86 năm trước, thi sĩ Hàn Mạc Tử trút hơi thở cuối cùng dưới chân núi Xuân Vân, nơi những hàng phi lao ngày đêm nghiêng mình trong gió biển. Đó là làng phong Quy Hòa (thuộc phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai; trước đây thuộc thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định), vùng đất gần một thế kỷ qua vẫn như một thế giới riêng biệt bên rìa phố biển.
Ít ai nghĩ rằng nơi từng cưu mang những phận đời chịu nhiều mặc cảm và đau đớn vì bệnh tật nay lại đứng trước viễn cảnh trở thành một phần của siêu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế ven biển.
Thi sĩ Hàn Mạc Tử đã trút hơi thở cuối cùng dưới chân núi Xuân Vân, nơi những hàng phi lao vẫn ngày đêm rì rào trong gió biển
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Vùng đất chữa lành những phận đời
Cách trung tâm Quy Nhơn khoảng 7 km về phía nam, làng phong Quy Hòa (nay là Bệnh viện Da liễu Trung ương Quy Hòa) được người Pháp xây dựng từ năm 1929. Ban đầu, nơi đây là khu điều trị dành cho bệnh nhân phong phải sống tách biệt khỏi cộng đồng.
Trong bối cảnh căn bệnh phong từng là nỗi ám ảnh của xã hội, nhiều người tìm đến điều trị rồi ở lại sau khi khỏi bệnh, dần hình thành nên một ngôi làng nhỏ nép mình sát mép biển. Suốt gần một thế kỷ, vùng đất ấy trở thành nơi chữa lành và cưu mang hàng ngàn phận đời bất hạnh.
Làng phong Quy Hòa (nay là Bệnh viện Da liễu Trung ương Quy Hòa) được người Pháp xây dựng từ năm 1929
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Đến làng phong Quy Hòa, nhiều người dễ cảm nhận nhịp sống chậm rãi hiếm thấy giữa phố biển đang phát triển từng ngày. Những con đường nhỏ phủ bóng cây cổ thụ dẫn qua các dãy nhà mang kiến trúc Pháp cũ, phía xa là biển xanh trải dài bất tận. Không gian ấy tạo cảm giác thời gian dường như trôi chậm hơn bên ngoài.
Ở làng Quy Hòa, phong cảnh yên bình khiến nhịp sống dường như chậm lại
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Suốt nhiều thập niên, cư dân nơi đây sống bằng những nghề bình dị như trồng rau, buôn bán nhỏ hoặc đánh bắt gần bờ. Trong làng, hình ảnh xuất hiện nhiều hơn cả là những chiếc xe ba bánh - phương tiện đã trở thành "đôi chân" của nhiều người mang di chứng bệnh phong.
Hình ảnh dễ bắt gặp ở Quy Hòa là những chiếc xe ba bánh, phương tiện gắn bó với cuộc sống của nhiều người mang di chứng căn bệnh phong
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Ngay giữa làng là khu vườn tượng Danh nhân y học Việt Nam và thế giới. Dưới những tán cây xanh mát, các bức tượng đá khắc họa chân dung nhiều nhà khoa học, bác sĩ nổi tiếng như một lời nhắc về y đức và lòng nhân ái. Không gian ấy khiến Quy Hòa mang dáng dấp của một miền quê yên bình bên chân sóng.
Vườn tượng Danh nhân y học Việt Nam và thế giới nằm dưới những tán cây xanh mát
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Dấu lặng của thi sĩ Hàn Mạc Tử
Nhắc đến Quy Hòa, nhiều người nhớ ngay đến Hàn Mạc Tử. Năm 1940, sau thời gian dài chống chọi với bệnh phong, thi nhân tài hoa được gia đình đưa về điều trị tại đây và qua đời khi mới 28 tuổi.
Sau khi Hàn Mặc Tử qua đời tại làng phong Quy Hòa, ông được an táng tại đây. Về sau, nhà thơ Quách Tấn cùng gia đình đã đưa hài cốt của ông về đồi Ghềnh Ráng, trên núi Xuân Vân (nay thuộc P.Quy Nhơn Nam). Nơi này hiện được biết đến với tên gọi đồi Thi Nhân, trở thành điểm đến văn hóa quen thuộc của du khách khi đến Quy Nhơn.
