Nới cơ chế hóa đơn tổng cho nhiều ngành nghề?

Liệt kê ngành nhưng còn thiếu?

Góp ý Nghị định sửa đổi, bổ sung điều 9 Nghị định 123/2020 về hóa đơn, chứng từ (đã được sửa đổi bởi Nghị định số 70/2025) của Chính phủ, Liên đoàn Thương mại - Công nghiệp VN (VCCI) cho rằng dự thảo cho phép lập hóa đơn tổng cho khách hàng cá nhân không kinh doanh vào cuối ngày với các dịch vụ kinh doanh vận tải hành khách công cộng, kinh doanh vận tải hành khách bằng taxi. Tuy nhiên, theo phản ánh của doanh nghiệp, quy định này còn thiếu trường hợp kinh doanh vận tải hành khách (bằng xe hợp đồng, xe mô tô hai bánh) có sử dụng phần mềm tính tiền, phần mềm hỗ trợ kết nối vận tải. Các dịch vụ này có đặc điểm tương đồng với các dịch vụ đã đề cập trong dự thảo, xét về khía cạnh quản lý hóa đơn, chứng từ. Vì vậy, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung dịch vụ kinh doanh vận tải hành khách (bằng xe hợp đồng, xe mô tô hai bánh) có sử dụng phần mềm tính tiền, phần mềm hỗ trợ kết nối vận tải vào dự thảo.

Ảnh: Ngọc Dương

Bên cạnh đó, các nền tảng gọi xe có một bộ phận khách hàng là tổ chức, doanh nghiệp ký kết hợp đồng sử dụng dịch vụ trước, thanh toán sau theo chu kỳ cố định. Họ chỉ có nhu cầu lấy hóa đơn giá trị gia tăng với mục đích đối soát giao dịch vào cuối chu kỳ. Mô hình này hoàn toàn phù hợp với các tiêu chí cho phép lập hóa đơn theo kỳ của dự thảo nhưng cũng chưa được đưa vào. Việc này khiến cả nền tảng gọi xe và các doanh nghiệp sử dụng dịch vụ gặp rất nhiều khó khăn khi phải phát hành hàng nghìn đến hàng triệu hóa đơn lẻ, thay vì một hóa đơn tổng trong một kỳ, làm gia tăng chi phí vận hành và dữ liệu, gây quá tải cho hệ thống của doanh nghiệp và chính cơ quan thuế. Hơn nữa, việc xuất hóa đơn tổng không ảnh hưởng tới nghĩa vụ thuế và không có rủi ro thất thu thuế do các nền tảng đã thực hiện kê khai, khấu trừ, đóng thuế thay đầy đủ và minh bạch theo quy định pháp luật. Từ đó, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung hoạt động "dịch vụ vận tải hành khách (bằng xe taxi, xe hợp đồng, xe mô tô hai bánh có sử dụng phần mềm tính tiền, phần mềm hỗ trợ kết nối) cung cấp cho khách hàng là doanh nghiệp vào dự thảo.

Mặt khác, theo Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung điều 9 Nghị định 123/2020 về hóa đơn, chứng từ của Bộ Tài chính, cơ quan này đề xuất lại quy định lập hóa đơn tổng đối với nhiều loại hình dịch vụ có tần suất giao dịch lớn nhưng giá trị từng giao dịch nhỏ. Theo đó, các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, dịch vụ trông giữ xe, hoạt động chiếu phim và dịch vụ thương mại điện tử có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch thì đơn vị được lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh. Với lĩnh vực vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi có sử dụng phần mềm tính tiền theo quy định của luật Đường bộ, nếu phần mềm thể hiện đầy đủ thông tin chuyến đi như tên đơn vị kinh doanh, biển số xe, hành trình, cự ly và tổng số tiền phải trả thì doanh nghiệp cũng được phép lập hóa đơn tổng cuối ngày cho khách hàng là cá nhân không kinh doanh. Trường hợp khách hàng có nhu cầu lấy hóa đơn theo từng giao dịch, đơn vị cung cấp dịch vụ vẫn phải lập và giao hóa đơn riêng lẻ.

Có thể mở rộng cơ chế cho phép lập hóa đơn tổng

Trước đó, khi Nghị định 70/2025 của Chính phủ có hiệu lực (từ ngày 1.6.2025), nhiều hiệp hội và doanh nghiệp phản ánh việc yêu cầu lập hóa đơn cho từng giao dịch với người mua tiêu dùng gây bất cập, đặc biệt đối với các ngành có tần suất giao dịch lớn, phát sinh số lượng lớn hóa đơn nhỏ lẻ, gây áp lực đối với hạ tầng công nghệ thông tin của doanh nghiệp và cơ quan thuế. Vì thế, Bộ Tài chính xây dựng Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung điều 9 Nghị định 123/2020 để tháo gỡ các vướng mắc nêu trên.

Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang, nhận xét dự thảo của Bộ Tài chính cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày với khách hàng cá nhân đã tháo gỡ được khó khăn cho đơn vị kinh doanh. Tương tự, việc cho phép lập hóa đơn tổng cuối tháng đối với khách hàng là doanh nghiệp cũng giúp các đơn vị giảm được chi phí xuất hóa đơn, giảm tải cho hệ thống công nghệ thông tin của doanh nghiệp và chính cơ quan thuế. Bởi thực tế nhiều khách hàng đi một cuốc taxi, gửi chiếc xe máy chỉ vài ngàn đồng và không cần lấy hóa đơn nhưng các doanh nghiệp nếu cứ phải xuất hóa đơn theo quy định thì có đơn vị mỗi tháng phải xuất đến 3.000 - 4.000 hóa đơn. Vì thế, cơ quan soạn thảo có thể xem xét bổ sung ngành nghề dịch vụ được lập hóa đơn tổng theo ngày và tháng như kiến nghị của VCCI. Tuy nhiên các đơn vị vẫn phải đảm bảo có thiết bị kiểm soát hoạt động trong ngày để tránh tình trạng gian lận doanh thu, né thuế.

Chuyên gia về thuế, luật sư Nguyễn Đức Nghĩa cho rằng để đảm bảo nguyên tắc công bằng khi thực hiện các quy định về hóa đơn nói chung, công bằng với các doanh nghiệp khác thì các đơn vị được phép thực hiện phải đảm bảo có phần mềm kết nối với cơ quan thuế hoặc có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch (như taxi hay chứng khoán…). Tuy nhiên theo luật sư Nghĩa, khi kinh tế - xã hội phát triển, ngày càng có thêm nhiều loại hình kinh doanh mới, nếu chỉ liệt kê các ngành nghề được phép sử dụng thì có thể sẽ bỏ sót một số dịch vụ tương tự. Để tránh chỉnh sửa, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật nhiều lần, có thể đưa ra cơ sở áp dụng chính sách này theo 2 nguyên tắc là hoạt động có tần suất giao dịch lớn nhưng giá trị từng giao dịch nhỏ; phải có phần mềm kết nối với cơ quan thuế hoặc có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch. Điều này cũng sẽ giúp các doanh nghiệp dễ thực hiện trong hoạt động và cơ quan quản lý thuế cũng dễ dàng kiểm tra, giám sát, đảm bảo đúng quy định về hóa đơn chứng từ.