Nhiều 'điểm mờ' trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Hôm qua, truyền thông quốc tế dẫn lời Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Tehran sẵn sàng đảm bảo với thế giới rằng họ không tìm kiếm vũ khí hạt nhân.

Hai bên chưa vội ?

"Chúng tôi không tìm kiếm tình trạng bất ổn trong khu vực", Hãng thông tấn Iran IRNA dẫn lời Tổng thống Pezeshkian. Ông cũng chỉ trích "phía đang tìm cách gây bất ổn trong khu vực" là Israel.

ẢNH: REUTERS

Liên quan thỏa thuận hòa bình với Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump rạng sáng 25.5 (theo giờ VN) cho biết đã yêu cầu các đại diện của Mỹ không vội vàng thực hiện bất kỳ thỏa thuận nào với Iran. Viết trên mạng xã hội Truth Social, vị chủ nhân Nhà Trắng nói thêm rằng việc Mỹ phong tỏa các tàu Iran ở eo biển Hormuz sẽ "vẫn có hiệu lực đầy đủ cho đến khi đạt được thỏa thuận, chứng nhận và ký kết".

Đây được xem là một thông điệp về việc Nhà Trắng đang hạ thấp hy vọng về bước đột phá sắp xảy ra trong cuộc chiến Iran kéo dài 3 tháng qua. Bởi trước đó chỉ một ngày, ông Trump thông báo rằng Washington và Tehran đã thỏa thuận phần lớn về biên bản ghi nhớ cho thỏa thuận hòa bình sẽ mở lại eo biển Hormuz.

Không chỉ Washington mà Tehran cũng tỏ ra không vội vàng về thỏa thuận hòa bình. Tại cuộc họp báo do Bộ Ngoại giao Iran tổ chức vào sáng qua về vấn đề này, Phát ngôn viên Esmail Baghaei khẳng định rằng đàm phán giữa hai bên đã tiến triển, nhưng bất kỳ thỏa thuận sắp xảy ra nào đều "phụ thuộc vào người Mỹ". Điều này đồng nghĩa với việc Washington phải đáp ứng yêu cầu của Tehran. Ông Baghaei thừa nhận hai bên đã "đi đến kết luận" về nhiều chủ đề, nhưng "điều đó không có nghĩa là chúng tôi đang tiến gần" đến một thỏa thuận. Ngoài ra, tiếp tục khẳng định quan điểm việc quản lý eo biển Hormuz thuộc về các quốc gia ven biển tại đây, ông Baghaei lặp lại rằng nếu chấm dứt chiến sự thì phải trên tất cả các mặt trận, bao gồm Li Băng cũng phải là một phần của thỏa thuận.

Không những vậy, phía Tehran còn chỉ trích việc Tổng thống Trump chia sẻ thông tin về hòa đàm trên mạng xã hội khi tuyên bố có nhiều việc cần làm hơn là hồi đáp các chia sẻ của phía Mỹ trên mạng xã hội.

Nhiều rào cản

Trước mắt, theo AP dẫn một số nguồn tin thì hai bên tạm thời gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày để đàm phán tiếp tục. Trong thời hạn 60 ngày, Mỹ sẽ cho phép Iran bán dầu thông qua việc miễn trừ các lệnh trừng phạt, đồng thời đàm phán nhiều vấn đề như chương trình hạt nhân, hòa bình lâu dài cho Trung Đông, việc giải phóng tài sản trị giá hàng tỉ USD của Iran.

Nhưng những thông tin rò rỉ được cho là liên quan thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn còn nhiều "điểm mờ" khó giải quyết.

Điển hình về vấn đề hạt nhân của Iran, Tehran lâu nay cũng không thừa nhận theo đuổi phát triển vũ khí nguyên tử, mà cho rằng chỉ đáp ứng mục đích dân sự. Nên tuyên bố của Tổng thống Pezeshkian về vấn đề này không phải là mới. Vì thế, để đạt mục tiêu của Mỹ đề ra là loại bỏ chương trình hạt nhân của Iran, thì Tehran phải đồng ý từ bỏ lượng uranium đã làm giàu đến tỷ lệ 60%. Vấn đề đặt ra là Iran từ bỏ lượng uranium làm giàu thế nào sẽ phụ thuộc vào các cuộc đàm phán tiếp theo trong khoảng thời gian 60 ngày, nhất là khi Tehran vẫn bảo lưu quyền phát triển hạt nhân dân sự.

Bên cạnh đó, việc Iran "đính kèm" yêu cầu thỏa thuận hòa bình phải bao gồm các vấn đề như kết thúc xung đột giữa Israel với Li Băng (cụ thể là lực lượng Hezbollah), Mỹ thì lại muốn Iran phải cam kết ngưng hỗ trợ các lực lượng quân sự ở khu vực như Hezbollah, Houthi (ở Yemen), Hamas (ở Dải Gaza)… Đây cũng là một "điểm mờ" khó giải quyết.

Tuy nhiên, phía Mỹ dường như mong muốn sớm đạt thỏa thuận hòa bình, bởi Tổng thống Trump và phe Cộng hòa đang chịu sức ép từ cử tri về việc giá cả tăng cao, nhất là giá nhiên liệu tăng cao do xung đột Iran ở thời điểm cuộc bầu cử giữa kỳ đang tới gần. Phát biểu ngày 24.5, Tổng thống Trump đã phải lên tiếng kêu gọi người dân "kiên nhẫn" về việc giá cả tăng cao và khẳng định đây chỉ là tình trạng ngắn hạn, khó khăn sắp "kết thúc".

Mặc dù còn những thách thức cho hòa bình Mỹ - Iran, nhưng các tín hiệu tích cực vẫn đủ giúp cho thị trường dầu mỏ hạ nhiệt. Đến hôm qua, giá dầu Brent và WTI đều giảm khoảng 6%, lần lượt còn ở mức 97,4 USD/thùng và 90,87 USD/thùng.