Những ngày cùng cả nước hướng về Hoàng Sa

Đấu tranh trên mặt báo

Đầu tháng 5.2014, cơ quan chức năng Việt Nam phát hiện giàn khoan nước sâu Haiyang Shiyou-981 (HD-981) và 3 tàu dịch vụ dầu khí của Trung Quốc di chuyển từ Tây Bắc đảo Tri Tôn (thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam) xuống phía nam. Nửa tháng sau đó, căng thẳng leo thang khi Trung Quốc liên tục gây sức ép, điều thêm 130 tàu các loại đến hiện trường ngăn cản lực lượng chấp pháp Việt Nam thực thi nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo.

ẢNH: Độc Lập

Khu vực Trung Quốc hạ đặt giàn khoan HD-981 nằm sâu trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, thuộc khu vực phân lô dầu khí 143 của nước ta, cách đất liền Việt Nam 132 hải lý, cách đảo Lý Sơn 119 hải lý và cách phía nam đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa 17 hải lý. Đây là hành động xâm phạm chủ quyền lãnh thổ nghiêm trọng và trắng trợn khi khoảng cách giữa HD-981 cách đất liền Việt Nam chỉ hơn 230 km.

Cùng với công tác đấu tranh ngoại giao linh hoạt, khôn khéo của Nhà nước và đấu tranh của lực lượng Cảnh sát biển, kiểm ngư, ngư dân trên thực địa, báo chí nước nhà và đặc biệt Thanh Niên nỗ lực truyền tải thông điệp kiên quyết của Việt Nam, được sự ủng hộ của bạn đọc trong và ngoài nước. Những trang bìa mạnh mẽ như: Việt Nam không khơi mào đối đầu quân sự, trừ khi phải tự vệ; Trung Quốc đe dọa quân sự, Kiên trì kiên quyết bảo vệ quyền và lợi ích của Việt Nam…, lần lượt nối tiếp nhau.

Gần như toàn bộ phóng viên (PV) ở tòa soạn Hà Nội đã được huy động để mỗi ngày đeo bám thông tin từ Văn phòng T.Ư Đảng, Văn phòng Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, Bộ Ngoại giao, các buổi họp báo của Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển (Bộ Quốc phòng), Cục Kiểm ngư, dầu khí… để liên tục cập nhật. Những PV ở Hà Nội như Phan Hậu, Mai Thu, Vũ Hân, Lê Quân, Trường Sơn… chạy như con thoi và gọi điện "cháy máy" để cập nhật từng diễn biến.

Cùng lúc đó, khắp trên cả nước, PV Thanh Niên liên tục đeo bám địa bàn ghi nhận lại những hoạt động thể hiện tinh thần kiên quyết bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của đông đảo bà con và các thông cáo phản đối hành vi của Trung Quốc từ nhiều ban ngành, hội, đoàn thể, trường học…

xung phong vì Hoàng Sa

Những buổi họp báo với nội dung nóng bỏng và căng như dây đàn liên tục được cập nhật trên Thanh Niên Online và dung lượng chủ đạo trên báo in.

Cơ quan của Bộ tư lệnh Cảnh sát biển và Cục Kiểm ngư đóng tại Đà Nẵng được các PV như Nguyễn Tú, Hoàng Sơn theo sát. Anh Hiển Cừ tại Quảng Ngãi, nơi có đảo Lý Sơn cũng theo sát tình hình ngư dân ngoài khơi xa khi liên tục bị tàu Trung Quốc tấn công, đâm va.

Các PV Ban Quốc tế liên tục cập nhật phản ứng của thế giới bày tỏ lo ngại về hành động của Trung Quốc, cũng như kết nối với các học giả, nhà nghiên cứu quốc tế (gồm cả những học giả chân chính tại Trung Quốc) để có những bài phân tích sâu, chỉ rõ những vi phạm nghiêm trọng của giàn khoan HD-981.

Cây bút chuyên mảng quốc phòng Mai Thanh Hải "như hình với bóng" với lực lượng chức năng và chính anh là PV đầu tiên của Thanh Niên theo tàu Cảnh sát biển trực chỉ Hoàng Sa. Mấy ngày sau, tòa soạn, đặc biệt là Ban Biên tập, đứng ngồi không yên khi không thể liên lạc được với anh. Bởi đơn giản ngoài Hoàng Sa không có sóng điện thoại, mỗi chuyến tàu làm nhiệm vụ đẩy đuổi tàu Trung Quốc kéo dài vài tuần lễ. Suốt nhiều ngày, cả tòa soạn "căng như dây đàn" vì khối lượng thông tin cũng như sự an toàn của phóng viên.

Sau đó, phương án đấu tranh ngoại giao của Việt Nam chuyển sang trực diện hơn khi nhiều đoàn PV trong nước và quốc tế được mời theo chân lực lượng chức năng ra thực địa để phản ánh đúng sự thật không thể chối cãi là Trung Quốc xâm phạm chủ quyền của Việt Nam.

