Phát triển đội ngũ làm phim trẻ tại TP.HCM

Trong khuôn khổ tọa đàm điện ảnh Vai trò nhà làm phim trẻ trong định vị điện ảnh Việt tại lễ phát động cuộc thi phim ngắn Việt Nam - Vietnamese 2026 ngày 16.5, NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó giám đốc Sở VH-TT TP.HCM - với góc nhìn của người trực tiếp tham gia xây dựng hồ sơ để TP.HCM gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực điện ảnh - đã gửi tham luận về việc phát triển đội ngũ làm phim trẻ trong bối cảnh điện ảnh Việt ngày càng sôi động. Thanh Niên xin trân trọng giới thiệu bài tham luận như một lời động viên, kỳ vọng dành cho thế hệ sáng tạo mới của điện ảnh Việt.

ẢNH: SỞ VH-TT TP.HCM

Trước hết, thay mặt Sở VH-TT TP.HCM, tôi xin gửi lời chúc mừng đến Báo Thanh Niên và các đơn vị đồng hành đã tiếp tục tổ chức cuộc thi phim ngắn Việt Nam - Vietnamese 2026. Đây là một sáng kiến có ý nghĩa thiết thực, tạo thêm không gian để những người làm phim trẻ được thử nghiệm, được kể câu chuyện của mình, được tiếp cận công chúng và từng bước đi vào đời sống điện ảnh chuyên nghiệp.

Từ mùa trước, cuộc thi đã cho thấy một tín hiệu rất đáng mừng: phim ngắn không chỉ là bài tập đầu tay hay một thể loại thử nghiệm, mà có thể trở thành nơi phát hiện tài năng, nuôi dưỡng ngôn ngữ điện ảnh mới và kết nối thế hệ sáng tạo trẻ với thị trường, truyền thông và các liên hoan phim. Thành công của các tác phẩm bước ra từ cuộc thi là minh chứng sinh động cho khả năng một sân chơi phim ngắn có thể mở ra hành trình dài hơn cho nhà làm phim trẻ.

1. TP.HCM và yêu cầu xây dựng hệ sinh thái điện ảnh trẻ

TP.HCM hiện đang bước vào một giai đoạn phát triển mới của ngành điện ảnh và công nghiệp văn hóa. Việc thành phố được ghi danh là Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực Điện ảnh không chỉ là niềm tự hào mà còn là trách nhiệm. Danh hiệu này đặt ra yêu cầu thành phố cần phát triển điện ảnh như một hệ sinh thái bao gồm sáng tạo, đào tạo, sản xuất, công chúng, thị trường, cơ sở hạ tầng và cơ chế, chính sách phù hợp.

Điều này cũng cho thấy, nếu muốn TP.HCM thực sự trở thành một thành phố điện ảnh, chúng ta không thể chỉ trông chờ vào các bộ phim lớn, các sự kiện lớn hay các nhà sản xuất đã thành danh. Một thành phố điện ảnh phải bắt đầu từ người trẻ, từ phim ngắn, từ trường học, từ cộng đồng sáng tạo, từ những ý tưởng còn rất mới, rất nhỏ nhưng có khả năng mở ra một thế hệ nhà làm phim mới.

Chính vì vậy, chủ đề hỗ trợ các nhà làm phim trẻ hôm nay không chỉ là câu chuyện của một cuộc thi, mà là một phần trong chiến lược phát triển dài hạn của TP.HCM. Ở đó, các cuộc thi như Vietnamese 2026 có vai trò là "điểm chạm" đầu tiên để phát hiện tài năng; còn các cơ chế đào tạo, cố vấn, trình chiếu, truyền thông và kết nối thị trường sẽ là "đường dẫn" để các tài năng đó tiếp tục phát triển.

ẢNH: NHẬT THỊNH

2. Một số nền tảng chính sách Thành phố đang hướng tới

Trong thời gian qua, thành phố đã và đang từng bước hoàn thiện các nền tảng chính sách quan trọng cho phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó có điện ảnh. Các định hướng về phát triển công nghiệp văn hóa đến năm 2030 của thành phố đã xác định điện ảnh là một trong những lĩnh vực trọng tâm, cùng với nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm, quảng cáo, du lịch văn hóa, thời trang và các lĩnh vực sáng tạo khác.

