Nhạc Việt: Làm mới đâu chỉ bằng remix

MỞ RA NHỮNG NÉT ĐẸP CÒN TIỀM ẨN

Đêm nhạc hợp xướng Tiếng Việt của Saigon Choir (dàn hợp xướng hoạt động dưới sự quản lý và bảo trợ nghệ thuật của Khoa Thanh nhạc - Nhạc viện TP.HCM) là một cách tiếp cận như thế. Thay vì khoác lên những ca khúc quen thuộc - vốn đã mang giá trị bền vững, một diện mạo thời thượng, chương trình đặt chúng vào không gian hợp xướng không nhạc đệm, nơi một giai điệu được mở rộng thành nhiều bè giọng, lớp hòa âm và tương tác âm thanh. Sự mới mẻ vì thế không đến từ việc "đập đi làm lại" nguyên tác. Những đường nét giai điệu, tinh thần và bản sắc của ca khúc gốc vẫn được giữ lại, trong khi hòa âm, cấu trúc và kỹ thuật viết cho giọng hát đem đến cho mỗi tác phẩm một diện mạo khác. Đây cũng là điểm cho thấy khái niệm "làm mới" trong âm nhạc có thể rộng hơn nhiều so với thay đổi âm thanh bề mặt.

Hơn 20 tác phẩm trong đêm nhạc Tiếng Việt mở ra bức tranh đa sắc với chất liệu âm nhạc và múa của nhiều dân tộc: Kinh, Chăm, Ê Đê, Xá… Tất cả được kết nối thành một hành trình, ở đó có hình ảnh con cò gắn với sự tảo tần và khát vọng vươn lên, có câu Lý qua cầu mộc mạc của phương Nam, âm vang da diết của Dạ cổ hoài lang, tiếng trống Paranưng gợi nhắc văn hóa Chăm hay những giai điệu mang đậm tình yêu quê hương, đất nước như: Tự nguyện, Nhạc rừng, Nổi lửa lên em, Còn gì đẹp hơn...

ẢNH: KIENGCAN STUDIO

ẢNH: KIENGCAN STUDIO

Giám đốc âm nhạc, chỉ huy hợp xướng Huỳnh Quang Thái cho biết trước khi chương trình đến với công chúng, ê kíp đã chủ động đưa các trích đoạn nhờ các nghệ sĩ tiền bối lắng nghe, góp ý. Tất cả đều đánh giá rất tốt về ý tưởng đêm nhạc hợp xướng thuần Việt và bày tỏ cảm xúc đặc biệt khi nghe lại những bài hát quen thuộc qua một phương tiện thể hiện mới. Bên cạnh đó, họ có những góp ý về phần nhìn, diễn xuất và ê kíp đã tiếp thu, chuẩn bị kỹ lưỡng. Ông Thái hy vọng khán giả đón nhận chương trình như một trải nghiệm thú vị đồng thời có cái nhìn thiện cảm hơn với nghệ thuật hợp xướng.

LÀM PHONG PHÚ THÊM ĐỜI SỐNG ÂM NHẠC

Nhắc đến cách làm mới âm nhạc mà vẫn giữ nguyên bản chất tác phẩm như đêm hợp xướng Tiếng Việt, ca sĩ Ngọc Tuyền - Phó trưởng khoa Thanh nhạc, Nhạc viện TP.HCM, cho rằng những tác phẩm khi được trình diễn bằng hình thức hợp xướng sẽ mang màu sắc riêng biệt. "Trước đây, khán giả thường thưởng thức những ca khúc này qua phần trình diễn của ca sĩ cùng ban nhạc. Tuy nhiên, ở chương trình lần này, các ca sĩ và thành viên hợp xướng cùng hòa giọng, kết hợp nhiều bè để thể hiện tác phẩm. Đây là một kỳ công, đòi hỏi sự nỗ lực, phối hợp chặt chẽ của cả tập thể để mang đến những phần trình diễn trọn vẹn", nữ ca sĩ chia sẻ.

