Hà Nội 27oC Nhiều mây
  • An Giang
  • Bình Dương
  • Bình Phước
  • Bình Thuận
  • Bình Định
  • Bạc Liêu
  • Bắc Giang
  • Bắc Kạn
  • Bắc Ninh
  • Bến Tre
  • Cao Bằng
  • Cà Mau
  • Cần Thơ
  • Điện Biên
  • Đà Nẵng
  • Đà Lạt
  • Đắk Lắk
  • Đắk Nông
  • Đồng Nai
  • Đồng Tháp
  • Gia Lai
  • Hà Nội
  • Hồ Chí Minh
  • Hà Giang
  • Hà Nam
  • Hà Tĩnh
  • Hòa Bình
  • Hưng Yên
  • Hải Dương
  • Hải Phòng
  • Hậu Giang
  • Khánh Hòa
  • Kiên Giang
  • Kon Tum
  • Lai Châu
  • Long An
  • Lào Cai
  • Lâm Đồng
  • Lạng Sơn
  • Nam Định
  • Nghệ An
  • Ninh Bình
  • Ninh Thuận
  • Phú Thọ
  • Phú Yên
  • Quảng Bình
  • Quảng Nam
  • Quảng Ngãi
  • Quảng Ninh
  • Quảng Trị
  • Sóc Trăng
  • Sơn La
  • Thanh Hóa
  • Thái Bình
  • Thái Nguyên
  • Thừa Thiên Huế
  • Tiền Giang
  • Trà Vinh
  • Tuyên Quang
  • Tây Ninh
  • Vĩnh Long
  • Vĩnh Phúc
  • Vũng Tàu
  • Yên Bái

Quốc ca ra đời trong sự kỳ lạ của nhạc sĩ Văn Cao

10/06/2013 08:10 GMT+7

(TNO) Tháng 8.1945, hàng ngàn người tại quảng trường trước Nhà hát Lớn (Hà Nội) đã cất vang lời hát Tiến quân ca. Bài hát đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định lựa chọn trở thành Quốc ca của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Sự ra đời của bài Quốc ca quả thật rất kỳ lạ với chàng trai Văn Cao lúc bấy giờ.

(TNO) Tháng 8.1945, hàng ngàn người tại quảng trường trước Nhà hát Lớn (Hà Nội) đã cất vang lời hát Tiến quân ca. Bài hát đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định lựa chọn trở thành Quốc ca của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Sự ra đời của bài Quốc ca quả thật rất kỳ lạ với chàng trai Văn Cao lúc bấy giờ.

>> Sửa lời Quốc ca: Nên hay không nên?
>> Khuyến khích dạy hát Quốc ca cho trẻ mẫu giáo
>> Quốc ca chiếm vị trí nào trong âm nhạc?

Tiến quân ca ra đời trong bối cảnh lịch sử đặc biệt khi đất nước sắp bước sang một thời kỳ mới. Còn với nhạc sĩ Văn Cao, bài hát đánh dấu bước ngoặt lớn của cuộc đời khi ông tìm được lý tưởng sống. Văn Cao đã từng chia sẻ câu chuyện về sự ra đời của Tiến quân ca.

Một Văn Cao rất chán chường

Không có lý tưởng, không có mục đích, Văn Cao đã có lúc tưởng mình không còn những ước mơ và khát vọng của tuổi thanh niên. Cuộc sống của ông chìm trong buồn chán và thất vọng. Giữa lúc ông muốn “từ bỏ tất cả hội họa, thơ ca, âm nhạc”, sự xuất hiện của người bạn thân, người anh Ph.D bất ngờ khiến cuộc đời chàng trai Văn Cao bước sang ngã rẽ khác.

Tại cuộc Mít- tinh ngày 19.8 trước quảng trường Nhà hát Lớn, bài hát Tiến quân ca đã vang lên
Tại cuộc mít-tinh ngày 19.8 trước Quảng trường Nhà hát Lớn, bài hát
Tiến quân ca đã vang lên - Ảnh: TL

Qua Ph.D, Văn Cao được gặp lại Vũ Quý, một người anh từ lâu đã luôn dõi theo con đường hoạt động nghệ thuật của ông.

Sau buổi nói chuyện với Vũ Quý, Văn Cao đã tìm thấy con đường đi mới cho mình, con đường của cách mạng. Lúc đó, ông rất háo hức muốn được nhận “một khẩu súng và được tham gia vào đội vũ trang”, nhưng nhiệm vụ mà ông được giao là sáng tác nghệ thuật.

Khóa quân chính kháng Nhật sắp mở, cần một bài hát cổ vũ tinh thần cho quân đội cách mạng. Trước đây, Văn Cao đã sáng tác nhiều những bài hát thể hiện lòng yêu nước như Đống Đa, Thăng Long hành khúc ca, Tiếng rừng…, nhưng chưa từng viết một bài ca cách mạng.

