Nhiều doanh nghiệp đã 'chết' lo bị... tạm hoãn xuất cảnh

Doanh nghiệp "chết" nhiều năm vẫn phải "sống lại" để giải thể

Ngày 11.8, Thanh Niên đăng bài đặt vấn đề về việc "Có nên cấm xuất cảnh người bỏ địa chỉ đăng ký kinh doanh?". Ngay sau đó, rất nhiều bạn đọc phản hồi cho biết cá nhân mình rơi vào cảnh không thể "khai tử" doanh nghiệp (DN) và có thể rơi vào cảnh bị hoãn/cấm xuất cảnh.

Chị Thanh Hiền (ngụ Hà Nội) phản ánh, trước đây chị đã thành lập DN để kinh doanh thương mại. Do làm ăn không hiệu quả, chị đã làm thủ tục tạm ngừng. Thế nhưng khi muốn giải thể, văn phòng luật tư vấn nói thủ tục phức tạp nên chị đành để DN "treo" như vậy. Tuy nhiên, gần đây kiểm tra trên eTax, chị Thanh Hiền bất ngờ thấy công ty bị ghi nhận "không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký", dù địa chỉ đăng ký kinh doanh của chị vẫn là nhà riêng và không hề thay đổi.

"Tôi là đại diện pháp luật của công ty, vậy tôi có rơi vào tình trạng "không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký" và lọt vào nhóm bị cơ quan thuế xem xét cho tạm hoãn xuất cảnh, được quy định tại Nghị định 252 của Chính phủ không?", chị Thanh Hiền lo lắng hỏi.

ẢNH:NGỌC THẮNG

Đáng nói, tìm hiểu thủ tục đóng mã số thuế, giải thể, chị Thanh Hiền được tư vấn đóng khoản phải xử lý có thể lên tới 47,7 triệu đồng (bao gồm phí mua chữ ký số năm 1,2 triệu đồng; phí dịch vụ nộp tờ khai, báo cáo 5 triệu đồng; phí dịch vụ thực hiện hồ sơ giải thể 5 triệu đồng; phí dịch vụ mở mã số thuế 3,5 triệu đồng; thuế môn bài 6 triệu đồng; phạt chậm nộp thuế môn bài 4 triệu đồng; phạt tờ khai thuế giá trị gia tăng 11,5 triệu đồng; phạt tờ khai thuế thu nhập DN 11,5 triệu đồng).

"Đã kinh doanh không được, thua lỗ, giờ muốn đóng DN lại phải mất một khoản tiền lớn như vậy. Còn bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh thì thực sự là quá sốc. Tôi rất lo lắng cho hoàn cảnh hiện nay của mình", chị Thanh Hiền nói.

Tương tự, chị Hải Anh (ở Nam Định) cho hay, năm 2019 chị thành lập DN và đến tháng 4.2021 đã hoàn tất nghĩa vụ thuế, có xác nhận của cơ quan thuế và thực hiện các cam kết không phát sinh doanh thu, không còn nợ phải thanh toán. Công ty cũng chưa mua hoặc sử dụng hóa đơn, chưa mua tài sản cố định và không hoạt động xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, đến tháng 7.2023, DN bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký DN với lý do "không hoạt động tại địa chỉ đăng ký". Do lúc đó không còn khả năng tài chính, chị Hải Anh để tình trạng này kéo dài. Đến nay, khi chị chủ động quay lại làm thủ tục giải thể, mã số thuế vẫn bị khóa ở trạng thái "không hoạt động tại địa chỉ đăng ký" và hồ sơ không thể xử lý như mong muốn.

Anh Nguyễn Hùng (ngụ TP.HCM) năm 2012 thành lập công ty chuyên tổ chức sự kiện, truyền thông cho DN. Sau khoảng một năm hoạt động không hiệu quả, công ty thua lỗ và phải dừng hoạt động. Từ năm 2014, DN không còn doanh thu, không xuất hóa đơn và đã làm thủ tục tạm ngừng.

