Ông Eisenkot nhanh chóng nhắm vào di sản của ông Netanyahu tại quốc hội Israel

Dù vẫn còn nhiều nghi vấn về việc ai sẽ có khả năng thành lập chính phủ, khối liên minh rộng khắp từ cánh tả đến cánh hữu của ông Eisenkot đã nhanh chóng định hình chương trình nghị sự tại Knesset (quốc hội Israel) khóa mới với sự ủng hộ từ các nghị sĩ Ả Rập-Israel.

Đảng Yashar của ông Eisenkot thông báo đã đệ trình hàng loạt đề xuất lên quốc hội khóa mới, trong đó có việc thành lập một ủy ban độc lập để điều tra những lỗ hổng an ninh dẫn đến cuộc tấn công của Hamas vào miền nam Israel ngày 7.10.2023, theo AFP. Đề xuất này đã bị ông Netanyahu phản đối từ lâu.

Ảnh: AFP

Yashar cũng thúc đẩy việc bãi bỏ toàn diện kế hoạch cải cách tư pháp do chính phủ của ông Netanyahu thực hiện. Kế hoạch đó từng châm ngòi cho các cuộc biểu tình lớn tại Israel, trước khi bị lu mờ do 3 năm xung đột.

Để mở đường cho các hành động lập pháp, khối của ông Eisenkot tuyên bố đã nắm đủ số phiếu trong quốc hội gồm 120 ghế để bổ nhiệm một chủ tịch quốc hội mới là ông Matan Kahana, cũng là một cựu quan chức quân sự cấp cao.

Chủ tịch quốc hội đương nhiệm Amir Ohana, đồng minh của ông Netanyahu, cho hay ông đã chấp thuận yêu cầu từ 67 nghị sĩ về việc tổ chức bỏ phiếu bầu người kế nhiệm vào ngày 17.11, dù ông "phản đối mạnh mẽ ý định của liên minh đang hình thành này".

Tuy nhiên, cả ông Eisenkot lẫn ông Netanyahu đều chưa có đủ 61 phiếu cần thiết để thành lập chính phủ. Trước khi tuyên thệ nhậm chức, ông Eisenkot cam kết sẽ "thành lập một chính phủ khẩn cấp quốc gia trong thời gian sớm nhất có thể".

Trong khi đó, phát biểu sau phiên họp khai mạc quốc hội mới, ông Netanyahu tiếp tục kêu gọi thành lập một chính phủ đoàn kết dân tộc. Ông cho rằng Israel cần phải đối mặt với mối đe dọa từ chính quyền tại Iran.

Ảnh: AFP

Ông Eisenkot đã bác bỏ những phát biểu trên, gọi đó là hành vi lợi dụng sự kiện một cách "đáng xấu hổ", nói rằng đây là bằng chứng cho thấy ông Netanyahu "không còn xứng đáng tại vị thêm dù chỉ một phút".

Ông cũng đã hủy cuộc họp với đảng Likud của ông Netanyahu dự kiến diễn ra vào ngày 11.11 (giờ Israel). Đảng Yashar cho rằng ông Netanyahu "không mong muốn đoàn kết" và cáo buộc vị thủ tướng này chỉ ưu tiên cho "sự tồn tại chính trị của bản thân".

Ông Netanyahu vẫn tiếp tục giữ vai trò thủ tướng tạm quyền cho đến khi một ứng viên thành công trong việc thành lập liên minh.

Nếu ông Eisenkot không thể thành lập chính phủ, Tổng thống Israel Isaac Herzog nhiều khả năng sẽ yêu cầu ông Netanyahu thử xây dựng một liên minh. Nếu ông Netanyahu cũng thất bại, một ứng viên khác sẽ có cơ hội trước khi Israel buộc phải tiến hành một cuộc bầu cử khác, theo Reuters.

"Hãy chủ động thỏa hiệp, ngay cả với đối thủ"

Tổng thống Herzog, người đã giao nhiệm vụ thành lập chính phủ cho ông Eisenkot hôm 8.11, đã mở đầu phiên họp quốc hội khóa mới hôm 10.11 bằng lời kêu gọi các nhà lập pháp "làm mọi cách để tránh việc phải tổ chức bầu cử lại". "Hãy chủ động thỏa hiệp, ngay cả với những đối thủ của mình", ông Herzog kêu gọi.

Tuy nhiên, bầu không khí tại quốc hội khóa mới ngay lập tức trở nên căng thẳng với những màn tranh cãi gay gắt giữa các nghị sĩ.

Ứng viên cho vị trí chủ tịch quốc hội do ông Eisenkot đề cử dự kiến sẽ dễ dàng được thông qua nhờ sự ủng hộ từ các nghị sĩ Ả Rập-Israel, nhóm nghị sĩ có số lượng tăng lên mức cao kỷ lục do sự phẫn nộ đối với chính phủ của Thủ tướng Netanyahu.

Ảnh: AFP

Dù vậy, ông Avigdor Liberman, một thành viên cánh hữu trong liên minh của ông Eisenkot, đã từ chối tham gia một chính phủ dựa vào sự ủng hộ từ những đảng có đa số thành viên là người Ả Rập.

Một số nghị sĩ Ả Rập-Israel, hậu duệ của những người Palestine ở lại sau khi nhà nước Israel được thành lập vào năm 1948, đã rời khỏi phiên họp khai mạc của quốc hội khóa mới hôm 10.11 khi quốc ca vang lên để tránh phải đứng nghiêm chào.

Ông Liberman đã đăng tải thông tin về sự việc này lên mạng xã hội với dòng trạng thái: "Các vị muốn thành lập chính phủ cùng với họ sao?".

Trong khi đó, ông Mansour Abbas, đứng đầu đảng Raam của người Ả Rập tại Israel, một đảng thường được xem là có quan điểm ôn hòa hơn, cam kết sẽ nỗ lực thay thế chính phủ của ông Netanyahu, và tuyên bố: "Chúng tôi mong muốn trở thành một phần của giải pháp".

Thay vì tìm kiếm sự hợp tác với người Ả Rập tại Israel, ông Liberman lại đề xuất liên minh với cộng đồng người Do Thái siêu chính thống. Đề xuất này gây chú ý vì ông từng dành nhiều năm chỉ trích gay gắt cộng đồng này, vốn luôn đặt ưu tiên vào việc duy trì đặc quyền miễn nghĩa vụ quân sự bắt buộc.

Khối nòng cốt của ông Eisenkot hiện nắm giữ 48 ghế. Họ có thể đạt được thế đa số nếu 19 nghị sĩ Ả Rập-Israel tham gia chính phủ, hoặc là những nghị sĩ này bỏ phiếu ủng hộ chính phủ mà không trực tiếp gia nhập.

Hai đảng Do Thái siêu chính thống hiện nắm giữ tổng cộng 13 ghế. Trong đó, đảng Do Thái giáo thống nhất với 7 ghế trong tay vẫn chưa đưa ra cam kết tiếp tục ủng hộ ông Netanyahu, khiến số ghế ủng hộ ông chỉ còn lại 46, theo AFP. Ông Netanyahu đã công khai kêu gọi các đảng Do Thái giáo siêu chính thống hãy tiếp tục đứng về phía mình.