Ở trung tâm cấp cứu đột quỵ: Phía sau những dấu mộc đỏ

Hoài Nhiên- dangthihoainhien@gmail.com

10/11/2026 04:53 GMT+7

Giữa trưa, xe cấp cứu chuyển bệnh nhân từ Vũng Tàu tiến thẳng vào sảnh Khoa Cấp cứu Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM). Chiếc băng ca chở ông Vòng A N. được đẩy hối hả vào trong. Hồ sơ bệnh án được đóng dấu mộc đỏ "Đột quỵ cấp". Một cuộc chạy đua bắt đầu.

"Tôi cũng không biết phải làm sao bây giờ...", bà Huỳnh Thị L. (64 tuổi) bật khóc khi nghe bác sĩ (BS) tư vấn điều trị cho chồng. Trên băng ca, ông Vòng A N. (69 tuổi) đã rơi vào trạng thái liệt nửa người sau cơn đột quỵ. Thời gian là "vàng" trong cấp cứu đột quỵ. Thế nhưng các con của bà vẫn chưa đến đủ, trong khi phải sớm đưa ra quyết định: có đồng ý can thiệp lấy huyết khối hay không.

Những mong ước giản dị

Tại Khoa Cấp cứu, BS Chiêm Nguyên Đức giải thích, ông N. bị đột quỵ nhồi máu não do tắc một động mạch lớn. BS tư vấn phương án can thiệp lấy huyết khối nhằm tái thông mạch máu, tăng cơ hội hồi phục, song vẫn có thể xảy ra biến chứng.

Ngay bên băng ca, bà L. thẫn thờ nhìn chồng. Các con trên đường đến bệnh viện (BV), có người còn ở tỉnh khác. Vợ chồng bà đã lớn tuổi, mọi chi tiêu đều trông cậy vào các con. Nay chồng đột ngột đổ bệnh, bà vừa lo về rủi ro, vừa canh cánh khoản tiền điều trị. Sau khi bàn bạc kỹ lưỡng, gia đình bà chọn điều trị nội khoa, không can thiệp lấy huyết khối.

Vài ngày sau, tại Khoa Bệnh lý mạch máu não, ông N. đã bắt đầu nói được vài từ dù vẫn còn rất khó khăn. Dẫu vậy, chặng đường điều trị phía trước vẫn còn rất nhiều gian nan.

Nửa đêm, một chiếc băng ca được nhân viên y tế đẩy vào Khoa Cấp cứu. Trên băng ca là ông Đoàn Văn Nh. (68 tuổi, ở TP.HCM). Trước đó ông bất ngờ mất cảm giác bàn tay trái dù còn tỉnh táo, nói chuyện được. Thấy vậy, bà Hồ Thị B. (71 tuổi, vợ ông) cùng gia đình lập tức đưa ông đến BV Nhân dân 115.

13 năm trước, ông Nh. từng bị đột quỵ. Hôm ấy, sau bữa cơm trưa, ông đang đọc báo thì tờ báo bất ngờ rơi khỏi tay. Bà B. từ dưới bếp chạy lên, gọi mãi mà chồng không đáp. Ông cố mở miệng nhưng chỉ phát ra những tiếng ú ớ. Sau thời gian điều trị dài, ông đã dần hồi phục.

Theo ghi nhận ban đầu, ông bị cơn thiếu máu não thoáng qua, cần tiếp tục theo dõi. Khi chúng tôi trò chuyện, bàn tay ông đã cử động trở lại. Hỏi tuổi vợ, ông còn đùa rằng mình quên cả tuổi, rồi "quên có vợ luôn". Ở nhà, ông thường nghe nhạc, phụ trông cháu ngoại 3 tuổi. Giờ đây, ông chỉ mong được sớm về nhà để vui đùa cùng cháu.

Ông Võ Văn Đ. (77 tuổi, ở Vĩnh Long) cũng chỉ mong sớm xuất viện sau cơn đột quỵ nhồi máu não. Sáng sớm hôm đó, ông Đ. vẫn đi uống cà phê, rồi trở về nhà chăm đàn gà kiểng. Bất ngờ, đôi chân ông loạng choạng, lời nói ngọng nghịu. Gia đình vội đưa ông đến trạm y tế, BV tỉnh rồi chuyển lên BV Nhân dân 115. Đêm ấy, theo chân y công đưa ông Đ. lên Khoa Bệnh lý mạch máu não, chúng tôi gặp ông trong trạng thái vẫn tỉnh táo, dù nói còn khó. Hỏi trong người thế nào, ông đáp gọn: "Còn khỏe re à".

Bên cạnh, chị Võ Thị Quế Ph. (46 tuổi) vẫn thấp thỏm lo cho cha. Bác sĩ cho biết tình trạng ông Đ. có thể diễn biến xấu trong vài ngày tới, cần tiếp tục theo dõi. Khi được hỏi có mong sớm về nhà không, ông liền đáp không chút chần chừ: "Về sớm… tuần tới là gả cháu nội rồi". Câu trả lời khiến chị Ph. và những người chăm bệnh bên cạnh bật cười, phần nào làm vơi đi nỗi lo vẫn thường trực trong phòng bệnh.

