Ông Bùi Đặng Dũng và những câu chuyện khó quên về chương trình Tiếp sức mùa thi

Là một trong những người đầu tiên "thắp lửa" cho chương trình Tiếp sức mùa thi, ông Bùi Đặng Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội; nguyên Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam đã kể lại những câu chuyện đầy cảm động.

Nhiều người cứ nắm tay chúng tôi nói 'ơn Đảng, ơn Chính phủ'

"Chương trình Tiếp sức mùa thi là sự kế tiếp của những hoạt động thanh niên tình nguyện đã có từ trước", ông Dũng bắt đầu câu chuyện, giọng nói trầm ấm đưa người nghe quay về cuối những năm 90. 

Khi đó, vào khoảng cuối năm 1996, đầu năm 1997, ông về nhận nhiệm vụ Trưởng ban Thanh niên trường học T.Ư Đoàn kiêm Phó chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam.

ẢNH: CTV

Đó là thời kỳ mà mỗi mùa thi đại học là một "cuộc di dân" khổng lồ và đầy vất vả. Hàng vạn sĩ tử cùng người nhà từ khắp các tỉnh lẻ đổ về những thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM với bao lo toan, bỡ ngỡ. 

"Tôi thấy mỗi kỳ thi, các bạn sinh viên, học sinh và gia đình vất vả vô cùng", ông Dũng nhớ lại. Hình ảnh những bậc phụ huynh khắc khổ, những sĩ tử mệt mỏi, lạc lõng giữa thành phố xa lạ đã thôi thúc những người làm công tác Đoàn, Hội phải hành động.

Theo ông Dũng, Tiếp sức mùa thi không phải là một phát kiến đột ngột mà là sự kết tinh, nâng tầm những hoạt động tự phát đã nhen nhóm từ trước trong sinh viên các trường đại học. Những đốm lửa đầu tiên được thắp lên từ chính các cơ sở, đặc biệt là từ phong trào thanh niên tình nguyện của Thành đoàn TP.HCM.

ẢNH: TL

Các trường đại học như Sư phạm 1 Hà Nội, Khoa học xã hội và nhân văn, Bách khoa TP.HCM… đã có những đội, nhóm sinh viên tự tổ chức tìm nhà trọ giá rẻ, chở thí sinh đi thi, phát nước uống, bản đồ miễn phí. Đó là những hành động giản dị, xuất phát từ sự đồng cảm "người đi trước giúp người đi sau".

Nhiệm vụ của T.Ư Đoàn và Hội Sinh viên lúc bấy giờ là hệ thống hóa những đốm lửa nhỏ lẻ ấy, thổi bùng lên thành một ngọn đuốc lớn, đưa chúng trở thành một nội dung quan trọng trong chiến dịch "Mùa hè xanh" rộng lớn. Từ đó đã ra đời chương trình Tiếp sức mùa thi.

Những câu chuyện làm nên huyền thoại

Ký ức của ông Dũng không chỉ là những dấu mốc về tổ chức, mà còn là những câu chuyện đời thường cảm động, những chi tiết đã làm nên "linh hồn" của phong trào.

Một trong những kỷ niệm sâu sắc nhất là câu chuyện với các bác xe ôm. Ban đầu, khi những đội áo xanh xuất hiện ở bến xe, các bác xe ôm tỏ ra nghi ngại, thậm chí khó chịu vì nghĩ đây là "đám sinh viên ra tranh khách". Nhưng khi thấy các bạn trẻ không quản nắng mưa, tận tình hướng dẫn, đưa đón thí sinh miễn phí, sự nghi ngờ dần tan biến.

ẢNH: TL

"Chính sự chân thành của các bạn đã cảm hóa được họ. Dần dần, nhiều bác xe ôm không chỉ không "bắt chẹt" sĩ tử mà còn chung tay hỗ trợ, có người chở miễn phí, có người lấy giá rẻ. Màu áo xanh đã lan tỏa lòng tốt, kết nối những con người xa lạ bằng sự tử tế", ông Dũng xúc động nhớ lại.

Một câu chuyện khác cho thấy tác động xã hội sâu sắc của chương trình. Phụ huynh từ các vùng quê lên thành phố thường mang tâm lý e dè, lo sợ bị lừa gạt. Khi được sinh viên tình nguyện tiếp cận, họ vô cùng ngỡ ngàng.

"Họ không tin được là có những hoạt động như vậy. Nhiều người cứ nắm tay chúng tôi mà nói "ơn Đảng, ơn Chính phủ", ông Dũng kể. Đối với họ, hình ảnh những thanh niên tình nguyện tận tụy giúp đỡ đã tạo cho họ sự ấm áp và yên tâm khi đến những thành phố lớn.

