25 năm hải chiến Trường Sa: Khúc tráng ca bất tử

Dân tộc Việt Nam mãi không bao giờ quên khúc ca bi tráng 14.3.1988, được Thanh Niên kể lại tường tận và chi tiết trong loạt bài đoạt giải A báo chí Quốc gia năm 2014 thể loại báo điện tử.

Quyết tâm

Ngày 17.2.2013, Báo Thanh Niên đăng tải bài viết Nhìn lại cuộc chiến tranh biên giới 1979 về cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía bắc. Ngay sau đó, Ban Biên tập đã nhận được phản hồi tích cực từ dư luận nhân dân với hàng trăm bình luận, hàng nghìn ý kiến cũng như những cuộc điện thoại, tin nhắn của độc giả khắp cả nước bày tỏ sự đồng tình, ủng hộ. 

Đó cũng là tiền đề để chỉ vài ngày sau, Ban Biên tập chỉ đạo thực hiện loạt chuyên đề 25 năm Hải chiến Trường Sa. Đề tài được giao cho tôi, khi đó là Trưởng ban Phóng viên Thanh Niên Online, trực tiếp lên đề cương và triển khai thực hiện với lời nhắn: "Làm thật toàn diện, trang trọng vì 2013 là tròn 25 năm giỗ các anh".

Bối cảnh lúc đó, tình hình biển đảo đang hết sức nóng bỏng và nhạy cảm khi Trung Quốc liên tiếp có những hành động ngoài khơi, nên việc thực hiện loạt bài này cho thấy quyết tâm "vượt qua mọi rào cản" của Thanh Niên.

Để lên ý tưởng cho loạt bài, các phóng viên (PV) thường trú của Thanh Niên ở mọi miền đất nước đã cùng vào cuộc một cách nhanh chóng nhất để tìm kiếm tung tích từng gia đình, từng chiến sĩ năm nào, chắp nối từng mảnh ghép để khắc họa nên cuộc chiến bi hùng nơi Gạc Ma năm 1988.

ẢNH: T.L

Tại Đà Nẵng, Nguyễn Tú tìm đến gia đình các mẹ, các cựu binh năm xưa; Trương Quang Nam (Quảng Bình cũ) sau mấy bận kết nối không thành đã trực tiếp lái xe đưa Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Lanh hội ngộ với các đồng đội còn sống; ở Quảng Trị, Nguyễn Phúc tìm đến nhà cựu binh Trần Thiện Phụng; ở Bình Định (cũ), Trần Thị Duyên tiếp xúc với cựu chiến binh Lê Văn Thoa; trên cao nguyên Đắk Lắk, Trần Ngọc Quyền gặp cựu binh Trương Văn Hiền...

Một điều trân quý nữa là tại Hà Tĩnh, nơi có cựu binh Lê Hữu Thảo - người nhớ rõ từng chi tiết, nhớ như in giây phút sinh tử, cộng tác viên Trần Thanh Hùng cũng tỏ rõ sẵn sàng tham gia loạt bài.

Cả một guồng quay vào cuộc, đi gặp, lắng nghe, chia sẻ nỗi đau cùng các anh, các mẹ. Các PV Thanh Niên cũng ghi lại nhiều video clip xúc động về những khoảnh khắc hào hùng, bi tráng trong dòng hồi tưởng về năm 1988 để lan tỏa đến bạn đọc báo điện tử khi ấy.

Tráng ca

Mục đích của loạt bài 25 năm Hải chiến Trường Sa trên Thanh Niên Online khi ấy là nhằm nêu bật chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tính chính nghĩa của các chiến sĩ hải quân, các anh hùng liệt sĩ Việt Nam đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng để bảo vệ máu thịt của Tổ quốc. Đó là trách nhiệm của người làm báo đối với lịch sử, khắc ghi khoảnh khắc bi tráng của dân tộc, cũng như góp phần làm điều gì đó cho những hy sinh, mất mát cực kỳ to lớn của gia đình các cựu chiến binh Trường Sa.

Mạch chuyện kể bắt đầu từ những người còn sống khi các anh Phan Văn Đức và Dương Văn Dũng (tại Đà Nẵng) cùng đồng đội theo con tàu HQ-604 của Lữ đoàn 125 xuất phát từ Cam Ranh ra Trường Sa trong đêm 11.3.1988. Thuyền trưởng Vũ Phi Trừ khi ấy cùng các công binh Trung đoàn 83 và chiến sĩ Lữ đoàn 146 ra Gạc Ma cắm mốc.