Nhạc sĩ Văn Cao đã viết: “Tôi chưa được cầm một khẩu súng, chưa được gia nhập đội vũ trang nào, tôi chỉ biết đang làm một bài hát. Tôi chưa được biết chiến khu, chỉ biết những con đường ga, đường Hàng Bông, đường Bờ Hồ theo thói quen tôi đi. Tôi chưa gặp các chiến sĩ cách mạng của chúng ta trong khóa quân chính đầu tiên ấy để biết họ hát như thế nào”.

Hóa thân trên Việt Bắc

Nhưng với tất cả lòng nhiệt huyết của chàng trai trẻ yêu nước, trên căn gác nhỏ ở phố Nguyễn Thượng Hiền, Hà Nội, Văn Cao thấy mình như đang “sống ở một khu rừng nào đó trên kia, trên Việt Bắc”, ông đã viết nên những giai điệu và ca từ của Tiến quân ca.

Ông Ph.D - người chứng kiến sự ra đời của Tiến quân ca, ông Vũ Quý - người đầu tiên được biết đến bài hát và ông Nguyễn Đình Thi - người đầu tiên xướng âm ca khúc, đã vô cùng xúc động. Họ như được tiếp thêm lòng tin và ý chí.

Có lẽ lúc đó, Văn Cao không ngờ rằng chỉ một thời gian ngắn sau, lần đầu tiên vào ngày 17.8.1945, khi diễn ra cuộc mít-tinh của công chức Hà Nội, bài hát Tiến quân ca được hàng ngàn người hòa nhịp cất cao tiếng hát trước Quảng trường Nhà hát Lớn.

Văn Cao đã kể lại những kỷ niệm của buổi hôm đó: “Bài Tiến quân ca đã nổ như một trái bom. Nước mắt tôi trào ra. Chung quanh tôi, hàng ngàn giọng hát cất vang lên theo những đoạn sôi nổi. Ở những cánh tay áo mọi người, những băng cờ đỏ sao vàng đã thay những băng vàng của chính phủ Trần Trọng Kim. Trong một lúc, những tờ bướm in Tiến quân ca được phát cho từng người trong hàng ngũ các công chức dự mít-tinh. Tôi đã đứng lẫn vào đám đông quần chúng trước cửa Nhà hát Lớn. Tôi đã nghe giọng hát quen thuộc của bạn tôi, anh Ph.D. qua loa phóng thanh. Anh là người đã buông lá cờ đỏ sao vàng trên kia và xuống cướp loa phóng thanh hát. Con người trầm lặng ấy đã có sức hát hấp dẫn hàng vạn quần chúng ngày hôm đó, cũng là người hát trước quần chúng lần đầu tiên, và cũng là một lần duy nhất”.

Lần thứ hai, trong cuộc mít-tinh vào ngày 19.8, hàng ngàn người và các em thiếu nhi cùng hát Tiến quân ca. “Hàng chục ngàn giọng hát cất lên, thét lên tiếng căm thù vào mặt bọn đế quốc với sự hào hùng chiến thắng của cách mạng”, Văn Cao đã viết.

Bài hát Tiến quân ca của Văn Cao đã ra đời như thế, trong thời đại lịch sử đánh dấu một “buổi bình minh mới” của dân tộc, đất nước.

Quốc ca và phút trải lòng rất thật của Ánh Tuyết

Ca sĩ Ánh Tuyết là một trong những ca sĩ hậu bối thể hiện khá thành công các nhạc phẩm của nhạc sĩ Văn Cao. Bản thân Ánh Tuyết cũng có những kỷ niệm không thể nào quên cùng âm nhạc Văn Cao, và cả với cá nhân người nghệ sĩ tài hoa. Chị chia sẻ những phút trải lòng rất thật...

Chương trình Suối mơ đến thiên thai tháng 11.1999 là nhân kỷ niệm sinh nhật của cố nhạc sĩ Văn Cao. Cũng là lần đầu tiên tôi dựng lại bài hát Tiến quân ca như câu chuyện kể lại lịch sử bằng âm nhạc trên sân khấu.

Tôi đâu ngờ dưới hàng ghế khán giả bao nhiêu người đã xúc động và có người đã rơi nước mắt. Có lẽ bài hát gợi nhớ về một thời chiến tranh gian khổ, đau thương, mất mát nhưng thật hào hùng.

Hai năm sau, tôi hát Tiến quân ca trên sân khấu Cung hữu nghị Việt Xô Hà Nội vẫn nguyên cảm xúc như thế, nhìn thấy ánh mắt khán giả vẫn rưng rưng cùng niềm cảm xúc bằng những tràng vỗ tay không dứt.

Bây giờ, khi nghe lại album hay bất chợt nghe thấy giai điệu và lời ca của Tiến quân ca vang lên trong những ngôi trường vào mỗi sáng đầu tuần, tôi lại nhớ lúc đứng hát giữa khán giả. Lòng tôi dâng lên một cảm xúc thật khó tả, và từ trong tâm tưởng lại tô đậm thêm cảm xúc yêu người, yêu quê hương đất nước biết bao nhiêu.

