Đời sống Cộng đồng

Ngôi chùa 100 năm tuổi ở TP.HCM: Không thờ tượng Phật, chỉ thờ bài vị

Phạm Hữu - phamhauhuu@gmail.com

24/06/2026 05:45 GMT+7

100 năm tồn tại ở TP.HCM, Tam Tông Miếu của Minh Lý đạo có cách thờ tự đặc biệt khi không thờ tượng mà chỉ thờ bài vị của các vị Phật, Thần, Tiên.

Theo tư liệu từ ngôi chùa 100 năm tuổi Tam Tông Miếu của Minh Lý đạo, vào năm 1920, ông Âu Kiệt Lâm (1896 - 1941), người Minh Hương, cùng những người bạn cùng nghiên cứu, tìm hiểu về giáo lý của tam giáo gồm: Phật giáo, Khổng giáo và Nho giáo. Họ mua sách từ Pháp nghiên cứu về nhân điện. Đến năm 1924, họ giác ngộ chân lý của đạo và sáng lập tôn giáo mới lấy tên là Minh Lý đạo.

Tên Minh Lý được hiểu nôm na là: Minh có nghĩa là thông hiểu nhận biết rõ ràng; Lý là lẽ phải tuyệt đối. Minh Lý là thông hiểu đến sự tuyệt đối đạt tới lẽ phải mà thành đạo.

Từ đó, tôn chỉ của Minh Lý đạo chỉ dựa theo giáo lý của tam giáo mà thi hành giới quy, luật và dung hòa mọi tín ngưỡng, xu hướng cộng đồng, cùng học thuyết đông tây kim cổ, mở rộng tình thương, không phân chia màu sắc địa phương, nhằm hoằng dương chánh pháp, phục vụ nhơn sanh trên cương lĩnh từ bi, giác ngộ và giải thoát.

Ngôi chùa ở trung tâm TP.HCM không có tượng Phật, chỉ thờ bài vị - Ảnh 1. — Tam Tông Miếu có tuổi đời hơn 100 năm, nằm ở trung tâm TP.HCM. Đây là nơi thờ tự, lễ bái chính của Minh Lý đạo

Ngôi chùa ở trung tâm TP.HCM không có tượng Phật, chỉ thờ bài vị - Ảnh 2. — Tam Tông Miếu được xây dựng vào năm 1926, được sửa chữa và trùng tu 2 lần vào các năm 1941 và 1957

Ngôi chùa ở trung tâm TP.HCM không có tượng Phật, chỉ thờ bài vị - Ảnh 3. — Ngày nay chùa Tam Tông Miếu nằm tại số 82, đường Cao Thắng, phường Bàn Cờ, TP.HCM

Ngôi chùa ở trung tâm TP.HCM không có tượng Phật, chỉ thờ bài vị - Ảnh 4.

Ngôi chùa ở trung tâm TP.HCM không có tượng Phật, chỉ thờ bài vị - Ảnh 5.

Lối kiến trúc của Tam Tông Miếu khá đặc biệt, theo hình thức đạo pháp gồm đủ 3 đài dựa theo thuyết Tam Ngũ Nhất

ẢNH: PHẠM HỮU

Ngôi chùa ở trung tâm TP.HCM không có tượng Phật, chỉ thờ bài vị - Ảnh 6. — Chùa Tam Tông Miếu được xây dựng nhờ công hiến đất của ông Trần Kim Lý và bà Trần Kim Ký

Ban đầu, Minh Lý đạo ra đời nhưng chưa có nơi để tụ tập, tu học nên đã được sư trụ trì chùa Linh Sơn trên đường Cô Giang cho mượn chùa làm nơi lễ bái, tụng kinh. Do ở nhờ phải để cho gia chủ làm lễ vào ngày rằm và mùng 1 nên lệ cúng của Minh Lý đạo hằng tháng phải chuyển sang ngày 14 và 30 âm lịch.

