Ở trung tâm cấp cứu đột quỵ: Đêm không ngủ trong phòng can thiệp

Hoài Nhiên- dangthihoainhien@gmail.com

11/11/2026 05:39 GMT+7

Hơn 22 giờ, tiếng bánh xe băng ca dồn dập dọc hành lang Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM). Ông Phạm Hồng T. (56 tuổi, ở Lâm Đồng) được đẩy gấp từ Khoa Cấp cứu sang Đơn vị Can thiệp mạch máu - thần kinh - tim mạch. Phía sau, người nhà tất tả chạy theo.

Cơn đột quỵ xảy ra từ sáng sớm khiến một động mạch lớn trong não ông T. bị tắc nghẽn. Sau nhiều giờ thiếu máu, nguy cơ tổn thương não không thể hồi phục ngày càng lớn. Cuộc can thiệp lấy huyết khối giữa đêm là cơ hội để tái thông mạch máu, giúp ông tránh khỏi nguy cơ tàn phế, thậm chí tử vong.

Quên cả tên mình, người cha vẫn nhận ra con

Không còn nhớ nổi họ tên, năm sinh của chính mình, vậy mà khi con gái đến bên băng ca, ông T. vẫn nhận ra, ú ớ gọi con. Chưa hết bàng hoàng, chị Phạm Thị Thúy V. (28 tuổi) phải nhìn ba được đẩy vào phòng can thiệp lấy huyết khối giữa đêm. Kết quả cuộc can thiệp có thể quyết định khả năng hồi phục, thậm chí cả tính mạng của ông.

Bà Lê Thị H. (58 tuổi, vợ ông T.) nghẹn ngào kể mấy ngày trước, chồng từng than tê tay, đau đầu nhưng không chịu đi khám. Sáng sớm, ông vẫn còn giặt đồ thì bất ngờ ú ớ gọi vợ, không nói được thành câu. Hoảng hốt, bà H. vội đưa chồng đến bệnh viện địa phương. Bác sĩ (BS) xác định ông T. bị tắc mạch máu lớn, cần chuyển tuyến. Đến 18 giờ, xe cấp cứu rời Lâm Đồng, đưa ông đến Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhân dân 115 khoảng 21 giờ, rồi chuyển sang phòng can thiệp lấy huyết khối.

Trước đó, khi nghe tin ông T. vẫn tỉnh táo, chỉ khó nói, gia đình còn nuôi hy vọng bệnh không quá nặng, có thể điều trị ngay tại địa phương. "Tôi không ngờ tình trạng của ba lại trở nặng như vậy. Giờ đây tôi chỉ biết cầu mong cuộc can thiệp thành công", chị V. xúc động nói.

Cũng đêm ấy, ông Đặng Văn Th. (51 tuổi) đứng bên băng ca của anh trai Đặng Văn Ph. (63 tuổi, ở Vĩnh Long). Khoảng 18 giờ hôm trước, người nhà phát hiện ông Ph. nằm dưới chân chiếc ghế gỗ giữa nhà, tay chân bên trái không thể cử động. Gia đình vội đưa ông lên TP.HCM. Hơn 22 giờ, ông được tiếp nhận tại Khoa Cấp cứu, BS chỉ định can thiệp lấy huyết khối. Đây là lần đột quỵ thứ tư của ông Ph. trong vòng 6 năm qua.

Ông Th. kể 3 lần đột quỵ trước khiến sức khỏe anh trai yếu đi thấy rõ, nói năng khó khăn nhưng may mắn vẫn còn đi lại được. Vợ và các con ông Ph. cùng túc trực, không thôi lo lắng cho tính mạng của ông. "Còn nước còn tát. Gia đình chỉ biết ráng hết sức để cứu anh", ông Th. ngậm ngùi chia sẻ.

Rạng sáng, khi ông Ph. được đẩy sang phòng can thiệp, cả gia đình lại tiếp tục ngóng tin. Mong ước lớn nhất của họ vẫn chỉ là người chồng, người cha, người anh được bình an, thêm một lần nữa trở về bên gia đình.

Xuyên đêm giành giật sự sống

Trở lại phòng can thiệp lúc nửa đêm, qua lớp kính, chúng tôi quan sát ê kíp trong trang phục vô khuẩn, khoác áo chì, vây quanh bàn can thiệp của ông Phạm Hồng T.. Trên màn hình hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), các nhánh động mạch não hiện lên sau khi tiêm thuốc cản quang. Tại bàn điều khiển, BS Trần Thanh Vũ, Trưởng đơn vị Can thiệp mạch máu - thần kinh, chăm chú theo dõi hình ảnh, trao đổi với cộng sự rồi vào phòng phối hợp đưa dụng cụ theo lòng mạch đến vị trí tắc, lấy huyết khối.

