Sau 5 tháng, cuộc chiến Iran sẽ về đâu?

Hôm qua 27.7, CNN dẫn lời Đại sứ Mỹ tại LHQ cho hay Tổng thống Donald Trump đang dành "không gian" cho các cuộc đàm phán với Iran sau khi nỗ lực ngoại giao được đẩy mạnh trong những ngày gần đây. Một nguồn tin khác tiết lộ Mỹ đang "tạm dừng" các hoạt động quân sự. Bên cạnh đó, phát biểu với truyền thông Mỹ, Tổng thống Trump bác bỏ thông tin quân đội nước này đang cạn kiệt đạn dược. Ông khẳng định kho đạn của Mỹ rất lớn và vượt quá nhu cầu.

Ngược lại, Đài Aljazeera dẫn lời ông Esmaeil Baghaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, khẳng định Tehran chưa yêu cầu nối lại đàm phán với Washington. Phía Tehran còn tuyên bố Iran sẽ phản ứng mạnh hơn nữa nếu Mỹ lại tấn công.

Khó lường cuộc chiến

Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, chia sẻ rằng bản thân ông muốn cuộc chiến sớm kết thúc.

Ảnh: Reuters

"Nhưng thực tế cuộc chiến chỉ kết thúc khi cán cân quyền lực thay đổi. Vấn đề là người Iran tin rằng họ có nhiều quyền lực hơn so với đánh giá của Tổng thống Trump", TS Bremmer phân tích và chỉ ra: "Hãy so sánh điều này với việc Mỹ gây sức ép thuế quan đối với Trung Quốc hồi năm ngoái. Khi đó, Tổng thống Trump đã nhượng bộ ngay khi Bắc Kinh trả đũa bằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm vượt quá dự đoán ban đầu. Ông Trump nhận ra mình đã gặp khó và xoay chuyển tình thế cho phù hợp. Phản ứng của Iran đối với chiến dịch của Mỹ và Israel cũng vượt xa kỳ vọng (phi thực tế) của Nhà Trắng: không thay đổi chế độ, không đầu hàng, sẵn sàng và có khả năng đóng cửa eo biển Hormuz và đe dọa các quốc gia vùng Vịnh trong nhiều tháng liền".

Chuyên gia Mona Yacoubian, Giám đốc Chương trình Trung Đông - Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), nhận định: "Cả Washington và Tehran đều tăng cường leo thang quân sự".

"Mỗi bên đều tính toán rằng mình có thể gây đủ đau đớn cho bên kia để buộc bên kia phải nhượng bộ, một công thức cho chiến tranh tiếp diễn. Mặc dù khó có những lối thoát ngay lập tức, những điều mà cả hai bên gây ra có thể mở ra một con đường mới để giảm căng thẳng", bà Yacoubian phân tích.

Chiến lược của Iran

Tuy nhiên, chuyên gia Bremmer đánh giá: "Vị chủ nhân Nhà Trắng vẫn chưa hoàn toàn tin rằng người Iran có khả năng tiếp tục chống lại các cuộc tấn công của Mỹ, phong tỏa eo biển Hormuz và gây thiệt hại kinh tế. Vì vậy, ông Trump vẫn nghĩ rằng mình đang nắm giữ lợi thế".

Vì thế, ông Bremmer cho rằng: "Bất kể ai đúng ai sai, khoảng cách về nhận thức đó đang đẩy cả hai bên ra xa khỏi việc giảm leo thang, khiến cuộc chiến tái xung đột".

Phân tích thêm, ông Bremmer lo ngại: "Mọi thứ có thể sẽ tồi tệ hơn trước khi tốt hơn, mặc dù không ai muốn quay trở lại chiến tranh toàn diện. Người Mỹ và người Iran có khả năng duy trì các cuộc phong tỏa đối đầu và tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công quân sự hạn chế trong ít nhất 1 hoặc 2 tháng nữa. Washington không thể buộc Tehran mở cửa Hormuz, cũng không thể đảm bảo an toàn cho toàn bộ tàu thuyền của Mỹ và các đồng minh vùng Vịnh qua đây. Điều mà Washington có thể làm là tiếp tục tấn công Iran về mặt quân sự cho đến khi chi phí kinh tế của việc eo biển Hormuz bị đóng cửa trở nên không thể chấp nhận hoặc quân đội Mỹ hết đạn dược. Trong khi đó, Tehran có thể giữ eo biển đóng cửa cho đến khi Washington lại nhượng bộ hoặc các quốc gia vùng Vịnh đồng ý trả phí và công nhận quyền lực của Iran đối với eo biển Hormuz".

Tuy nhiên, TS Bremmer cũng đặt vấn đề: "Đòn bẩy của Iran là một tài sản đang hao mòn. Iran càng kéo dài việc vũ khí hóa eo biển Hormuz và tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh, các quốc gia trong khu vực càng nỗ lực tăng cường phòng thủ, phát triển các tuyến thương mại thay thế và đầu tư vào đường ống dẫn dầu, cảng biển và chuỗi cung ứng nhằm tránh eo biển Hormuz… Vì thế, Tehran cố gắng giành được nhiều nhượng bộ nhất có thể trong khi vẫn còn nắm giữ đòn bẩy tối đa. Thời gian đang dần cạn kiệt".