 2 cơ chế như: Phá vỡ nhịp sinh học và gây thiếu ngủ mạn tính; Gây quá tải nhận thức và căng thẳng tâm lý.

Theo khuyến cáo năm 2025 của Hiệp hội Tim mạch Mỹ, rối loạn giấc ngủ, thiếu ngủ và căng thẳng tâm lý - xã hội đều là những yếu tố trực tiếp gây tổn hại hệ tim mạch, làm tăng huyết áp và giảm hiệu quả điều trị.

Tăng nguy cơ đột quỵ, sa sút trí tuệ

Theo bác sĩ Quang Hoàng, ở người lớn tuổi, những thay đổi về nội tiết và căng thẳng thần kinh kết hợp với sự suy giảm thể chất do tuổi tác có thể gây hại trực tiếp đến cấu trúc mạch máu não. Quá trình này làm tăng nguy cơ đột quỵ và sa sút trí tuệ thông qua nhiều cơ chế khác nhau.

Ảnh minh họa: Như Quyên

Trước hết là các yếu tố thúc đẩy. Việc nhìn màn hình trong thời gian dài làm giảm tần suất chớp mắt, gây mỏi, khô và chói mắt; từ đó ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ, góp phần làm nặng thêm các triệu chứng trầm cảm ở người lớn tuổi.

Bên cạnh đó, lối sống tĩnh tại do dành quá nhiều thời gian lướt mạng khiến người lớn tuổi ít vận động hơn. Số bước chân mỗi ngày và thời gian tham gia các hoạt động thể chất có thể giảm rõ rệt.

Thiếu ngủ, căng thẳng tâm lý và ít vận động còn khiến hệ thần kinh giao cảm bị kích thích liên tục, làm huyết áp tăng cao. Đây là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất gây tổn thương các cơ quan đích, đặc biệt là não bộ.

“Huyết áp cao đẩy nhanh quá trình sa sút trí tuệ do làm tăng nguy cơ bệnh lý thiếu máu cục bộ vi mạch và các bất thường chất trắng vỏ não. Những tổn thương này làm suy giảm nhận thức và có thể khiến các bệnh thần kinh, như Alzheimer, tiến triển nặng hơn. Áp lực máu tăng cao trong thời điểm cơ thể lẽ ra cần được nghỉ ngơi còn làm tăng độ cứng và xơ vữa mạch máu não, từ đó làm tăng nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ cấp tính hoặc xuất huyết não”, bác sĩ Hoàng nói.

ẢNH MINH HỌA: NHƯ QUYÊN

Cần làm gì để không “sập bẫy” video ngắn?

Từ đó, bác sĩ Quang Hoàng hướng dẫn cách để người lớn tuổi thay đổi hành vi và bảo vệ sức khỏe như sau:

• Không lướt điện thoại sau khi đã tắt đèn. Giới hạn thời gian xem buổi tối dưới 2 tiếng và tổng thời gian xem trong ngày ở mức 1 - 4 tiếng.
• Duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định để bảo vệ chất lượng giấc ngủ.
• Cho mắt nghỉ ngơi, cứ 20 phút nhìn màn hình thì nhìn ra xa 6 m trong 20 giây; sử dụng nước mắt nhân tạo nếu cần thiết.
• Bật chế độ lọc ánh sáng xanh nếu dùng điện thoại buổi tối.
• Người lớn tuổi nên sử dụng nền tảng video ngắn với mục đích chủ động như: Giải trí kết hợp tìm kiếm kiến thức sức khỏe, tìm xem các video hướng dẫn tập thể dục.
• Gia đình cần khuyến khích người lớn tuổi tham gia các hoạt động xã hội ngoài đời thực, kết hợp chế độ dinh dưỡng lành mạnh để kiểm soát huyết áp.