Hình ảnh chụp kiểm tra cho thấy đoạn động mạch vẫn hẹp do xơ vữa, có nguy cơ tái tắc. Ê kíp phải tiếp tục nong bóng để mở rộng lòng mạch, duy trì dòng máu vừa được tái thông. "Sau khi lấy huyết khối, mạch máu vẫn còn hẹp và có nguy cơ tái tắc lại nên phải dùng bóng để nong ra", BS Vũ giải thích.

Đồng hồ chỉ 0 giờ 20, các BS vẫn miệt mài giành giật cơ hội cho bệnh nhân. Hơn 0 giờ 30, sau hơn 1 giờ can thiệp, mạch máu não của ông T. được tái thông. Tuy vậy, nguy cơ tái tắc vẫn còn, khả năng hồi phục của ông chưa thể nói trước.

Cuộc can thiệp của ông T. vừa khép lại, ê kíp lại lập tức chuẩn bị cho ca tiếp theo. Bệnh nhân Đặng Văn Ph. có rung nhĩ, nghi huyết khối hình thành từ tim di chuyển theo dòng máu, gây tắc động mạch cảnh trong bên phải. Sau khoảng 30 - 40 phút lấy huyết khối, mạch máu được tái thông thuận lợi. Tuy nhiên, với người đàn ông đã trải qua 4 lần đột quỵ, tái thông mạch máu mới chỉ là bước đầu, khả năng hồi phục còn phải tiếp tục theo dõi.

Bên cạnh các BS, mỗi nhân viên đảm nhận một phần việc không thể thiếu. Điều dưỡng Lê Thị Châm (36 tuổi) đã có 14 năm gắn bó với phòng can thiệp, quen những ca trực từ chiều hôm trước đến sáng hôm sau. Chị thừa nhận có lúc mệt mỏi vì quá tải, nhưng niềm vui khi chứng kiến người bệnh hồi phục sau can thiệp khiến chị gắn bó với công việc.

Kỹ thuật viên Bùi Trung Tuyến (40 tuổi) thì phụ trách vận hành hệ thống chụp mạch, theo dõi hình ảnh và xử lý sự cố kỹ thuật. Sau 19 năm làm nghề, anh nói giản dị: "Tôi muốn được cống hiến hết mình cho người bệnh". Còn cử nhân gây mê hồi sức Hồ Hùng Thái (44 tuổi) tham gia công tác gây mê, hồi sức, theo dõi và hỗ trợ duy trì tình trạng ổn định của người bệnh trong quá trình can thiệp. Với 20 năm làm nghề, anh đã quen với áp lực của những đêm cấp cứu, tâm niệm không tiếc thời gian, sức lực, chỉ mong bệnh nhân có thể khỏe mạnh trở về.

Đêm ấy, phòng can thiệp gần như không ngơi nghỉ. Từ khoảng 21 giờ đến gần 7 giờ sáng hôm sau, ê kíp thực hiện liên tiếp 5 ca can thiệp. Sau lớp kính chì, những nhân viên y tế trắng đêm với từng ca bệnh. Còn bên ngoài, những người vợ, người con… thấp thỏm chờ tin, chỉ mong người thân vượt qua cơn nguy kịch. (còn tiếp)

Qua "giờ vàng" có còn cơ hội điều trị ?

Theo PGS-TS-BS Nguyễn Huy Thắng, Trưởng khoa Bệnh lý mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115; Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, 2 phương pháp tái thông mạch máu chính trong điều trị nhồi máu não là dùng thuốc tiêu sợi huyết và lấy huyết khối cơ học. Thuốc thường được sử dụng trong khoảng 4 - 5 giờ đầu, còn lấy huyết khối có thể chỉ định đến 24 giờ ở người bệnh đủ điều kiện.

Tuy nhiên, việc để trễ hơn những mốc này không đồng nghĩa mọi người bệnh đều hết cơ hội. Chụp tưới máu não giúp BS đánh giá vùng não đã tổn thương và phần mô còn khả năng cứu được để cân nhắc điều trị.

PGS Thắng kể trường hợp một bệnh nhân 27 tuổi được lấy huyết khối sau gần 70 giờ. CT tưới máu não cho thấy vẫn còn mô não có thể cứu, đến ngày điều trị thứ 10, bệnh nhân đã đứng dậy, đi lại được. Đây là trường hợp được lựa chọn sau đánh giá kỹ lưỡng, không phải chỉ định cho bệnh nhân đến muộn.

BS Trần Thanh Vũ, Trưởng đơn vị Can thiệp mạch máu - thần kinh, lưu ý tái thông thành công không đồng nghĩa người bệnh chắc chắn hồi phục. Khi nghi đột quỵ, cần gọi 115 ngay để đưa đi cấp cứu, không trì hoãn.