Nỗ lực giải quyết ùn tắc hàng hóa ở cửa khẩu

3 bộ cùng vào cuộc

Như Thanh Niên đã thông tin, sau khi Nghị định 46/2026 hướng dẫn thi hành luật An toàn thực phẩm (ATTP) có hiệu lực, một số trung tâm kiểm định như Quatest 1, 2, 3, VinaControl đã tạm ngừng nhận hồ sơ nhập khẩu hàng hóa nông sản vì chưa rõ quy định hướng dẫn chuyển tiếp, dẫn đến tình trạng ùn tắc hàng hóa tại các cửa khẩu. Sau khi nhận được phản ánh trên, Bộ NN-MT cho biết đã phối hợp chặt chẽ với UBND tỉnh Tây Ninh cũng như chỉ đạo các cơ quan kiểm dịch thực vật vùng để tạm thời xử lý việc ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu ở Tây Ninh và các cửa khẩu khác. Kết quả đến ngày 31.1, tình trạng nông sản nhập khẩu bị ùn tắc đã cơ bản được giải quyết.

ẢNH: L.N

Chiều 2.2, lãnh đạo Bộ Y tế chủ trì Hội nghị phổ biến Nghị định 46 và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP của Chính phủ nhằm triển khai, hướng dẫn thực hiện các quy định mới trong lĩnh vực ATTP với sự tham gia của đại diện bộ, ngành, hiệp hội ngành hàng, cơ sở kiểm nghiệm, doanh nghiệp (DN) sản xuất, kinh doanh thực phẩm…

Theo phản ảnh của các DN, vấn đề hiện nay không phải từ khâu hải quan mà là do các cơ sở kiểm định nhà nước từ chối tiếp nhận hồ sơ. Chị Hoàng Xuân, đại diện một DN tại Hà Nội, cho biết đang có 5 lô hàng hoa quả tươi đã về tới cửa khẩu Nội Bài, tuy nhiên hàng thuộc trường hợp kiểm tra ATTP theo phương thức lấy mẫu đi kiểm nghiệm, nhưng hiện vẫn chưa có hướng dẫn về các chỉ tiêu yêu cầu kiểm nghiệm nên hàng vẫn nằm chờ từ ngày 29.1. "Hàng hoa quả tươi lưu kho lâu ngày vừa phát sinh nhiều chi phí vừa ảnh hưởng chất lượng hàng hóa. Chúng tôi cần cơ quan quản lý cho biết ngay giải pháp gì để giải phóng được sớm", chị nói. Một DN khác nhập khẩu cá thu đông lạnh (chưa qua chế biến) cũng đang ách tắc vì quy định chưa rõ ràng. "Hàng hóa của chúng tôi đã có giấy kiểm dịch, vậy có cần làm thêm kiểm tra ATTP không? Hiện tại lô hàng của chúng tôi vẫn chưa thể thông quan trong khi tiền điện phát sinh cho container giữ lạnh là 1,8 triệu đồng/ngày, chưa tính tiền lưu container, lưu bãi…", DN này băn khoăn.

Bà Đinh Thị Phương Khanh, Phó giám đốc Sở NN-MT tỉnh Tây Ninh, khẳng định vấn đề ùn tắc hàng hóa ở cửa khẩu cơ bản được tháo gỡ. Tuy nhiên, nhiều DN vẫn cho rằng sau khi làm thủ tục đưa hàng về kho để bảo quản vẫn phải chờ kết quả kiểm nghiệm của các cơ quan được chỉ định mới được phân phối, tiêu thụ, như vậy sẽ lỡ mất thời cơ kinh doanh. Hơn nữa, thực tế hiện nay nhiều cơ quan kiểm nghiệm lại không tiếp nhận mẫu cụ thể; hiện có 2 DN nhập khẩu dầu ô liu, dầu cọ đề nghị tháo gỡ khó khăn do chi phí lưu kho mỗi ngày khoảng 6.000 USD.

Công bố hotline, giải quyết nhanh yêu cầu của DN

Phản hồi ý kiến của bà Khanh, đại diện Cục ATTP (Bộ Y tế) cho biết những đơn vị không nhận mẫu là do theo quy định mới họ không đủ điều kiện làm chỉ định kiểm nghiệm chứ không phải là từ chối mẫu. DN có thể liên hệ những nơi khác như Viện Y tế công cộng TP.HCM vẫn đang nhận mẫu bình thường.

ẢNH: L.N

Thực tế hiện nay nhiều DN vẫn "đứng hình" vì chưa biết thực hiện như thế nào. Đại diện Sở Công thương tỉnh Lào Cai thông báo đang có 25 xe chở mặt hàng bánh nhập khẩu chưa được thông quan, do Nghị định 46 có hiệu lực ngay sau khi ban hành trong khi DN chưa có đủ thời gian để thực hiện công bố hợp quy.

Liên quan vấn đề này, theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, danh sách các cơ sở kiểm định đã được công bố trên các cổng thông tin của các bộ, UBND các địa phương cần thông báo rộng rãi cho DN nắm và linh động xử lý. Trường hợp các cơ sở nào không đủ năng lực xét nghiệm dẫn đến từ chối hồ sơ của DN thì sẽ xem xét để rút giấy phép. Ông Tuyên cũng yêu cầu lãnh đạo Cục ATTP hướng dẫn trực tiếp cho cơ quan chức năng để sớm thông quan 25 xe hàng ở Lào Cai. "Tôi đề nghị Bộ Y tế, Bộ Công thương, Bộ NN-MT kiểm tra lại và công bố ngay danh sách các cơ quan được chỉ định quản lý nhà nước. Địa phương có quyền hướng dẫn DN hoặc chỉ định cơ quan lấy mẫu xét nghiệm, không phụ thuộc vào cơ quan đơn vị duy nhất", ông Tuyên nói.

Thứ trưởng Bộ Y tế lưu ý các địa phương nghiên cứu kỹ điều kiện, quy định, hướng dẫn chi tiết cho DN, không được trả lời chung chung "về làm theo đúng quy định". Để kịp thời giải quyết thông quan hàng hóa phục vụ nhu cầu dịp Tết Bính Ngọ, ông Tuyên đề nghị 3 bộ lập tổ công tác, công bố số điện thoại đường dây nóng (hotline) để tháo gỡ khó khăn cho DN.

Trước đó, ngày 1.2, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cũng đã có công văn gửi Sở Công thương các tỉnh, thành về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện thủ tục kiểm tra ATTP. Theo đó, Sở Công thương các tỉnh biên giới tăng cường trao đổi, đàm phán với chính quyền địa phương, cơ quan quản lý của nước có chung đường biên giới để triển khai các giải pháp nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện thủ tục kiểm tra nhà nước về ATTP, tăng thời gian thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu nhằm tạo thuận lợi hơn cho hoạt động thông quan và xuất nhập khẩu hàng hóa, đặc biệt là hàng nông sản xuất khẩu của VN trong dịp lễ, tết; tránh để phát sinh ùn ứ hoặc ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu.