Cố vấn cho Phương Mỹ Chi
Cô Thạch Thị Út Linh hiện là Phó trưởng ban Giới và Dân tộc của Trường Ngôn ngữ - Văn hóa - Nghệ thuật Khmer Nam bộ và Nhân văn thuộc ĐH Trà Vinh (P.Hòa Thuận, tỉnh Vĩnh Long).
Mới đây, cô Linh tham gia sản xuất video âm nhạc Thiên đường với người thương của ca sĩ Phương Mỹ Chi trong vai trò cố vấn văn hóa chuyên môn. Cô trực tiếp hướng dẫn ê kíp múa Rom Vong (múa truyền thống) và Chun Por (múa chúc mừng) từ những buổi tập đầu tiên tới suốt quá trình ghi hình. Sau hơn 3 tháng phát hành, video đã thu hút hơn 45 triệu lượt xem trên YouTube, nhận nhiều lời khen từ khán giả lẫn giới chuyên môn.
"Tôi thấy vui vì nghệ sĩ trẻ làm âm nhạc gắn với văn hóa, giúp văn hóa Khmer Nam bộ nói riêng và văn hóa Việt nói chung lan tỏa cả trong nước và quốc tế", thạc sĩ Linh chia sẻ.
"Lời thề" quảng bá văn hóa
Là người Khmer, cô Linh đã sớm hình thành tình yêu với văn hóa dân tộc mình. Cô kể hồi nhỏ thường lẽo đẽo theo ông ngoại và ba để quan sát việc vẽ hoa văn điêu khắc hay bào chế thuốc truyền thống. Cô cũng tham gia sinh hoạt với phum sóc (cấu trúc xã hội của cộng đồng Khmer Nam bộ, trong đó phum là tập hợp nhóm hộ gia đình sống gần nhau, còn sóc là đơn vị cư trú lớn hơn bao gồm một số phum - NV) trong các lễ hội.

Thạc sĩ Thạch Thị Út Linh tham gia dự án số hóa sách lá buông tại ĐH Trà Vinh
ẢNH: NVCC
Những ấn tượng tuổi thơ dẫn thạc sĩ Linh tới con đường nghiên cứu văn hóa, bắt nguồn từ "lời thề" của cô với ông ngoại. "Ông tôi dành tâm huyết cho việc phát triển văn hóa ở phum sóc, nhưng khi ông mất lại không ai kế nghiệp. Lúc đó, tôi tự thề trước di ảnh của ông rằng mình sẽ kế thừa tâm huyết của ông, giúp văn hóa cộng đồng mình được biết đến ở trong và ngoài nước", cô chia sẻ.
Nhắc đến văn hóa Khmer Nam bộ thì không thể không đề cập sân khấu dù kê - một loại hình nghệ thuật sân khấu, đặc biệt mỗi lời hát đều có điệu múa đi kèm. Đây là đề tài thạc sĩ Linh đã thực hiện ở cao học và sẽ tiếp tục phát triển trong luận án tiến sĩ để mở rộng nghiên cứu loại hình này trong môi trường chuyển đổi số hiện nay.
"Sân khấu dù kê do đồng bào Khmer Nam bộ sáng tạo, đã có lịch sử hơn trăm năm. Dù kê chứa đựng giá trị nghệ thuật, thẩm mỹ, văn hóa và phản ánh quan điểm sống của đồng bào: Làm những điều thiện thì sẽ gặp những việc lành", cô Linh chia sẻ.
Đặc biệt, trong quá trình nghiên cứu sơ bộ, cô nhận ra giới trẻ vẫn khá mặn mà với nghệ thuật sân khấu. Nhiều bạn bày tỏ mong muốn học và biểu diễn nhưng chưa biết tìm cơ hội ở đâu. Điều này khác với kết luận giới trẻ đã "quay lưng" với văn hóa truyền thống như trong một số nghiên cứu trước đó. "Đó là nguyên do chúng ta nên tạo điều kiện, môi trường tiếp xúc văn hóa và đồng hành cùng giới trẻ", cô nhận định.
Nhiều cách truyền cảm hứng
Bắt đầu công tác tại ĐH Trà Vinh, thạc sĩ Thạch Thị Út Linh cùng các giảng viên viết đề án thành lập Câu lạc bộ Văn hóa nghệ thuật Khmer Nam bộ. Đây là nơi để sinh viên thực hành những kiến thức tiếp nhận trên giảng đường vào thực tế thông qua hoạt động nghiên cứu, biên đạo và biểu diễn trong các chương trình của trường và sự kiện ở các địa phương khác. Cô cũng giữ vị trí cố vấn để hướng dẫn, góp ý cho sinh viên trong các tiết mục và sinh hoạt.
Tại trường, sinh viên cũng được khuyến khích tham gia dự án phát triển văn hóa trong cộng đồng. Cô Linh nhớ lại năm 2017, các bạn từng trực tiếp quản lý và điều hành một dự án lớp dạy nghề truyền thống, trong đó người tham gia học cách làm sản phẩm lưu niệm như mão mặt nạ hoặc mô hình ghe ngo thu nhỏ để phục vụ du khách. Dự án đã được duy trì vài năm, trong đó giảng viên chỉ đóng vai trò hướng dẫn.

