Phân quyền thực chất hơn, tăng tính tự chủ của thành phố
Đánh giá cao quy định cho phép TP.HCM và các đô thị đặc biệt được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định, song đại biểu (ĐB) Lâm Thị Song An (đoàn Tây Ninh) khá băn khoăn về khía cạnh thẩm quyền quyết định thí điểm, xử lý kết quả sau thí điểm.
Dự thảo luật đề cập trên cơ sở chấp thuận của cấp có thẩm quyền, HĐND TP mới ban hành nghị quyết thí điểm. Sau thí điểm, UBND TP có trách nhiệm trình hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, ban hành mới văn bản quy phạm pháp luật để thực hiện chính thức. Theo bà An, như vậy tính chủ động của cơ chế thí điểm vẫn còn hạn chế, có nguy cơ quay trở lại cơ chế xin - cho chính sách đặc thù. Bà An đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật theo hướng phân quyền thực chất hơn, tăng tính tự chủ của TP, đồng thời phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và tăng cường kiểm soát quyền lực.
Nhiều ĐB cũng bày tỏ quan tâm vấn đề áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù cho các TP chưa phải đô thị đặc biệt. ĐB Phạm Văn Thịnh (đoàn Bắc Ninh) phân tích dự thảo luật quy định TP chưa được công nhận là đô thị đặc biệt được áp dụng một số cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt quy định tại luật trong trường hợp có chủ trương của cấp có thẩm quyền, phù hợp với điều kiện, đặc thù, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của từng TP. Ngoài ra, Chính phủ cần tiếp tục quy định về phạm vi áp dụng cơ chế, chính sách thì các TP này mới có thể triển khai.
Ông Thịnh đề xuất điều chỉnh quy định theo 2 phương án. Thứ nhất, các TP chưa phải là đô thị đặc biệt sẽ được thực hiện một số cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị nêu trong luật mà không cần thêm điều kiện là phải có chủ trương của cấp có thẩm quyền; phải có quy định về phạm vi áp dụng của Chính phủ. Phương án 2 là vẫn giữ quy định cần có chủ trương của cấp có thẩm quyền nhưng không cần phải có quy định về phạm vi áp dụng.
"Có van, có khóa, kiểm soát đa tầng"
Giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh dự thảo luật được xây dựng theo hướng chuyển từ tư duy quản lý chặt sang kiến tạo phát triển. Cơ chế kiểm soát quyền lực tại dự luật được thiết kế theo mô hình phân quyền triệt để, gắn với kiểm soát đa tầng, đáp ứng đúng yêu cầu "có van, có khóa".
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình về dự án luật
Ảnh: Media Quốc hội
Trong xây dựng thể chế, dù đô thị đặc biệt như TP.HCM được ban hành văn bản quy định khác T.Ư thì vẫn phải tuân thủ quy trình chặt chẽ để đánh giá tác động, tham vấn ý kiến các bộ, ngành, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ trong 7 ngày kể từ ngày phát hành. Thủ tướng cũng có quyền đình chỉ, bãi bỏ văn bản của TP nếu trái pháp luật hay xâm phạm lợi ích quốc gia.
Về cơ chế kiểm soát hậu kiểm, dự thảo luật thiết lập hệ thống giám sát từ xa và định kỳ của Quốc hội, các cơ quan Quốc hội cùng với phản biện xã hội của MTTQ. "Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm gắn với trách nhiệm giải trình cá nhân của người đứng đầu chính là chốt chặn cuối cùng để kiểm soát quyền lực trong triển khai thực hiện luật", ông Tùng nói.
Ở khía cạnh áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù với TP chưa phải đô thị đặc biệt, theo ông Tùng, quy định Chính phủ quyết định thay vì áp dụng đương nhiên các cơ chế, chính sách đặc thù cho các đô thị này, cũng như bảo đảm điều kiện là có chủ trương của cấp có thẩm quyền và một số điều kiện khác nhằm bảo đảm các cơ chế vượt trội được triển khai thận trọng, có kiểm soát. Quy định cũng giúp kiểm soát tình trạng các địa phương chạy đua ưu đãi dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh, phân tán nguồn lực quốc gia và làm xói mòn ý nghĩa của các cơ chế đặc thù…
Bình luận (0)