 Ca sĩ Ánh Tuyết và nhạc sĩ Văn Cao tháng 8.1994
Ca sĩ Ánh Tuyết và nhạc sĩ Văn Cao tháng 8.1994 - Ảnh: Dương Minh Long

Không biết rằng, nếu những lời ca ấy... liệu cảm xúc của những người đã hát Tiến quân ca có còn giữ được nguyên vẹn trong tâm hồn họ nữa hay không?... Nhất là những người đã từng sống cùng thời đó!...

m nhạc của Văn Cao ảnh hưởng tâm hồn tôi khá nhiều. Mỗi khi hát nhạc ông, tôi cảm tưởng như đang được tịnh tâm lắng nghe được vạn vật và nghe được chính mình, được ngộ ra, tâm hồn cũng trong sáng, hướng thiện hơn.

m nhạc của ông thật sáng trong hiền lành như chính con người ông vậy. Mặc dù trong ông đã có những nỗi đau ông luôn siết chặt, giấu kín.

Ông viết nhạc bằng sự thanh thoát của tâm hồn, bằng tình yêu quê hương đất nước, tình yêu đồng loại, không toan tính. Vậy nên âm nhạc của ông khi ta thật sự lắng nghe sẽ như một dòng suối mát trong, thánh thiện với cái đẹp rất tự nhiên.

Với thế hệ chúng tôi, những con người đã trải qua một phần cuộc đời, cũng qua một phần chiến tranh và gian nan của đất nước, cũng được khắc ghi lịch sử đất nước qua từng lời ca của những bản tình ca, bi ca, hùng ca, tráng ca... thì Tiến quân ca đã góp phần ghi chép, như một bài phóng sự lịch sử hào hùng của đất nước bằng âm nhạc.

Tôi nhớ những năm của thập niên 80, Nhà nước mình đã phát động phong trào viết quốc ca mới. Cái ngày đó tôi chưa hề biết nhạc sĩ Văn Cao, tôi chưa hề hình dung được ông là người như thế nào?... Nhưng hình như lúc ấy đâu đâu tôi cũng nghe thấy mọi người bàn tán xôn xao, và họ lo ngại, họ xót lòng thay cho tâm hồn và trái tim nhạy cảm của người nhạc sĩ tài hoa sẽ bị tổn thương vì không ít lần ông từng gánh chịu những tổn thương...

Cũng may, phong trào này không thành công, hơn 30 ca khúc chẳng bài nào có đủ sức thay thế Tiến quân ca của Văn Cao được cả.

m nhạc đã góp phần tích cực trong việc ghi chép quá khứ và lịch sử cho đất nước. Tiến quân ca đã nhanh chóng trở thành Quốc ca của Việt Nam. Được đánh dấu minh chứng cột mốc lịch sử khó quên, được ghi nhận như những dòng phóng sự không phai bằng âm nhạc, bằng những giai điệu ca từ thật rành rọt và rất thực từ trong cái thật của lịch sử mà nhạc sĩ Văn Cao đã khắc họa và viết nên bằng tâm huyết từ tấm lòng và trái tim ông.

Có thể trong thời bình, nhiều người không còn hiểu được những câu hát ấy. Nhưng chính điều đó lại giúp các bạn trẻ được đặt dấu hỏi, được thắc mắc tìm tòi, được lật lại những trang sử những câu chuyện của quá khứ đầy khổ đau và đáng tự hào của cha ông.

Một bài học lịch sử bằng âm nhạc luôn là phương tiện dễ ghi nhận hơn một bài lịch sử lòng vòng khó nhớ cho bất kỳ ai và đặc biệt với những thế hệ trẻ hôm nay.

Tôi tự hỏi không biết nếu chúng ta thay lời bài hát thì liệu có phải chúng ta đang muốn xóa nhòa đi lịch sử của đất nước hay không? Liệu có phải chúng ta đang vô tình xé bỏ đi một trang sử, một phần quá khứ, mà quá khứ đó đã hun đúc, đã góp phần nối tiếp để hình thành nên hôm nay?

Ca sĩ Ánh Tuyết
(Minh Ngọc ghi)

Ngọc An
(tổng hợp)

>> Văn Cao - Nghệ sĩ của tương lai
>> Từ Bến xuân đến Cô láng giềng 
>> Người lính kèn sửa 2 nốt nhạc trong bài 'Tiến quân ca
>> Ánh Tuyết nức nở kể chuyện nhạc sĩ Văn Cao
>> Hai nhà văn cao niên qua đời
>> Văn Cao… rượu
>> Nhớ văn cao
>> Mùa xuân đầu tiên" của Văn Cao
>> Cháu nhạc sĩ Văn Cao đoạt giải piano quốc tế
>> Nghe Tiếng hát Trương Chi, xem ảnh Văn Cao

Top