Những kỷ vật và tư liệu vô giá về Chủ tịch Hồ Chí Minh

"MỘT VIÊN GẠCH HỒNG, BÁC CHỐNG LẠI CẢ MỘT MÙA BĂNG GIÁ"

Liên tục trong hai năm gần đây, Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM nhận được nhiều hiện vật quý hiếm về Bác do ông Philippe Chaplain, Chủ tịch Hội Di sản Pháp, trực tiếp qua VN trao tặng. Trong đó có những món đồ cổ được sưu tầm rất công phu, đầu tiên là chiếc huy hiệu hình tròn cài áo của hãng tàu Chargeurs Réunies. Đây là hãng tàu biển đã nhận anh Nguyễn Tất Thành với tên khai báo là Văn Ba làm phụ bếp trên con tàu Amiral Latouche-Tréville, rời cảng Sài Gòn ngày 5.6.1911. Chiếc huy hiệu nhỏ xinh là vật mà chắc chắn các nhân viên hãng tàu, bao gồm anh Văn Ba, phải đeo khi làm việc. Ngoài ra, ông Philippe gửi đến bảo tàng một số dụng cụ bằng bạc của nhà bếp, sử dụng trong nhà hàng trên tàu của hãng. Thêm nữa là chiếc bưu ảnh cho thấy văn phòng của hãng tàu Chargeurs Réunies tại Sài Gòn, nơi anh Văn Ba đến liên hệ xin việc vào năm ấy.

ẢNH: QUỲNH TRÂN

Nhà sưu tập người Pháp còn tiếp tục tìm kiếm các hiện vật liên quan đoạn đời khó nhọc của anh Văn Ba khi mới đặt chân đến Pháp. Lúc này, anh Văn Ba khẳng định lý tưởng cả đời của mình qua cái tên rất ấn tượng là Nguyễn Ái Quốc. Rất kỳ công, ông Philippe tìm được viên gạch tráng men được làm đặc biệt cùng loại gạch mà anh Nguyễn và những người nghèo không có lò sưởi ở Pháp đã dùng vào đầu thế kỷ 20 để sưởi ấm. Họ đặt nhờ viên gạch trong bếp lò hay lò sưởi, của người khác để ủ lấy sức nóng, rồi đem về đặt dưới nệm giường. Nhìn viên gạch nhỏ bé, màu nâu giản dị, hẳn thế hệ hậu sinh không khỏi bồi hồi và thán phục nghị lực của một người trẻ sẵn sàng dấn thân, chấp nhận gian nan nơi hải ngoại để học hỏi các tư tưởng cấp tiến và tham gia vào các tổ chức cách mạng. Cùng với các chứng tích trên, ông Philippe trao tặng cho bảo tàng một số sách báo tiếng Pháp viết về hoạt động và các tác phẩm của Hồ Chí Minh.

Khi được hỏi vì sao bỏ nhiều công sức và tiền bạc cho việc sưu tầm và trao tặng các hiện vật trên, ông Philippe Chaplain, từng là Phó thị trưởng thị trấn Bourg la Reine, ngoại ô Paris, cho biết: "Trên thế giới rất hiếm những người cho thấy nhân cách lớn lao và trí tuệ sáng láng trong việc hoàn thành sứ mạng mà họ mong muốn. Hồ Chí Minh là một trong những người như thế mà ngay cả kẻ thù của ông cũng phải công nhận".

Ảnh: PHÚC TIẾN

HƠN 1.000 BƯU ẢNH VÀ TEM THƯ LIÊN QUAN ĐẾN HÀNH TRÌNH CỦA BÁC

Trong khi đó, ông Nguyễn Đại Hùng Lộc là tác giả của bộ sưu tập đồ sộ với hơn 1.000 bưu ảnh và tem thư liên quan nhiều địa điểm, đất nước và con người trên hành trình cách mạng của Bác Hồ, khởi đầu từ Sài Gòn. Trong nhiều năm đeo đuổi, không chỉ sưu tầm mà còn phải khảo cứu nhiều tài liệu trong và ngoài nước, ông Lộc, một doanh nhân, đồng thời là Phó chủ tịch Hội Tem TP.HCM, thực hiện được bộ sưu tập lớn lao.

Bộ sưu tập của ông có đủ bưu ảnh về các hải cảng đương thời từ Á sang Âu, từ Phi sang Mỹ như Singapore, Colombo, Port Said, Marseilles, Le Havre, Dakar và New York, những nơi anh Văn Ba từng đặt chân đến. Riêng về tàu Amiral Latouche-Tréville ông có đến 25 tấm bưu ảnh thể hiện con tàu ở nhiều góc độ khác nhau, chưa từng được công bố. Mặt khác, ông sưu tầm được một hóa đơn bảo hiểm hàng hóa từ VN gửi theo con tàu đi châu Âu. Thêm nữa, ông Lộc tìm mua qua mạng nhiều bưu ảnh về Paris, London, Boston, Moscow, Quảng Châu và Hồng Kông - những đô thị lưu dấu nơi anh Nguyễn Ái Quốc sinh sống và hoạt động trong thời gian dài.

Ảnh: PHÚC TIẾN

Nhất là với Paris, ông Lộc còn "săn" được được các bưu ảnh về các nhà trọ, tòa báo, công sở, trụ sở hội đoàn liên quan đến nhiều hoạt động phong phú của một nhà đấu tranh cho tự do dân tộc và các nước thuộc địa. Không dừng ở các chi tiết đất nước và thành phố, ông Lộc còn sưu tầm nhiều hình ảnh các nhân vật trí thức quen biết Nguyễn Ái Quốc cùng các đồng chí, đồng đội VN và quốc tế trong các thập niên từ 1920 - 1940. Riêng về tem thư bưu chính, ông Lộc sở hữu khoảng 200 con tem trong nước và nước ngoài về Chủ tịch Hồ Chí Minh, phát hành từ năm 1946 đến nay.

Sắp tới, ông Lộc sẽ đưa bộ sưu tập, mang tên Ho Chi Minh - the path to Liberation, tham dự triển lãm Tem 5 quốc gia ở Malaysia (tháng 10.2026), đúng theo tiêu chuẩn của Liên đoàn chơi tem thế giới.