Tam Tông Miếu được xây dựng từ ngày 9.9.1926 do công của ông Trần Kim Lý, bà Trần Kim Ký hiến đất và bà Ba Ngỡi, bà Huỳnh Thị Ngôn cùng một số vị khác ủng hộ về tài chính. Đến ngày 2.2.1927, Tam Tông Miếu hoàn thành. Chùa đã qua 2 đợt sửa chữa, trùng tu vào các năm 1941, 1957 và vẫn nằm tại số 82 đường Cao Thắng, phường 4, quận 3 (nay là phường Bàn Cờ, TP.HCM).

Trong khi đó, vì chùa thờ Tam Giáo Đạo Chủ nên ngày 3.1.1926, Đức Diêu Trì Kim Mẫu ban cho chữ hiệu của chùa là "Tam Tông Miếu".

Ngôi chùa ở trung tâm TP.HCM không có tượng Phật, chỉ thờ bài vị - Ảnh 7. — Khu vực bên trong chánh điện của Tam Tông Miếu. Nơi đây có cách bài trí nơi thờ tự và hành lễ tương tự với nhiều tôn giáo khác. Ở đây việc thờ nhiều vị Phật, Thánh, Thần, Tiên chỉ bằng bài vị và không có thờ bằng tượng

Ngôi chùa ở trung tâm TP.HCM không có tượng Phật, chỉ thờ bài vị - Ảnh 8. — Khu vực thờ ở giữa bửu điện là thiên bàn có 5 cấp (từ 1 - 5), từng cấp số tương đương với các bài vị

Ngôi chùa ở trung tâm TP.HCM không có tượng Phật, chỉ thờ bài vị - Ảnh 9. — Cấp 1 là cấp cao nhất thờ Diêu Trì Kim Mẫu, cấp 2 thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế, Hồng Quân Lão Tổ; cấp 3 thờ các vị Phật... Cộng tất cả là 17 bài vị, ráp thành hình tam giác mà ngôi Tây Phương Phật Tổ (Đức Phật Thích Ca) ở chính giữa có ngọn đèn lưu ly để giữa hình tam giác tiêu biểu cho trung đạo

Ngôi chùa ở trung tâm TP.HCM không có tượng Phật, chỉ thờ bài vị - Ảnh 10.

Ngôi chùa ở trung tâm TP.HCM không có tượng Phật, chỉ thờ bài vị - Ảnh 11.

Bên dưới bửu điện là hàng ghế ngồi cho các tín đồ. Hàng ghế này có thanh ngang dùng để quỳ, bàn gác tay giống như Công giáo

ẢNH: PHẠM HỮU

Bên trong Tam Tông Miếu chỉ thờ bài vị không thờ tượng như những đạo khác. Tại đây có 5 cấp thờ gồm bài vị của Diêu Trì Kim Mẫu, Ngọc Hoàng Thượng đế, Hồng Quân Lão tổ, Tam Giáo tổ sư (Phật Thích Ca, Lão Tử, Khổng ử), tứ đại Bồ tát (Địa Tạng Bồ tát, Văn Thù Bồ tát, Phổ Hiền Bồ tát, Quan Âm Bồ tát), cuối cùng là bài vị của Ngũ đẩu Tinh quân và chư Phật, chư Tiên.

Minh Lý đạo hoàn toàn dùng kinh tiếng Việt để người đọc dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thuộc. Bộ kinh được chia làm 5 loại: kinh bố cáo, kinh sám hối, kinh tịnh nghiệp vãn, kinh nhật tụng, kinh giác thế. Tu sĩ ở chùa được gọi là môn sanh, vẫn để tóc, không cạo đầu, nam mặc áo dài đen, quần trắng, khăn đóng đen trong khi nữ mặc áo dài đen, quần đen.

Minh Lý đạo là một tôn giáo nhỏ. Số lượng tín đồ tính đến nay trên cả nước khoảng 1.000 người. Hoạt động mạnh nhất ở quanh TP.HCM, Long Hải (tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu cũ). Ngày 18.10.2008, Minh Lý đạo - Tam Tông Miếu được Ban Tôn giáo Chính phủ công nhận là một tổ chức tôn giáo ngang.