Chiều 13.3, tàu đến đảo Gạc Ma, hạ xuồng, đưa vật liệu vào để chuẩn bị xây dựng. Khoảng 1 tiếng sau, tàu Trung Quốc xuất hiện liên tục đưa xuồng quần thảo cắt dây vận chuyển của tàu HQ 604, dùng loa yêu cầu tàu HQ 604 phải nhổ neo gấp. "Trung tá Trần Đức Thông, Lữ đoàn phó Lữ đoàn 146, Vùng 4 Hải quân, động viên anh em. Thiếu úy Trần Văn Phương cũng động viên, nói rằng vợ anh sắp sinh nhưng vẫn sát cánh cùng anh em nên không phải lo", anh Phan Văn Đức nhớ lại trong nước mắt.

ẢNH: THANH HÙNG

Lúc 3 giờ sáng ngày 14.3.1988, các chiến sĩ đã cắm được cờ Tổ quốc lên bãi đá Gạc Ma. Sự anh dũng và bất tử của các anh được cựu binh Lê Hữu Thảo kể lại thật chi tiết trong kỳ 2 của loạt bài với nhan đề Anh hùng đất Việt. Mặc cho phía Trung Quốc liên tục khiêu khích, thái độ trấn áp, các chiến sĩ công binh vẫn tiếp tục công việc. Khi xuồng công binh vào đến bãi cạn, lá cờ Tổ quốc được anh em chuyền tay nhau đưa vào cọc để cắm.

Khi quốc kỳ Việt Nam từ anh Phong trao đến tay anh Phương bắt đầu tung bay thì tên chỉ huy phía đối phương rút súng bắn chỉ thiên, ra lệnh cho quân lính nổ súng.

"Lúc đó, anh Phương đang cầm lá cờ Tổ quốc nên bị chúng bắn đầu tiên. Anh Phong, anh Phương và nhiều chiến sĩ công binh hy sinh ngay tại chỗ. Súng AK, súng máy hạng nặng, pháo từ 3 tàu chiến Trung Quốc bắn xối xả vào bộ đội ta trên đảo và tàu HQ 604. Cả tàu HQ 505 tại đảo Cô Lin, tàu HQ 605 tại đảo Len Đao cũng bị pháo kích nặng nề", những dòng kể của anh Thảo khiến những người làm tòa soạn cũng không cầm được nước mắt.

Sau đó, lần lượt các kỳ: 1.000 ngày bị địch bắt, Cuộc trở về của Nguyễn Văn Lanh và Mùa xuân nhớ con anh hùng được đến với bạn đọc.

Loạt bài khởi đăng ngày 10.3.2013 và đúng ngày 14.3, ngày giỗ của 64 anh hùng liệt sĩ Trường Sa, Ban Biên tập quyết định bung toàn trang Báo Thanh Niên Online như một nén nhang tri ân và tưởng nhớ các anh.

Thiêng liêng độc lập chủ quyền

Không phải hôm nay mà đã từ rất lâu, Báo Thanh Niên luôn là tờ báo có tiếng nói mạnh mẽ về chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Ban Biên tập và mỗi PV Thanh Niên khắp cả nước đều thấy rõ trách nhiệm: mỗi tấc đất, mỗi giọt nước nơi Biển Đông đã hòa máu xương của cha ông và các anh hùng dân tộc cho nền độc lập hôm nay. Bao năm qua, chủ quyền biển đảo và sự hy sinh của những người con Việt Nam luôn là mối quan tâm hàng đầu và là đề tài chủ đạo của tờ báo.

Không chỉ có 25 năm Hải chiến Trường Sa, tháng 1.2014, Báo Thanh Niên tiếp tục mở chuyên trang 40 năm Hải chiến Hoàng Sa. Rồi từ đầu tháng 5 đến giữa tháng 7.2014, khi Trung Quốc tiến hành hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương - 981 trong vùng biển chủ quyền Việt Nam, Thanh Niên lại cử các PV liên tục thay nhau ra Hoàng Sa, chuyển tải đến bạn đọc báo in, báo điện tử những thông tin nóng nhất về sự kiên cường, kiên quyết của lực lượng cảnh sát biển, kiểm ngư và bà con ngư dân.

Ảnh: Ngọc Thắng

Đoạt giải A - Giải báo chí Quốc gia 2014 là vinh dự, là niềm tự hào của đội ngũ những người làm báo Thanh Niên. Càng trân quý hơn, với giải thưởng của báo điện tử, Báo Thanh Niên, tờ báo từ lâu đã tạo nên thương hiệu đối với bạn đọc báo in đã có dịp trình làng những bài viết chính trực và mạnh mẽ trên trang báo online của mình.

Trên tất cả, đó là giải thưởng mà với những người làm báo Thanh Niên còn có tên của những người anh hùng, những người con đất Việt đã ngã xuống vì Tổ quốc, vì sự toàn vẹn chủ quyền của quốc gia và dân tộc.

Báo Thanh Niên, chỉ mạn phép kể thay câu chuyện của các anh, câu chuyện của một dân tộc!