Khi những đoàn công tác nối tiếp nhau thì cũng là lúc thêm nhiều PV Thanh Niên lên đường ra Hoàng Sa chi viện cho Mai Thanh Hải. Ban Biên tập không yêu cầu đích danh ai đi nhưng rất nhiều người xung phong, sẵn sàng. Sự an toàn của PV được đặt lên hàng đầu trong thời điểm này. Đồng nghiệp ban tôi lúc bấy giờ - PV ảnh Độc Lập, vợ vừa sinh, cũng nằng nặc xin đi cho bằng được nhưng đành phải… ở nhà.

Cũng rất bất ngờ khi PV Hoàng Sơn, chàng thư sinh "mỏng cơm" nhất từ Quảng Nam, được duyệt đi chuyến đầu tiên. Với kinh nghiệm chuyện liên lạc có thể bị đứt quãng, tòa soạn xác định phải mua cho được 2 cái điện thoại vệ tinh. Chỉ trong vòng 2 tiếng trước giờ Sơn lên tàu, tôi và các đồng nghiệp ở Đà Nẵng đã làm mọi cách và cũng được sự hỗ trợ nhiệt tình từ VNPT Đà Nẵng để kịp trao cho anh chiếc điện thoại và 2 chiếc mà khi Hoàng Sơn ra đến nơi thì điện thoại trao tay và hướng dẫn sử dụng nhanh như chớp.

Ngày 2.5 khi phát hiện giàn khoan HD-981 xâm phạm chủ quyền thì chỉ 10 ngày sau, PV Hoàng Sơn đã có mặt trực tiếp tại Hoàng Sa trên tàu CSB-4003.

Thanh Niên tường thuật từ Hoàng Sa

Thời điểm ấy, ngoài VTV trước đó có hình ảnh từ thực địa thì Thanh Niên, mà đặc biệt là Thanh Niên Online, là tờ báo đầu tiên có bản tin tường thuật từ thực địa Hoàng Sa, nơi giàn khoan HD-981 hạ đặt trái phép.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

Tôi nhớ như in bản tin đầu tiên được đăng lúc 20 giờ 35 ngày 13.5.2014 với dòng tít PV Thanh Niên Online tường thuật từ Hoàng Sa: "Giáp mặt" tàu hộ vệ tên lửa Trung Quốc. Bản tin chỉ khoảng 550 chữ nhưng đó là tất cả sự cố gắng hết sức có thể không chỉ của Hoàng Sơn mà còn là của cả Ban Biên tập và tập thể tờ báo.

Nhớ như in không chỉ bởi nó được thực hiện từ Hoàng Sa mà còn là sự vỡ òa khi nghe Hoàng Sơn gọi, biết được anh bình an. Tối đó, tầm 19 giờ, điện thoại của tôi rung lên, trên màn hình hiển thị số điện thoại vệ tinh gọi đến… Thấy số biết người, thế là tôi vừa nghe Sơn tường thuật vừa chép vội ra tờ giấy. Âm thanh tiếng được tiếng mất giữa trùng khơi sóng yếu, phải hì hục mãi gần 30 phút, Sơn đọc tôi viết mới xong. Công đoạn sau đó là mở máy tính gõ lại, xử lý hình ảnh và bản tin lên trang, đến với bạn đọc cả nước.

Đều đặn sau đó mỗi ngày, Sơn và những đồng nghiệp khác đi các chuyến sau như Trung Hiếu, Độc Lập (vẫn cương quyết mong muốn đi và Ban Biên tập đành "chịu thua"), Trương Quang Nam thực hiện 2 bản tin tường thuật từ Hoàng Sa. Để đổi lại những con chữ, hình ảnh ấy là những khoảnh khắc phải canh hướng, đón sóng điện thoại vệ tinh. Hay những lần ngã lăn trên boong tàu khi tàu của Trung Hiếu bị tàu Trung Quốc đâm va hay vòi rồng xịt thẳng. Ngồi nhà, xem những hình ảnh đó, đọc những dòng chữ đó, thấy đồng nghiệp mình giữa bao hiểm nguy vẫn không màng để mang tin tức đến bạn đọc, để góp phần giữ vững chủ quyền thiêng liêng mà tim thắt lại.

Trong những ngày căng thẳng đó, Quỹ đồng hành Hướng về Biển Đông được Thanh Niên phát động ngay lập tức tạo hiệu ứng cao trong toàn xã hội để cùng chung tay gìn giữ chủ quyền nơi Hoàng Sa thân yêu.

Bước sang tuổi 40, sự đồng hành mạnh mẽ, quyết liệt ấy của Thanh Niên vẫn luôn "cháy" cùng bạn đọc!