Kết thúc buổi trình diễn tối 10.10, anh Duy Hoàng (32 tuổi, Lâm Đồng) bày tỏ vẫn còn choáng ngợp. Anh chia sẻ cảm giác vừa quen thuộc, vừa lạ lẫm khi nghe nhiều ca khúc yêu thích được thể hiện bằng hình thức mới, những màn trình diễn khiến anh cảm nhận được sự mộc mạc, chân phương nhưng cũng rất tinh tế, có chiều sâu của giọng hát, của tiếng Việt. "Nhiều bài hát làm tôi nhớ lại những ngày còn nhỏ ở quê. Tôi thích nhất tiết mục Mưa rơi vì các nghệ sĩ không chỉ hát, bè rất hay mà còn khiến tôi liên tưởng tới tiếng sấm chớp, tiếng mưa rơi ở nhiều mức độ khác nhau qua những động tác búng tay, vỗ đùi, giậm chân", anh nói thêm.

ẢNH: KIENGCAN STUDIO

ẢNH: KIENGCAN STUDIO

Chị Thanh Anh (44 tuổi, TP.HCM) cho biết đây là lần đầu tiên chị đến nghe hợp xướng ở một khán đài lớn, mọi thứ khá mới lạ và chuyên nghiệp. "Một số ca khúc rất quen với tôi được các nghệ sĩ thể hiện lại bằng hình thức hợp xướng rất lạ và hay hơn. Tôi ấn tượng bài Ngựa ô thương nhớ vì rất hấp dẫn còn màn trình diễn Quê hương khiến tôi rất thích dù trước đó không hứng thú với bản gốc, màn ngũ tấu đàn tranh cũng rất chuyên nghiệp", chị Thanh Anh chia sẻ. Theo chị, buổi biểu diễn được ra mắt trong giai đoạn âm nhạc bằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thành xu hướng nên nhiều khán giả như chị thích quay về với âm nhạc nguyên bản, "do con người tạo ra". Ở đó, giọng hát là "nhân vật chính", nhạc khí được sử dụng vừa phải và hòa quyện tuyệt vời với giọng hát.

Và từ một chương trình cụ thể, câu chuyện của Saigon Choir cũng chạm đến một vấn đề rộng hơn: làm thế nào để những loại hình vốn được xem là hàn lâm tìm được đường đến với công chúng mới? Theo nhạc trưởng Hoàng Điệp, không phải tất cả các chương trình nghệ thuật đều hướng đến cùng một đối tượng khán giả. Âm nhạc đại chúng có sức hấp dẫn riêng trong khi những loại hình mang tính hàn lâm cũng có giá trị và đối tượng thưởng thức riêng. Chuyên gia này đánh giá nếu được đầu tư và tổ chức tốt, những chương trình như Tiếng Việt chắc chắn có tiềm năng thu hút đông đảo khán giả, đặc biệt là người trẻ.

Nhạc trưởng Hoàng Điệp nhận định: xét trong bối cảnh nghệ thuật VN, sự xuất hiện của những đêm nhạc như Tiếng Việt là điều đáng mừng bởi hợp xướng góp phần làm phong phú thêm đời sống âm nhạc, có thể xem là một trong những "món ăn đặc sản cao cấp".

Tuy nhiên, điều khiến chuyên gia này trăn trở nhất đối với nền hợp xướng VN, đặc biệt qua chương trình Tiếng Việt, là số lượng tác phẩm được sáng tác nguyên bản dành riêng cho thể loại hợp xướng còn rất hạn chế. "Việc thiếu những tác phẩm nguyên bản cũng là một thiệt thòi đối với hợp xướng VN. Hy vọng sắp tới, sẽ có nhiều nhạc sĩ có tác phẩm viết cho hợp xướng phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh của đất nước trong giai đoạn hội nhập và luôn được các bạn trẻ hưởng ứng nhiệt tình", nhạc trưởng Hoàng Điệp chia sẻ.