Xuyên đêm cấp cứu người bệnh

Để người bệnh có thêm cơ hội hồi phục, sớm trở về với gia đình, kíp cấp cứu vẫn căng mình làm việc bất kể ngày đêm. Đêm mưa, hơn 21 giờ, nhân viên y tế vẫn tất tả đẩy băng ca ra vào Khoa Cấp cứu. Người được đưa đi chụp chiếu, người chuyển lên khoa điều trị. BS, điều dưỡng lại khẩn trương tiếp nhận những ca bệnh mới. Ca trực đêm vừa bắt đầu, kéo dài đến 7 giờ sáng hôm sau.

Y công Huỳnh Ngọc Phượng đảm nhận việc đưa người bệnh đi chụp chiếu, chuyển lên các khoa điều trị. Khi chúng tôi hỏi: "Chị đuối chưa, buồn ngủ chưa?", chị cười hiền: "Hình như làm riết nên quen, với lại trong này đèn sáng, tôi không để ý bên ngoài ra sao luôn". Chồng chị cũng làm y công tại khu phẫu thuật. Hai vợ chồng có con nhỏ 3 tuổi, phải nhờ bà nội chăm sóc để yên tâm làm việc.

BS Nguyễn Đức Nhân, trưởng một kíp trực cấp cứu, vừa điều phối nhân sự, vừa cùng đồng nghiệp xử trí ca khó. Khi nhiều bệnh nhân (BN) nguy kịch nhập viện cùng lúc, cả kíp phải khẩn trương phân loại, thăm khám và xử trí để hạn chế thời gian chờ. Lịch trực của BS Nhân xoay vòng: hôm nay từ 7 - 14 giờ, hôm sau từ 14 - 21 giờ, ngày kế tiếp từ 21 - 7 giờ sáng. Sau một ngày nghỉ, anh lại bắt đầu chu kỳ mới, kể cả cuối tuần, ngày lễ. Có những đợt BN nhập viện liên tiếp, cả kíp làm việc gần như không kịp ăn uống. Với người nghi đột quỵ, các bộ phận phải phối hợp để rút ngắn thời gian thăm khám, chụp CT - scanner và tiếp cận điều trị phù hợp. 5 năm gắn bó với Khoa Cấp cứu, có lúc mệt mỏi, áp lực đè nặng nhưng BS Nhân vẫn chọn gắn bó với môi trường BV tuyến cuối để rèn luyện chuyên môn và nỗ lực hỗ trợ người bệnh.

Với điều dưỡng Lý Bích Ngọc (43 tuổi), nhịp làm việc ngày đêm đã kéo dài suốt 21 năm. Trung bình mỗi tháng chị trực khoảng 7 - 8 đêm. Những hôm BN đông, chị không kịp ăn, có hôm chỉ tranh thủ chạy xuống ăn rồi trở lên làm việc. Trước ca đêm, chị thường ngủ vài tiếng lấy sức; đến khi ra trực, trở về nhà, chị mới thực sự thấy "đuối". Sau hơn 2 thập niên gắn bó, chị vẫn yêu thích công việc đã chọn.

Gần sáng, Khoa Cấp cứu vẫn tiếp nhận người bệnh, theo dõi các ca nặng và chuyển bệnh nhân đi chụp chiếu, điều trị. Đến 7 giờ, sau một đêm trực, các y BS lại bước vào buổi giao ban, trao đổi tình trạng những ca đã xử trí và các trường hợp cần tiếp tục theo dõi để bàn giao cho kíp sau. Một ca trực khép lại, kíp mới tiếp nhận công việc, trong khi những chiếc băng ca vẫn tiếp tục được đưa đến. (còn tiếp)

Rút ngắn thời gian cấp cứu đột quỵ

BS Trần Bá Lân, Phó trưởng khoa Cấp cứu BV Nhân dân 115, cho biết khoa tiếp nhận 300 - 340 lượt BN mỗi ngày, một kíp trực có khoảng 6 BS, 15 điều dưỡng, 3 y công, duy trì suốt ngày đêm. Với người nghi đột quỵ tự đến, 2 điều dưỡng lâu năm ở quầy tiếp nhận được tập huấn nhận diện triệu chứng, xác định thời điểm khởi phát để kích hoạt quy trình "Đột quỵ cấp" khi đủ điều kiện. Hồ sơ được đóng dấu ưu tiên, thông tin được chuyển đến các khoa liên quan.

Theo BS Lân, 2 khâu quan trọng trong cấp cứu đột quỵ là chụp hình ảnh não sớm để xác định hướng điều trị và nhanh chóng chuyển người bệnh có chỉ định lấy huyết khối đến phòng can thiệp. Tại BV Nhân dân 115, phòng CT - scanner nằm ngay Khoa Cấp cứu, đơn vị can thiệp mạch chỉ cách vài trăm mét. Tuy nhiên, đột quỵ chỉ là một trong nhiều tình trạng cấp cứu được ưu tiên. Khi nhiều BN nguy kịch nhập viện cùng lúc, ê kíp phải khẩn trương phân loại, điều phối để hạn chế chậm trễ trong xử trí.