Ô tô công bố mức tiêu hao nhiên liệu thấp, vì sao thực tế vẫn 'ngốn xăng'?

Sau thời gian khá ổn định, giá xăng dầu tại Việt Nam liên tục gia tăng trong những tuần gần đây. Sau khi vượt mốc hơn 27.000 đồng/lít trong phiên điều chỉnh ngày 24.9; đến hôm 8.10 giá xăng E10 RON 95-III tiếp tục tăng thêm 1.070 đồng, lên mức 28.250 đồng/lít, trong khi xăng E5 RON 92 tăng 1.140 đồng, lên 27.700 đồng/lít. Với những người thường xuyên sử dụng ô tô, đặc biệt là xe chạy xăng, dầu, mức tăng này khiến việc kiểm soát lượng nhiên liệu tiêu thụ của xe trở thành vấn đề đáng quan tâm.

Hiện tại, hầu hết các mẫu ô tô sử dụng động cơ đốt trong chạy bằng xăng, dầu phân phối tại Việt Nam đều được công bố mức tiêu hao nhiên liệu theo ba điều kiện vận hành cụ thể, gồm: trong đô thị, ngoài đô thị và kết hợp. Các thông số này được thể hiện trên nhãn năng lượng hoặc tài liệu liên quan của từng mẫu xe, giúp người mua có cơ sở tham khảo, so sánh trước khi quyết định. Tuy nhiên, không ít người dùng ô tô đặc biệt những người lần đầu mua hoặc mới sử dụng ô tô được thời gian ngắn thường thắc mắc, ô tô được công bố mức tiêu hao nhiên liệu khá thấp nhưng thực tế lại "ngốn xăng" hơn nhiều.

Ảnh: BÁ HÙNG

Vừa mua mới và sử dụng chiếc Ford Territory phiên bản Titanuim X 1.5AT được hơn 2 tháng, anh N.M.H ngụ phường Bình Trưng, TP.HCM cho biết: "Mẫu xe này được công bố mức tiêu thụ nhiên liệu trên đường hỗn hợp ở mức 7,03 lít/100 km nhưng từ lúc mua xe và sử dụng đến nay, tôi luôn thấy đồng hồ trên xe báo trên 8,5 lít/100km. Tất nhiên so với con số công bố sẽ có mức chênh lệch nhất định, nhưng chênh lệch quá cao cũng phải đặt dấu hỏi".

Mức tiêu hao nhiên liệu công bố với mỗi chiếc ô tô không phải con số cố định

Thực tế mức tiêu hao nhiên liệu được công bố với mỗi chiếc xe không đồng nghĩa với lượng xăng, dầu mà xe luôn sử dụng trong mọi hành trình. Kết quả này được nhà sản xuất cũng như các đơn vị thử nghiệm đo lường trong những điều kiện được quy định, nhằm tạo cơ sở so sánh giữa các phương tiện.

Vì vậy, trên tem công bố mức tiêu hao nhiên liệu của mỗi mẫu xe, ngoài những thông số tiêu hao nhiên liệu trong từng điều kiện cụ thể, đơn vị thử nghiệm, công bố luôn lưu ý: "Mức tiêu thụ nhiên liệu thực tế có thể thay đổi do điều kiện sử dụng, kỹ năng lái xe và tình trạng bảo dưỡng kỹ thuật của xe".

Ảnh: BÁ HÙNG

Trong thực tế, lượng nhiên liệu tiêu thụ của mỗi chiếc ô tô còn phụ thuộc vào tốc độ di chuyển, quãng đường, tải trọng, nhiệt độ môi trường, tình trạng mặt đường và cách người lái điều khiển xe… Vì vậy, một mẫu ô tô có mức tiêu hao nhiên liệu kết hợp được công bố khoảng 5 - 6 lít/100 km vẫn có thể tiêu thụ cao hơn đáng kể nếu thường xuyên di chuyển trong đô thị đông đúc.

Vì vậy, khi tham khảo mức tiêu hao nhiên liệu công bố, người mua cần xem xét cả ba thông số đô thị, ngoài đô thị và kết hợp, thay vì chỉ chú ý đến con số thấp nhất. Quan trọng hơn, nên đối chiếu với điều kiện sử dụng hằng ngày để ước tính chi phí nhiên liệu sát thực tế.

ẢNH: BÁ HÙNG

Ô tô thường xuyên sử dụng trong điều kiện ùn tắc giao thông thường "ngốn" nhiên liệu hơn

Điều kiện giao thông là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến mức tiêu hao nhiên liệu thực tế cao hơn số liệu công bố. Tại các đô thị lớn như TP.HCM hay Hà Nội, ô tô thường xuyên phải di chuyển chậm, tăng tốc rồi phanh liên tục, thậm chí nổ máy trong thời gian dài nhưng gần như không đi được bao xa.