"Khi ấy, 1 thí sinh đi thi có khi cả gia đình 2 - 3 người phải đi theo hỗ trợ, nhưng khi đến thành phố được các tình nguyện viên giúp đỡ, có gia đình đã yên tâm trở về quê, chỉ 1 người ở lại hỗ trợ thí sinh", ông Dũng cho biết. 

ẢNH: TL

Bản thân lực lượng tình nguyện cũng là một câu chuyện đáng nhớ. Ông Dũng kể khi đó để được tuyển vào tham gia chương trình là rất khó. Họ phải là những lực lượng tinh tú, ưu tú được tuyển chọn kỹ lưỡng.

Ông còn nhớ hình ảnh cán bộ Đoàn Trường Đại học Sư phạm 1 Hà Nội đã rèn luyện đội tình nguyện viên bằng cách yêu cầu đi bộ từ trường (ở Cầu Giấy) lên tận cầu Thăng Long để thử thách sức bền và ý chí. 

"Tinh thần đó cho thấy, để khoác lên mình màu áo xanh, các bạn trẻ phải có đủ sức khỏe, kỹ năng và trên hết là một trái tim nhiệt huyết", ông Dũng chia sẻ.

Ông Dũng cũng không thể quên những khoảnh khắc lắng đọng đầy xúc động đã trở thành biểu tượng của chương trình Tiếp sức mùa thi. Đó là hình ảnh một sĩ tử bước ra từ phòng thi, gương mặt đẫm nước mắt vì làm bài không tốt. Ngay lập tức, những tình nguyện viên áo xanh đã chạy đến, trao cho bạn một cái ôm thật chặt và lời động viên chân thành, xoa dịu đi nỗi thất vọng.

ẢNH: TL

Không chỉ có những cái ôm, trước mỗi buổi thi, cả một đội hình áo xanh lại đồng thanh hô vang khẩu hiệu, tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho các sĩ tử: "Bình tĩnh, tự tin, giành chiến thắng!". 

Những hành động ấy, dù nhỏ bé, nhưng đã trở thành nguồn động lực to lớn, giúp các thí sinh vững tin hơn khi bước vào "trận chiến" quan trọng của cuộc đời mình.

Bước ngoặt năm 2000 và sự lan tỏa mạnh mẽ

Theo ông Dũng, giai đoạn 1997 - 2000 là thời kỳ "sơ khai", nhưng bước ngoặt thực sự đến vào năm học 2000 - 2001. Đây là năm gắn với sự kiện "Chào đón thiên niên kỷ mới" và cũng là năm đầu tiên triển khai "Tháng Thanh niên". Hai sự kiện lớn này đã tạo ra một cú hích mạnh mẽ, đưa Tiếp sức mùa thi từ một hoạt động trọng điểm trở thành một phong trào có sức lan tỏa toàn quốc.

Cùng thời điểm đó, sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp như Unilever, Thiên Long với những chiếc ba lô, áo đồng phục, những cây bút… đã góp phần chuyên nghiệp hóa hình ảnh của chương trình. Phong trào không chỉ dừng lại ở các thành phố lớn mà còn được nhân rộng ra nhiều địa phương, nhờ lực lượng "Trí thức trẻ tình nguyện" mang mô hình này về các xã vùng sâu, vùng xa.

ẢNH: TL

Trải qua hơn hai thập kỷ, Tiếp sức mùa thi đã không ngừng đổi mới để thích ứng với thực tiễn, từ việc hỗ trợ trong nhiều kỳ thi khác nhau (đại học, trung cấp, cao đẳng nghề…) đến việc tập trung vào kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia như hiện nay. Nội dung hoạt động cũng được mở rộng, không chỉ là hỗ trợ đi lại, ăn ở mà còn chú trọng vào công tác tư vấn tâm lý, hướng nghiệp trước kỳ thi.

Nhìn lại chặng đường đã qua, ông Bùi Đặng Dũng, người đã có 10 năm gắn bó trực tiếp với phong trào, không giấu nổi niềm tự hào. Từ những hành động nhỏ bé, Tiếp sức mùa thi đã trở thành một phong trào xã hội rộng lớn, một trường học thực tiễn để giáo dục lý tưởng, lòng nhân ái và tinh thần cống hiến cho thế hệ trẻ.

Đó là minh chứng sống động cho thấy, khi nhiệt huyết tuổi trẻ được đặt đúng chỗ và được tổ chức một cách bài bản, nó có thể tạo ra những giá trị bền vững, thắp lên ngọn lửa của niềm tin và hy vọng trong toàn xã hội.