Người làm thời trang quay lại giảng đường

05/11/2026 08:00 GMT+7

Sau nhiều năm ghi dấu trên các thảm đỏ, sàn runway hay đứng sau những dự án giải trí quy mô, không ít nhà thiết kế và stylist đang âm thầm trở lại giảng đường học nâng cao, đánh dấu bước chuyển quan trọng của thời trang Việt: dịch chuyển từ thói quen sáng tạo dựa trên bản năng và cảm xúc sang tư duy hệ thống, có nền tảng lý luận và tầm nhìn lâu dài.

Tái tạo nguồn vốn sáng tạo

Quyết định tạm gác lại nhịp sống vội vã của một stylist đắt show để học cao học ở tuổi 30, stylist Thuận Từ thừa nhận trải nghiệm thực tế là chưa đủ nếu muốn đi đường dài. Đứng sau phong cách của nhiều nghệ sĩ tên tuổi, đồng hành cùng nhiều ngôi sao tham gia các concert như Anh trai vượt ngàn chông gai, Anh trai say hi, Chị đẹp đạp gió..., anh được đánh giá là một trong những stylist có chuyên môn và uy tín của thời trang Việt.

Nam stylist cho biết đã âm thầm chuẩn bị suốt 2 năm để có thể theo đuổi tấm bằng thạc sĩ mỹ thuật ứng dụng.

Anh tâm sự: "Tôi nghĩ 5-10 năm nữa mình sẽ không còn đủ chất xám và năng lượng sáng tạo để làm tiếp công việc. Tôi trở lại giảng đường để tự nâng cấp bản thân trong ngành thời trang. Năng khiếu giúp mình đi nhanh ở giai đoạn đầu nhưng kiến thức bài bản mới giúp mình đi xa và làm nghề một cách bền bỉ".

Ca sĩ Hòa Minzy mặc trang phục của NTK Cao Minh Tiến trong MV Bắc Bling

Ảnh: NVCC

Ở góc độ của một nhà thiết kế (NTK) kiêm giảng viên đại học, NTK Tuấn Trần nhìn nhận việc trở lại giảng đường là cách để nâng cấp tư duy sáng tạo. Vừa vận hành thương hiệu thời trang riêng, vừa gắn bó với công việc giảng dạy từ nhiều năm nay nên việc học tiếp lên cao đã nằm trong kế hoạch phát triển nghề nghiệp lâu dài của anh để có thể vận dụng kiến thức liên ngành để ứng dụng vào nhiều lĩnh vực nghệ thuật sáng tạo.

Từ bỏ lối mòn cảm tính

Bước ra khỏi vùng an toàn của danh tiếng để đối diện sách vở, hành trình học thuật buộc người làm sáng tạo phải thay đổi hoàn toàn phương pháp tư duy.

Với gần hai thập niên gắn bó với thời trang, NTK Lê Thanh Hòa quen thuộc với cách tư duy bằng hình ảnh, cảm xúc và trực giác nghề nghiệp. Nhưng khi dấn thân vào con đường nghiên cứu thạc sĩ và tiến sĩ, anh nhận ra nguyên tắc cốt lõi: "Nghiên cứu khoa học đòi hỏi mọi nhận định phải có cơ sở, có phương pháp, có hệ thống và có khả năng kiểm chứng".

Sự chuyển dịch ấy cũng được nhìn thấy rõ ở Cao Minh Tiến, một trong những NTK kiên trì theo đuổi việc làm mới di sản dân gian trên sân khấu đương đại. Ở tuổi 43, anh vừa hoàn thành chương trình cử nhân ngôn ngữ Anh để làm bước đệm cho con đường nghiên cứu sinh tiến sĩ.

Từng đưa tín ngưỡng thờ Mẫu, tranh dân gian, thổ cẩm, sơn mài, tranh ghép vải... vào thời trang - bao gồm cả loạt trang phục gây sốt trong MV Bắc Bling của ca sĩ Hòa Minzy, anh đúc kết một bài học sâu sắc: "Nếu chỉ làm nghề bằng cảm hứng đơn thuần, việc đưa văn hóa dân gian vào trang phục rất dễ dừng lại ở việc minh họa bề nổi".

Hành trình tích lũy tri thức qua hơn một thập niên, song hành với sự nghiệp thiết kế và giảng dạy đã rèn cho anh tư duy nghiên cứu nghiêm túc. Với anh, học tập là để trau dồi nền tảng kiến thức, việc nâng cấp học vấn không đơn thuần để lấy bằng cấp mà là cách để làm sáng tạo có chiều sâu hơn. Càng dấn thân vào con đường học thuật, Cao Minh Tiến càng muốn làm ra các sản phẩm thời trang có giá trị về tinh thần, văn hóa.

Sàn diễn bắt tay với công nghiệp văn hóa

Thành quả của người làm thời trang sau khi quay lại giảng đường không chỉ dừng lại ở một bộ sưu tập mãn nhãn trên sàn diễn mà còn nằm ở khả năng tạo ra tri thức mới có thể chuyển giao và ứng dụng rộng rãi.

Từ đồ án thạc sĩ và bộ sưu tập E DE Heritage, NTK Tuấn Trần đã xây dựng nên mô hình 4L (Landscape - Language - Layer - Link) và quy trình thiết kế 8 bước. Công thức này giúp giải bài toán chuyển hóa cấu trúc hình học và tính biểu tượng của thổ cẩm Ê Đê sang ngôn ngữ thời trang biểu diễn đương đại, đồng thời có thể nhân rộng để ứng dụng với các loại hoa văn dân tộc khác.

NTK Tuấn Trần nhìn nhận: "Sự chuẩn mực về phương pháp luận chính là chiếc hàng rào bảo vệ giúp NTK không phạm phải những sai sót ngây ngô khi chạm vào các giá trị truyền thống". Thay vì chỉ nhìn thấy một hoa văn "đẹp" và đưa vào trang phục theo cảm hứng, tư duy nghiên cứu đòi hỏi người thiết kế phải giải mã được bối cảnh lịch sử, cấu trúc tạo hình và ý nghĩa biểu tượng của di sản.

Đây cũng là tiền đề quan trọng để thời trang đóng góp trực tiếp vào công nghiệp văn hóa, phục vụ cho các sự kiện, concert tầm cỡ quốc gia hay các hoạt động ngoại giao văn hóa.

Bên cạnh đó, người làm thời trang có hiểu biết sâu và có tư duy hệ thống sẽ không vướng vào cái bẫy "chiếm đoạt văn hóa" hoặc nguy cơ làm biến dạng giá trị bản địa, vốn là một bài toán vô cùng nhạy cảm trong bối cảnh thời trang đương đại.

Việc ngày càng nhiều nhân sự ngành thời trang trở lại giảng đường sau đại học là minh chứng cho sự trưởng thành của một nền công nghiệp nghệ thuật. Khi điểm khởi đầu thăng hoa cảm xúc được neo giữ trên nền tảng tri thức và tư duy hệ thống, thời trang VN sẽ dần bước qua giai đoạn làm nghề cảm tính. Con đường này không chỉ giúp mỗi cá nhân kéo dài tuổi thọ nghề nghiệp mà còn đặt nền móng cho một nền công nghiệp thời trang sâu sắc, bài bản và giàu giá trị di sản.