Người bán hàng trên sàn 'nhẹ gánh' hóa đơn

Thở phào vì bớt nỗi lo bị phạt

Thông tin Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính nghiên cứu, đơn giản hóa quy định theo hướng người bán trên sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán không phải lập hóa đơn điện tử nếu sàn đã khấu trừ thuế theo từng giao dịch đang nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng kinh doanh trực tuyến. Với nhiều hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng nhỏ lẻ, đây là tín hiệu đáng mừng sau thời gian dài xoay xở với các thủ tục về hóa đơn, chứng từ.

ẢNH: LÊ NAM

Anh Lê Quân, một người bán hàng, đồng thời hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ vận hành gian hàng trên các sàn thương mại điện tử (agency), đánh giá đây là chủ trương đúng hướng và kịp thời. Thực tế thời gian gần đây, không ít người bán hàng nhỏ lẻ đã phải tạm ngừng kinh doanh trên sàn vì lo ngại việc tự lập hóa đơn điện tử cho từng đơn hàng. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu kiến thức kế toán, thuế, không đủ nhân lực thực hiện, trong khi lợi nhuận bán hàng sau khi trừ các khoản phí còn lại không nhiều. Với những gian hàng có hàng chục, thậm chí hàng trăm đơn mỗi ngày, việc lập hóa đơn cho từng giao dịch không đơn giản chỉ là thêm một thao tác trên máy tính. Người bán còn phải kiểm tra thông tin khách hàng, đối chiếu đơn hàng, xử lý các trường hợp hủy đơn, hoàn tiền hoặc điều chỉnh hóa đơn khi phát sinh sai sót. Những công việc này đòi hỏi thời gian, kiến thức nghiệp vụ và đôi khi phải thuê thêm nhân sự kế toán. Trong bối cảnh cạnh tranh trên các sàn thương mại điện tử ngày càng gay gắt, việc tiết kiệm được một khoản chi phí vận hành cũng có ý nghĩa đối với những người bán có biên lợi nhuận thấp.

Ở góc độ doanh nghiệp trực tiếp kinh doanh trên sàn, ông Đỗ Hữu Tân, Giám đốc Công ty CP giải pháp đóng gói Magix, thừa nhận việc lập hóa đơn điện tử từng tạo ra áp lực không nhỏ trong hoạt động vận hành. Với quy định lập hóa đơn cho từng giao dịch, nếu bán được 500 đơn hàng, doanh nghiệp phải xử lý số lượng hóa đơn tương ứng. Khó khăn không chỉ nằm ở số lượng mà còn là việc đối chiếu thông tin người mua, nhất là những khách hàng cần hóa đơn có đầy đủ tên đơn vị, mã số thuế và địa chỉ để hạch toán chi phí. Chẳng hạn, với các giao dịch trên Shopee, người mua có thể cung cấp thông tin xuất hóa đơn thông qua những trường dữ liệu của nền tảng. Tuy nhiên, kế toán vẫn phải rà soát, đối chiếu trước khi lập hóa đơn. Nếu khách hàng nhập sai thông tin, doanh nghiệp phải thực hiện thêm thủ tục điều chỉnh, liên hệ người mua và bổ sung chứng từ liên quan.

ẢNH: LÊ NAM

Ông Tân kể trước đây một nhân viên kế toán của công ty chỉ có thể xử lý thủ công tối đa khoảng 30 hóa đơn mỗi ngày. Để giải quyết bài toán này, Magix đã phải đầu tư công nghệ, kết nối dữ liệu từ sàn thương mại điện tử với phần mềm hóa đơn nhằm tự động hóa quy trình. Nhờ đó, hệ thống hiện có thể đồng bộ dữ liệu và xử lý hóa đơn nhanh hơn, giảm đáng kể khối lượng công việc thủ công. Tuy nhiên, không phải người kinh doanh nào cũng có đủ nguồn lực để đầu tư hệ thống tương tự. Với những hộ kinh doanh nhỏ, chi phí phần mềm, nhân sự và yêu cầu am hiểu pháp lý có thể trở thành rào cản lớn.

