Nhiều bất đồng trong nội bộ đảng Dân chủ Mỹ

Bước ngoặt tại Alaska

Reuters ngày 15.11 đưa tin sau 10 ngày kiểm phiếu, ông Jonathan Kreiss-Tomkins (37 tuổi) trở thành người của đảng Dân chủ đầu tiên được bầu làm Thống đốc bang Alaska (Mỹ) kể từ năm 1998. Ông Kreiss-Tomkins, một cựu nghị sĩ tiểu bang, đã vượt qua 3 đối thủ Cộng hòa, trong đó có bà Bernadette Wilson được Tổng thống Trump hậu thuẫn. Chiến thắng trên nâng số bang sẽ có thống đốc thuộc phe Dân chủ lên con số 30, nối dài đà tiến sau khi đảng này giành quyền kiểm soát 2 viện quốc hội ngày 3.11.

Ảnh: AFP

Ông Kreiss-Tomkins tập trung thông điệp tranh cử vào giảm chi phí sinh hoạt, bảo đảm ngân sách giáo dục công và áp thuế thu nhập doanh nghiệp đối với tất cả nhà sản xuất dầu khí. Ông cũng cam kết lập nội các gồm người Dân chủ, Cộng hòa và Độc lập. Theo AP, ông nhận được sự ủng hộ của thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski cùng 3 cựu thống đốc thuộc các khuynh hướng khác nhau.

Bên cạnh đó, Alaska còn có thể mang lại thêm một ghế Thượng viện cho đảng Dân chủ. Theo bảng kiểm phiếu sơ bộ của Alaska's News Source, bà Mary Peltola dẫn trước với khoảng 49,9% số phiếu, so với 46% của thượng nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm Dan Sullivan. Nếu bà đắc cử, đảng Dân chủ sẽ nắm 56 ghế Thượng viện, so với 44 ghế của Cộng hòa.

Giới quan sát nhận định kết quả tại Alaska cho thấy sức hút của thông điệp dân sinh và khả năng thu hút cử tri vượt khác biệt đảng phái. Tuy nhiên, chiến lược gia Elaine Kamarck nhận định thắng lợi rộng khắp cũng đưa những chính trị gia trung dung lẫn cấp tiến vào cùng một liên minh, khiến tranh luận về đường hướng sau bầu cử khó tránh khỏi.

Bất đồng sau chiến thắng

Những khác biệt ấy bộc lộ tại hội nghị của đảng Dân chủ tại TP.Denver (bang Colorado) gần đây, theo Reuters đưa tin ngày 15.11. Hạ nghị sĩ Ro Khanna muốn đảng mạnh dạn chuyển sang chương trình cấp tiến như chăm sóc sức khỏe toàn dân, đánh thuế tài sản và nâng lương tối thiểu lên 25 USD/giờ. Trong khi đó, Thống đốc bang Pennsylvania Josh Shapiro cho rằng đảng cần vượt khỏi tranh luận cấp tiến hay ôn hòa, lấy hiệu quả chính sách và những thay đổi cụ thể trong đời sống cử tri làm thước đo.

Khác biệt còn thể hiện ở cách ứng xử với Nhà Trắng, theo AP. Thượng nghị sĩ đắc cử James Talarico (bang Texas) kêu gọi làm việc với ông Trump vì người dân không thể chờ thêm 2 năm mới có thay đổi. Thượng nghị sĩ đắc cử Abdul El-Sayed (bang Michigan) đăng hình thẻ bảo hiểm mô phỏng mang tên "TrumpCare", đề nghị Tổng thống Mỹ ủng hộ chăm sóc sức khỏe toàn dân. Dù từng bị ông Trump công kích, cả hai sẵn sàng thương lượng để thực hiện cam kết.

Ngược lại, hạ nghị sĩ Jamie Raskin chủ trương tăng cường giám sát tổng thống từ quốc hội. Cựu Bộ trưởng Tư pháp Eric Holder cảnh báo việc thỏa hiệp với chính quyền ông Trump có thể khiến đảng Dân chủ thất bại.

Tranh luận còn xoay quanh người sẽ dẫn dắt đảng Dân chủ sử dụng thế đa số mới, theo CNN. Thượng nghị sĩ Chris Van Hollen tranh chức lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện với ông Chuck Schumer, cho rằng cần gương mặt mới để đáp ứng yêu cầu thay đổi của cử tri. Dù vấp phải sự phản đối, ông Schumer khẳng định đã có đủ sự ủng hộ để tiếp tục lãnh đạo.

Tại Hạ viện, hạ nghị sĩ Pramila Jayapal chỉ ủng hộ ông Hakeem Jeffries làm Chủ tịch nếu ông cam kết thúc đẩy chăm sóc sức khỏe toàn dân. Tuy nhiên, ông Jeffries hiện chưa có đối thủ nội bộ công khai, theo The Guardian. Ông Adam Jentleson, cựu trợ lý cấp cao của đảng Dân chủ tại Thượng viện, cho rằng những nghị sĩ vừa thắng cử thường ít có động lực thay người đã giúp họ giành chiến thắng. Tuy nhiên, ngay cả khi thống nhất nội bộ, đảng Dân chủ chưa có đủ 60 phiếu thường cần để vượt qua thủ tục cản trở tại Thượng viện, trong khi phải tính đến quyền phủ quyết của ông Trump.