Bên cạnh đó, các cơ chế đặc thù từ trung ương dành cho TP.HCM cho phép thành phố nghiên cứu những phương thức huy động nguồn lực xã hội, hợp tác công - tư và phát triển thiết chế văn hóa theo hướng linh hoạt hơn. Đây là tiền đề để chúng ta từng bước đề xuất các mô hình hỗ trợ điện ảnh trẻ: từ không gian sáng tạo, địa điểm quay, phòng lab kịch bản, chương trình chiếu phim học đường, cho đến cơ chế kết nối doanh nghiệp đồng hành với các dự án phim ngắn.

Tinh thần chung của thành phố là nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng, tháo gỡ thủ tục và tạo môi trường; còn các cơ quan báo chí, hội nghề nghiệp, trường học, doanh nghiệp, nền tảng số và cộng đồng sáng tạo cùng tham gia để hình thành một hệ sinh thái mở, năng động và bền vững.

3. Các nhóm giải pháp hỗ trợ thiết thực cho nhà làm phim trẻ

Thứ nhất, hỗ trợ về không gian sáng tạo, địa điểm quay và thủ tục tiếp cận bối cảnh. Một trong những khó khăn lớn của các đoàn phim trẻ là thiếu điều kiện tiếp cận bối cảnh quay phù hợp, đặc biệt là các không gian công cộng, di sản kiến trúc, khu dân cư đặc trưng, không gian văn hóa và các địa điểm mang bản sắc TP.HCM. Thành phố đang từng bước hình thành cơ chế hỗ trợ thông tin, hướng dẫn thủ tục, kết nối địa điểm quay phù hợp cho phim ngắn, phim sinh viên và các dự án độc lập có giá trị nghệ thuật, giáo dục, quảng bá hình ảnh thành phố. Cụ thể, Sở VH-TT đã hợp tác với Đại sứ quán Pháp cho ra mắt cẩm nang TP.HCM, điểm đến sản xuất phim bằng hai ngôn ngữ tiếng Anh và tiếng Việt vào năm 2025. Đây là ấn phẩm cung cấp thông tin cơ bản đầy đủ cho nhu cầu sản xuất phim trên địa bàn thành phố.

Thứ hai, hỗ trợ về đào tạo, cố vấn và phát triển dự án. Nhà làm phim trẻ không chỉ cần kinh phí. Điều họ cần không kém là người hướng dẫn, môi trường học nghề, cơ hội được phản biện kịch bản, được góp ý về sản xuất, hậu kỳ, âm thanh, bản quyền, phát hành số và chiến lược đưa tác phẩm tới công chúng. Vì vậy, bên cạnh các cuộc thi, TP.HCM sẽ phát triển thêm trại sáng tác phim ngắn, phòng lab phát triển kịch bản, workshop về pitching, sản xuất độc lập, hậu kỳ, âm thanh, sở hữu trí tuệ và phát hành.

Thứ ba, hỗ trợ về truyền thông, trình chiếu và tiếp cận khán giả. Một bộ phim ngắn dù tốt đến đâu cũng rất khó tạo tác động nếu không có kênh đến với công chúng. Việc các tác phẩm được giới thiệu trên báo điện tử, YouTube, mạng xã hội, các buổi cinetalk, trường học, trung tâm văn hóa, thư viện, không gian sáng tạo và các sự kiện cộng đồng sẽ giúp nhà làm phim trẻ có được khán giả thật, phản hồi thật và dữ liệu thật.

Thứ tư, hỗ trợ kết nối nguồn lực xã hội hóa và doanh nghiệp đồng hành. Điện ảnh là lĩnh vực cần nguồn lực lớn. Nhà nước có vai trò kiến tạo chính sách, định hướng và hỗ trợ môi trường phát triển; nhưng để hệ sinh thái điện ảnh trẻ phát triển bền vững, cần có sự tham gia của doanh nghiệp, quỹ xã hội, nền tảng công nghệ, thương hiệu, rạp chiếu, đơn vị hậu kỳ, thiết bị, truyền thông và các tổ chức quốc tế.