Cô Linh tham gia họp báo ra mắt video âm nhạc Thiên đường với người thương của ca sĩ Phương Mỹ Chi
ẢNH: NVCC
Cô nhấn mạnh giáo dục nhận thức song song với khuyến khích sáng tạo là 2 kim chỉ nam để giới trẻ tham gia lan tỏa văn hóa dân tộc. Chúng ta cần giúp các bạn hiểu rằng văn hóa dân tộc chẳng hề xa xôi mà hiện hữu gần gũi trong đời sống, qua trang phục, âm nhạc, nhạc cụ. Khi đã hiểu rõ giá trị và ý nghĩa, bạn trẻ sẽ có thêm động lực nghiên cứu để tìm hiểu sâu hơn.
"Đến khi giới trẻ bắt tay vào sáng tạo, chúng ta cũng nên tiếp tục đồng hành, cho lời khuyên hoặc động viên các bạn. Giới trẻ cũng cần hiểu sáng tạo không phải là làm mới toàn bộ và lược bỏ yếu tố truyền thống. Ngược lại, các bạn cần dựa vào nền tảng của văn hóa truyền thống để góp phần gìn giữ, phát triển văn hóa bền vững", thạc sĩ Linh bày tỏ.
Trong công tác sư phạm, thạc sĩ Linh phụ trách môn quản lý dự án văn hóa nghệ thuật cũng như dạy múa Khmer tại một số không gian học thuật khác. Phương châm của cô là chỉ trình bày phương pháp, kiến thức cơ bản, sau đó tạo điều kiện để sinh viên tự tìm hiểu thực trạng vấn đề, hình thành ý tưởng xây dựng dự án - thông qua việc trao đổi với địa phương hay cộng đồng ngoài nhà trường. "Sau đó, các bạn sẽ trình bày và tôi sẽ "đóng gói" điểm mạnh, hạn chế trong cách thực hiện để các dự án có thể triển khai hiệu quả", cô Linh cho hay.
Thế hệ tiếp nối
Từng tham gia câu lạc bộ của cô Linh, cô giáo Kim Thị Chanh Sô Phi, cử nhân ngành giáo dục tiểu học ĐH Trà Vinh, đã có cơ hội biểu diễn trong những lễ hội truyền thống như Sene Dolta, Chol Chnam Thmey... "Nhờ giao tiếp và tập luyện với các thành viên, tôi không còn rụt rè, trở nên tự tin hơn khi biểu diễn. Tương tự, trong công việc giảng dạy, tôi cũng không thấy hồi hộp hay sợ hãi nữa", cô Phi chia sẻ.
Được truyền cảm hứng, cô giáo Phi từng bước đưa kiến thức văn hóa dân tộc vào các tiết dạy của mình. Như trong một tiết học về văn hóa Campuchia thuộc môn lịch sử và địa lý, cô đã giúp học sinh phân biệt điểm khác và tương đồng giữa văn hóa Campuchia và Khmer Nam bộ. "Tôi cũng hy vọng có thể hướng dẫn và khuyến khích các em tham gia biểu diễn những điệu múa truyền thống trong các sự kiện liên quan", cô nói.










Bình luận (0)