Căn phòng nơi thi sĩ Hàn Mạc Tử sống những ngày cuối đời của cuộc đời tài hoa nhưng bạc mệnh
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Căn phòng nhỏ nơi ông từng sống ở Quy Hòa nay trở thành điểm dừng chân quen thuộc của những người yêu thơ từ khắp nơi. Căn phòng lưu niệm gần như vẫn giữ nguyên trạng sau nhiều thập niên. Chiếc giường gỗ đơn sơ, manh chiếu cũ cùng những dòng bút tích còn lưu lại khiến không gian như ngưng đọng trong quá khứ.
Từ căn phòng nhìn ra biển Quy Hòa lộng gió, nhiều câu chuyện vẫn được truyền lại về những ngày cuối đời của Hàn Mạc Tử. Người ta kể rằng, giữa những cơn đau giày vò, thi sĩ nhiều lần gượng dậy để ngắm biển, rồi viết nên những vần thơ ám ảnh cuối cùng. Giữa mênh mang biển trời Quy Hòa, nơi ấy dường như không chỉ giữ lại bóng dáng của một tài thơ bạc mệnh, mà còn cất giữ một phần lịch sử đặc biệt của vùng đất này.
Những bút tích của thi sĩ Hàn Mạc Tử đang được lưu giữ tại căn phòng lưu niệm
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Trước ngưỡng cửa đổi thay
Sự bình yên kéo dài gần trăm năm ở làng phong Quy Hòa đang đứng trước những thay đổi rất lớn. Mới đây, chính quyền địa phương đã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 đối với Khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển Ghềnh Ráng - Vũng Chua.
Dự án trải rộng trên địa bàn các phường Quy Nhơn Nam, Quy Nhơn Bắc và Quy Nhơn Tây với tổng diện tích khoảng 2.878 ha, hướng ra Biển Đông.
Những dãy nhà mang kiến trúc Pháp cổ là một trong những điểm thu hút du khách khi đến Quy Hòa
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Theo quy hoạch sơ bộ, khu vực này sẽ phát triển thành đại đô thị du lịch với quy mô dân số khoảng 40.000 người. Lượng khách dự kiến đạt gần 7.000 lượt mỗi ngày và có thể tăng lên hơn 17.000 lượt vào mùa cao điểm. Hơn 1.500 ha đất sẽ dành cho phát triển đô thị, nghỉ dưỡng và các tổ hợp dịch vụ.
Không gian quy hoạch được chia thành 2 tiểu khu lớn gồm khu vực núi Vũng Chua và khu vực Quy Hòa - Xuân Vân. Trong đó, khu vực Quy Hòa - Xuân Vân được định hướng phát triển các tổ hợp lưu trú, vui chơi giải trí ven biển kết hợp bảo tồn các công trình di tích và tôn giáo hiện hữu.
Khu vực Quy Hòa - Xuân Vân được định hướng phát triển các tổ hợp lưu trú, vui chơi giải trí ven biển
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Sự xuất hiện của siêu dự án được kỳ vọng sẽ mở ra diện mạo mới cho vùng biển Ghềnh Ráng, đánh thức tiềm năng kinh tế và du lịch còn nhiều dư địa. Tuy nhiên, cùng với kỳ vọng ấy là những băn khoăn về tương lai của làng phong Quy Hòa, nơi không chỉ có những công trình nhuốm màu thời gian mà còn chứa đựng ký ức, lịch sử và những phận người đặc biệt suốt nhiều thập niên.
Vùng đất Quy Hòa bình yên đang đứng trước bước chuyển mình lớn khi một siêu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế chuẩn bị hình thành
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Nhiều cư dân gắn bó lâu năm với Quy Hòa không giấu được nỗi lo trước khả năng giải tỏa, di dời. Với họ, nơi này không chỉ là mái nhà để trở về mà còn là chốn nương náu sau cả một đời chịu nhiều mặc cảm và định kiến. Điều họ lo nhất có lẽ không đơn thuần là nguy cơ mất đi nơi ở, mà là nỗi sợ đánh mất sự bình yên đã tồn tại gần một thế kỷ dưới chân núi Xuân Vân.
(*): Tên nhà thơ thường được biết đến là Hàn Mặc Tử, tuy nhiên bài viết này thống nhất sử dụng tên Hàn Mạc Tử theo cách ghi tại di tích ở Quy Hòa.
Bình luận (0)