Thứ năm, hỗ trợ xây dựng bản sắc nội dung Việt Nam trong dòng chảy hội nhập. Chủ đề Vietnamese là một gợi mở rất hay. Bởi trong một thế giới mà công nghệ làm phim ngày càng phổ cập, điều làm nên sự khác biệt của một nhà làm phim không chỉ là máy quay, kỹ xảo hay ngân sách, mà là góc nhìn văn hóa. TP.HCM là nơi hội tụ 54 dân tộc thiểu số, hình thành nhiều lớp ký ức trong dòng chảy lịch sử, nhiều cộng đồng văn hoá trong và ngoài nước đang cùng sinh sống góp phần tạo nên những chất liệu vô cùng phong phú cho hoạt động sáng tạo.

ẢNH: BTC

4. Sáng kiến Điện ảnh học đường: Từ phát triển khán giả đến ươm mầm tài năng

Trong bối cảnh đó, tôi cho rằng sáng kiến Điện ảnh học đường - một trong những cam kết của TP.HCM khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO - là một hướng đi rất phù hợp để kết nối cuộc thi phim ngắn Vietnamese 2026 với chiến lược dài hạn của thành phố. Nếu cuộc thi là nơi phát hiện các tác phẩm và gương mặt mới, thì Điện ảnh học đường chính là nền tảng để chuẩn bị một thế hệ khán giả và người sáng tạo mới cho điện ảnh TP.HCM.

Điện ảnh học đường trước hết là tạo điều kiện để học sinh, sinh viên được tiếp cận những bộ phim hay. Tiếp theo, sáng kiến này cần được tiếp cận rộng hơn, đó là giáo dục thẩm mỹ điện ảnh, giáo dục năng lực cảm thụ hình ảnh, bồi dưỡng kỹ năng kể chuyện bằng hình ảnh, nâng cao hiểu biết về văn hóa - lịch sử - xã hội thông qua phim, đồng thời tạo môi trường an toàn để học sinh, sinh viên thử nghiệm sáng tạo các tác phẩm ngắn.

Ở cấp phổ thông, Điện ảnh học đường bắt đầu bằng các buổi chiếu phim ngắn chọn lọc, phù hợp lứa tuổi, có phần trao đổi sau buổi chiếu với đạo diễn, nhà phê bình, giáo viên hoặc nghệ sĩ. Nội dung lựa chọn nên ưu tiên các tác phẩm có giá trị nhân văn, phản ánh đời sống gia đình, trường học, đô thị, môi trường, di sản văn hóa, kỹ năng sống và tinh thần công dân. Đây là cách giúp các em học sinh hình thành thói quen xem phim có suy nghĩ, biết đặt câu hỏi, biết phân biệt giữa giải trí đơn thuần và tác phẩm nghệ thuật có giá trị.

Ở cấp đại học, cao đẳng, đặc biệt là các trường có ngành truyền thông, mỹ thuật, công nghệ, thiết kế, âm nhạc, sân khấu, du lịch, văn hóa và xã hội nhân văn, Điện ảnh học đường có thể phát triển thành các mô-đun thực hành: viết ý tưởng phim ngắn, phát triển kịch bản, quay bằng thiết bị phổ thông, dựng phim cơ bản, thiết kế âm thanh, tổ chức sản xuất nhỏ, truyền thông cho tác phẩm và trình chiếu trước công chúng. Cách tiếp cận này giúp điện ảnh trở thành một ngôn ngữ sáng tạo liên ngành, không chỉ dành riêng cho sinh viên trường điện ảnh.

Về mặt cơ chế, Sở VH-TT có thể phối hợp cùng Sở GD-DT, Thành Đoàn, Hội Sinh viên, các trường đại học, các cơ quan truyền thông, hội nghề nghiệp, rạp chiếu và doanh nghiệp để xây dựng mô hình thí điểm. Giai đoạn đầu có thể chọn một số trường phổ thông, đại học và trung tâm văn hóa tiêu biểu để triển khai thử nghiệm, sau đó đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng.