Khi xe liên tục tăng tốc, động cơ phải làm việc để đưa phương tiện trở lại tốc độ mong muốn. Sau đó, năng lượng chuyển động bị tiêu hao qua quá trình phanh. Chu kỳ tăng tốc, giảm tốc lặp đi lặp lại khiến xe khó đạt hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu như khi chạy đều trên đường thông thoáng. Với những chuyến đi ngắn, xe cũng có thể chưa đạt đến nhiệt độ vận hành tối ưu, đặc biệt khi khởi động trong điều kiện động cơ còn nguội. Nếu liên tục đi quãng đường ngắn, dừng đỗ nhiều lần, lượng nhiên liệu tiêu thụ tính trên mỗi 100 km có thể tăng đáng kể.

ẢNH: BÁ HÙNG

Sống tại TP.HCM và thường xuyên sử dụng chiếc Hyundai Creta đi lại làm việc hàng ngày, anh Vũ Văn Hoàng cho biết mức tiêu hao nhiên liệu hiển thị trên xe thường tăng khi anh di chuyển vào giờ cao điểm. Trong khi những chuyến đi đường trường có thể đạt mức tiêu thụ thấp hơn.

Thói quen lái xe và sử dụng điều hòa cũng làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu ô tô

Bên cạnh điều kiện giao thông, phong cách, thói quen lái xe ảnh hưởng trực tiếp đến mức tiêu hao nhiên liệu. Việc đạp ga mạnh, tăng tốc đột ngột rồi phanh gấp khiến xe thường xuyên thay đổi trạng thái vận hành, làm giảm hiệu quả sử dụng nhiên liệu.

Ở chiều ngược lại, người lái có thể giảm lượng xăng tiêu thụ bằng cách tăng tốc vừa phải, giữ khoảng cách an toàn, quan sát từ xa để hạn chế phanh gấp và duy trì tốc độ phù hợp với tình hình giao thông. Trên đường trường, việc giữ tốc độ ổn định thường giúp tiết kiệm nhiên liệu hơn so với liên tục tăng giảm tốc độ.

Tải trọng cũng là yếu tố cần lưu ý. Chở nhiều hành lý không cần thiết, lắp thêm phụ kiện làm tăng khối lượng xe hoặc sử dụng giá nóc, hộp hành lý trên nóc xe có thể khiến động cơ phải làm việc nhiều hơn. Khi chạy tốc độ cao, những phụ kiện làm tăng sức cản không khí còn có thể khiến mức tiêu hao nhiên liệu tăng thêm.

ẢNH: BÁ HÙNG

Điều hòa không khí cũng góp phần làm tăng lượng nhiên liệu tiêu thụ ở ô tô động cơ xăng, dầu. Máy nén điều hòa trên nhiều mẫu xe sử dụng động cơ đốt trong lấy công suất từ động cơ, khiến động cơ phải làm việc nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu làm mát. Mức ảnh hưởng phụ thuộc vào nhiệt độ bên ngoài, mức làm mát cài đặt, tình trạng hệ thống và điều kiện vận hành.

Dương Quang Kiệt, Trưởng bộ phận kỹ thuật của một garage chuyên chăm sóc, sửa chữa ô tô tại phường Bình Trưng, TP.HCM cho biết: "Người dùng không nên chỉ nhìn vào một thông số trên màn hình để kết luận xe có tiết kiệm nhiên liệu hay không. Cần xem xét cả điều kiện vận hành, tải trọng và cách sử dụng điều hòa. Nếu muốn đánh giá chính xác hơn, chủ xe nên theo dõi lượng nhiên liệu tiêu thụ qua nhiều lần đổ xăng và các hành trình có điều kiện tương đối tương đồng".

Khi nào mức tiêu hao nhiên liệu cao là dấu hiệu bất thường?

Không phải mọi trường hợp ô tô tiêu hao nhiên liệu cao hơn mức công bố đều xuất phát từ hư hỏng. Tuy nhiên, nếu mức tiêu thụ tăng rõ rệt so với thói quen sử dụng trước đây, ngay cả khi điều kiện giao thông và hành trình không thay đổi nhiều, chủ xe nên kiểm tra tình trạng phương tiện.

ẢNH: BÁ HÙNG

Trước tiên, cần kiểm tra áp suất lốp. Lốp non làm tăng lực cản lăn, khiến xe cần nhiều năng lượng hơn để di chuyển. Người dùng nên bơm lốp theo thông số được nhà sản xuất khuyến nghị, thường ghi trên nhãn ở khung cửa hoặc trong sách hướng dẫn sử dụng, thay vì bơm theo cảm tính. Ngoài ra, lọc gió động cơ bẩn, bu-gi xuống cấp, kim phun hoạt động không hiệu quả, cảm biến động cơ gặp vấn đề hoặc hệ thống phanh bị bó cũng có thể làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu. Với xe sử dụng động cơ diesel, các trục trặc liên quan đến hệ thống phun nhiên liệu và những bộ phận điều khiển động cơ cũng cần được kiểm tra khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Người dùng nên ghi nhận lượng nhiên liệu thực tế qua nhiều lần đổ đầy bình, kết hợp với quãng đường đã đi để tính mức tiêu hao trung bình. Nếu xe đột ngột tốn nhiên liệu hơn trước, kèm theo hiện tượng động cơ rung giật, khó khởi động, khói xả bất thường, mùi nhiên liệu hoặc đèn cảnh báo động cơ bật sáng, chủ xe nên đưa phương tiện đến cơ sở sửa chữa để kiểm tra.