"Tôi hoàn toàn không cố tình bỏ mặc DN mà rất nhiều lần tìm cách giải thể, nhưng do công ty đã phá sản, không còn khả năng tài chính và bản thân khi đó cũng chưa hiểu đầy đủ quy định pháp luật nên không thể hoàn tất thủ tục. Nay kinh tế ổn định hơn, tôi chủ động quay lại để đóng mã số thuế, giải thể DN cũ với mong muốn có thể bắt đầu lại bằng một DN mới. Tuy nhiên, quá trình xử lý kéo theo hàng loạt yêu cầu như kê khai bổ sung nhiều năm, bổ sung báo cáo tài chính, quyết toán thuế, xử lý lệ phí môn bài, tiền chậm nộp, hóa đơn tồn và các khoản xử phạt liên quan. Tổng chi phí xử lý theo ước tính có thể lên tới gần 100 triệu đồng", anh Nguyễn Hùng cho biết.

Một trường hợp khác, bạn đọc N.T.N tại TP.Đà Nẵng kể, năm 2012, kinh tế khó khăn, anh ngừng kinh doanh. Sau đó anh lên phòng thuế quận hỏi, được biết mã số thuế bị khóa, không giải thể DN được. Hiện tại, DN không có những dữ liệu nào và anh đang rơi vào "án treo" tạm hoãn xuất cảnh.

Cần lối ra cho doanh nghiệp đã ngừng kinh doanh

Trong những đơn thư gửi về Báo Thanh Niên và cả trên các diễn đàn về thuế, nhiều bạn đọc bày tỏ băn khoăn, tại sao ngay cả những người chủ động quay lại để hoàn thành nghĩa vụ, đóng DN cũ và bắt đầu thành lập mới cho mô hình kinh doanh khác lại vẫn gặp quá nhiều rào cản như vậy.

Đồng tình với chủ trương làm sạch dữ liệu thuế, xử lý DN không còn hoạt động và chấn chỉnh tình trạng nợ thuế, bỏ địa chỉ kinh doanh, tuy nhiên luật sư Trần Xoa lưu ý, với những DN đã thực tế ngừng hoạt động 5 - 10 năm, không còn doanh thu, nhân sự, tài sản hay giao dịch cần được xem xét lại.

"Không nên buộc những DN đã "chết" trên thực tế phải khôi phục hàng loạt thủ tục như chữ ký số, hồ sơ kế toán, báo cáo thuế, báo cáo tài chính… chỉ để hoàn tất thủ tục rồi lại giải thể. Điều này có thể làm phát sinh chi phí lớn và khiến người dân ngại chủ động quay lại giải quyết các tồn đọng", luật sư Trần Xoa kiến nghị.

Luật sư Nguyễn Quốc Toản, Hãng luật IAM (TP.HCM), cho biết hiện nay có tình trạng DN sau khi thành lập nhưng "thả trôi" nhiều năm, không phát sinh doanh thu, nghĩa vụ thuế thực tế không đáng kể. Tuy nhiên, khi DN này làm thủ tục giải thể hoặc phát sinh các vấn đề liên quan đến quản lý thuế, chủ DN có thể phải bỏ thêm nhiều chi phí để xử lý các tờ khai còn thiếu, mua chữ ký số hoặc thuê dịch vụ kế toán lập và nộp các tờ khai "trắng". Nếu DN chậm nộp nhiều tờ khai thuế giá trị gia tăng và quyết toán thuế thu nhập DN, tổng mức phạt có thể lên tới hàng chục triệu đồng. Trong khi đó, theo quy định tại điểm c khoản 4 điều 13 Nghị định 125/2020 của Chính phủ, trường hợp không nộp hồ sơ khai thuế nhưng không phát sinh số thuế phải nộp vẫn có thể bị xử phạt, đồng thời buộc nộp bổ sung hồ sơ khai thuế.

Theo luật sư Nguyễn Quốc Toản, nếu cơ quan thuế có thể xác định DN không phát sinh hoạt động, không phát sinh số thuế phải nộp thì chỉ nên buộc DN hoàn tất hồ sơ theo quyết định xử phạt. Như vậy có thể giúp người nộp thuế giảm đáng kể chi phí thuê dịch vụ, kế toán và chữ ký số, thay vì phải chạy đua để nộp hàng loạt tờ khai "trắng" trong thời gian ngắn. Đây cũng là vấn đề cần được cơ quan quản lý nghiên cứu, hướng dẫn rõ hơn để tránh phát sinh chi phí không cần thiết cho DN.