Giảm thủ tục, thúc đẩy kinh doanh số

Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Nguyễn Phúc Khoa, Trưởng ngành thương mại điện tử, Khoa Tài chính thương mại, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM (HUTECH), đánh giá chủ trương đơn giản hóa thủ tục hóa đơn điện tử là bước điều chỉnh kịp thời, xuất phát từ những khó khăn thực tế của người kinh doanh trực tuyến. Thương mại điện tử đang trở thành kênh kinh doanh quan trọng, thu hút đông đảo doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân tham gia. Tuy nhiên, khả năng đáp ứng các yêu cầu về kế toán, thuế giữa những nhóm kinh doanh này có sự khác biệt lớn. Đối với doanh nghiệp lớn, có bộ phận kế toán chuyên trách và hệ thống quản lý hoàn chỉnh, việc lập hóa đơn điện tử cho từng giao dịch thường không phải trở ngại quá lớn. Ngược lại, với hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, đây có thể là áp lực đáng kể bởi họ không đủ kiến thức chuyên môn để tự thực hiện, trong khi chi phí thuê dịch vụ bên ngoài làm giảm thêm biên lợi nhuận vốn đã khá mỏng. Không chỉ tốn thời gian và tiền bạc, người bán còn lo lắng vì không biết mình đã kê khai đầy đủ, lập hóa đơn đúng quy định hay chưa. Ông Khoa kể từng ghi nhận những trường hợp phải tạm rời sàn thương mại điện tử vì không đủ khả năng đáp ứng các yêu cầu này.

ẢNH: LÊ NAM

"Khi các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán đã thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay theo quy định, cần tận dụng nguồn dữ liệu giao dịch sẵn có để giảm những công việc hành chính trùng lặp. Điều quan trọng là nhà nước vẫn quản lý được doanh thu, nghĩa vụ thuế, trong khi người bán không phải gánh thêm những thủ tục không cần thiết. Đây cũng là cách tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng hơn giữa các chủ thể tham gia thị trường", ông Khoa nhấn mạnh.

Đồng tình với quan điểm này, luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng văn phòng luật sư Tinh Thông Luật, đánh giá chủ trương không bắt buộc người bán lập hóa đơn điện tử đối với những giao dịch đã được sàn khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay là hướng điều chỉnh tích cực, phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và sự phát triển của nền kinh tế số. Đối với người bán có số lượng đơn hàng lớn nhưng giá trị mỗi đơn thấp, việc lập hóa đơn cho từng giao dịch có thể phát sinh đáng kể chi phí phần mềm, nhân lực và thời gian xử lý. Chưa kể, các trường hợp hủy đơn, đổi trả hoặc hoàn tiền còn kéo theo những thủ tục điều chỉnh hóa đơn phức tạp. Khi giảm được những chi phí này, người bán có thêm nguồn lực cải thiện chất lượng sản phẩm, dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, chính sách còn góp phần giảm rào cản gia nhập thị trường, khuyến khích hộ kinh doanh truyền thống chuyển dịch sang môi trường trực tuyến, qua đó thúc đẩy thương mại điện tử phát triển.

Tuy nhiên, luật sư Diệp Năng Bình lưu ý nghĩa vụ lập hóa đơn và nghĩa vụ nộp thuế là hai vấn đề pháp lý khác nhau. Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, người bán vẫn phải lập hóa đơn điện tử, trừ những trường hợp được pháp luật cho phép. Vì vậy, việc sàn đã khấu trừ thuế chưa đồng nghĩa người bán đương nhiên được miễn lập hóa đơn. Để triển khai chủ trương mới, cần xác định rõ đối tượng, điều kiện áp dụng và trách nhiệm của các bên. Đồng thời, phải có cơ chế kết nối, đối soát dữ liệu giữa sàn thương mại điện tử với cơ quan thuế, bảo đảm kiểm soát được doanh thu, số thuế đã khấu trừ cũng như các giao dịch bị hủy, hoàn tiền. "Nếu được cụ thể hóa và triển khai đồng bộ, chủ trương này không chỉ giúp người bán tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn tạo thêm động lực để các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số", luật sư Bình nhận định.