Trên thực tế, một chương trình Điện ảnh học đường phù hợp với TP.HCM có thể gồm bốn hợp phần: một là thư viện phim ngắn chọn lọc phục vụ giáo dục và giao lưu; hai là chuỗi chiếu phim - đối thoại tại trường học; ba là workshop thực hành làm phim ngắn cho học sinh, sinh viên; bốn là cơ chế kết nối các tác phẩm học đường xuất sắc với những sân chơi như Vietnamese 2026, LHP ngắn TP.HCM, LHP quốc tế TP.HCM, các nền tảng số và các chương trình giao lưu quốc tế.

Với cách làm này, Điện ảnh học đường không chỉ phục vụ mục tiêu giáo dục nghệ thuật. Sáng kiến này còn đóng góp trực tiếp vào ba mục tiêu lớn của thành phố: phát triển khán giả điện ảnh có chất lượng, ươm mầm nguồn nhân lực sáng tạo trẻ và xây dựng bản sắc TP.HCM như một đô thị điện ảnh năng động, cởi mở, nơi mỗi người trẻ đều có cơ hội kể câu chuyện của mình bằng ngôn ngữ hình ảnh.

ẢNH: NHẬT THỊNH

5. Kỳ vọng và cam kết đồng hành

Kính thưa quý vị, để hỗ trợ tốt hơn cho các nhà làm phim trẻ, chúng ta cần một cách tiếp cận tổng thể: từ chính sách đến đào tạo, từ địa điểm quay đến hậu kỳ, từ cuộc thi đến phát hành, từ truyền thông đến thị trường, từ nhà trường đến không gian công cộng. Nhưng quan trọng hơn cả, chúng ta cần một niềm tin: người trẻ không chỉ là lực lượng kế thừa, mà là lực lượng đang trực tiếp sáng tạo nên diện mạo mới của điện ảnh Việt Nam.

Sở VH-TT TP.HCM đánh giá cao nỗ lực của Báo Thanh Niên trong việc tổ chức cuộc thi phim ngắn Việt Nam - Vietnamese 2026. Đây là hoạt động phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của thành phố, phù hợp với vị thế TP.HCM là Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh, và đặc biệt phù hợp với nhu cầu tạo dựng một hệ sinh thái điện ảnh mở, năng động, trẻ trung và hội nhập.

Chúng tôi mong muốn cuộc thi năm nay không chỉ tìm ra những bộ phim ngắn xuất sắc, mà còn phát hiện những gương mặt đạo diễn, biên kịch, quay phim, dựng phim, nhà sản xuất trẻ có tiềm năng đi đường dài. Chúng tôi cũng kỳ vọng sau cuộc thi, các tác phẩm tốt sẽ tiếp tục được giới thiệu tại các chương trình chiếu phim, liên hoan phim, hoạt động giao lưu, các nền tảng số và những không gian văn hóa của thành phố.

Về phía Sở VH-TT TP.HCM, chúng tôi sẵn sàng đồng hành trong vai trò định hướng, kết nối và tạo điều kiện trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình; đồng thời tiếp tục tham mưu cho thành phố các cơ chế phù hợp để hỗ trợ phát triển điện ảnh, đặc biệt là điện ảnh trẻ, phim ngắn và các mô hình sáng tạo mới.

Tôi tin rằng, từ những cuộc thi như Vietnamese 2026, từ những buổi chiếu phim học đường, từ những workshop nhỏ trong trường học, chúng ta sẽ nhìn thấy những đạo diễn lớn của ngày mai. Và từ những câu chuyện nhỏ của các bạn trẻ, TP.HCM sẽ có thêm nhiều hình ảnh, nhiều ký ức, nhiều tiếng nói để đóng góp vào bản đồ điện ảnh Việt Nam và quốc tế.

Xin chúc cuộc thi phim ngắn Việt Nam - Vietnamese 2026 thành công tốt đẹp. Xin chúc các nhà làm phim trẻ luôn giữ được đam mê, sự tử tế, sáng tạo và tự tin kể câu chuyện văn hóa Việt Nam.