So sánh, chi tiết điểm mới của Chương trình mầm non thí điểm và hiện hành

Sở GD-ĐT TP.HCM đã tổ chức Hội nghị triển khai Chương trình giáo dục mầm non thí điểm tại Trường mầm non Bến Thành, phường Bến Thành hôm 25.8. Trước đó, trong 6 ngày của tháng 8, Sở GD-ĐT TP.HCM tổ chức tập huấn Chương trình giáo dục mầm non mới với khoảng 500 đại biểu là cán bộ quản lý cốt cán của 16 cụm chuyên môn; hiệu trưởng, hiệu phó, giáo viên trực tiếp thực hiện Chương trình mầm non thí điểm.

Nội dung tập huấn tập trung vào 6 chuyên đề (6 module): Tổng quan về Chương trình giáo dục mầm non thí điểm; Phát triển chương trình giáo dục nhà trường; Tổ chức hoạt động giáo dục hình thành năng lực cho trẻ nhà trẻ và trẻ mẫu giáo; Tổ chức nuôi dưỡng, chăm sóc bảo đảm an toàn cho trẻ mầm non; Tổ chức hoạt động giáo dục hòa nhập trong cơ sở giáo dục mầm non.

6 điểm mới cốt lõi trong Chương trình mầm non thí điểm

Bà Lương Thị Hồng Điệp, Trưởng phòng Giáo dục mầm non, Sở GD-ĐT TP.HCM, chia sẻ những điểm mới cốt lõi của Chương trình thí điểm so với chương trình hiện hành. 

ẢNH: PHƯƠNG HÀ

Bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết, chuyên viên Phòng Giáo dục mầm non, Sở GD-ĐT TP.HCM, thành viên ban biên soạn chương trình, chia sẻ thêm về những điểm mới cốt lõi của Chương trình thí điểm. Chương trình thí điểm hướng đến hình thành 4 phẩm chất cốt lõi (yêu thương, trung thực, tôn trọng và trách nhiệm) và 5 năng lực nền tảng (thích ứng, giao tiếp, hợp tác, tự lực và giải quyết vấn đề) gắn với 5 năng lực đặc thù của trẻ nhà trẻ và mẫu giáo về: giáo dục thể chất, giáo dục tình cảm - xã hội, giáo dục ngôn ngữ, giáo dục nhận thức và giáo dục nghệ thuật.

Bà Lương Thị Hồng Điệp lưu ý điểm mới của Chương trình thí điểm là chuyển từ dạy trẻ "biết gì" sang tiếp cận phẩm chất và năng lực cho trẻ thông qua việc tổ chức môi trường và tổ chức các hoạt động nuôi dưỡng chăm sóc giáo dục trẻ để trẻ hình thành phẩm chất, năng lực vận dụng vào trong cuộc sống.

Bà Điệp nhấn mạnh tới đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên mầm non cần hiểu đúng bản chất của sự đổi mới: Chương trình thí điểm không yêu cầu chúng ta làm nhiều hơn, mà làm khác đi từ thực hiện nội dung sang hướng tới sự phát triển phẩm chất, năng lực của mỗi trẻ, đồng thời tạo sự liên thông với Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hiện hành.

ẢNH: THÚY HẰNG

ẢNH: THÚY HẰNG

ẢNH: THÚY HẰNG

Cụ thể hơn, dưới đây là những điểm mới trong 6 module của Chương trình mầm non thí điểm, được Phòng Giáo dục mầm non, Sở GD-ĐT TP.HCM lưu ý tới đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên mầm non, đặc biệt là ở 15 trường của TP.HCM thí điểm chương trình này trong năm học 2026 - 2027.

Điểm mới về phát triển chương trình giáo dục nhà trường của Chương trình mầm non thí điểm

Điểm mới là trao quyền chủ động và trách nhiệm cho cơ sở giáo dục nhưng chủ động phải có căn cứ.

Căn cứ Chương trình giáo dục mầm non thí điểm của Bộ GD-ĐT (Quyết định 388/QĐ-BGDĐT ngày 12.2.2026) hay còn gọi là Chương trình khung quốc gia là chương trình mang tính định hướng; các cơ sở giáo dục mầm non chủ động phát triển thành Chương trình giáo dục nhà trường từ Chương trình khung quốc gia, phù hợp với điều kiện trẻ em, đội ngũ, cơ sở vật chất, đặc điểm địa phương, văn hóa cộng đồng,...

ẢNH: THÚY HẰNG

Chương trình giáo dục nhà trường được đi theo cấu trúc gồm 8 thành tố (tầm nhìn, sứ mạng, giá trị cốt lõi; xác định mục tiêu, yêu cầu cần đạt; xác định nội dung; phương pháp hình thức; môi trường giáo dục; phối hợp gia đình, cộng đồng; kế hoạch thực hiện và đánh giá điều chỉnh). Trong đó nhấn mạnh phần yêu cầu cần đạt → được phân giải thành mục tiêu phù hợp từng độ tuổi → từ đó xác định nội dung từng độ tuổi, tương ứng với mục tiêu đã đề ra. 

Như vậy, khi áp dụng chương trình mầm non hiện hành - trường thực hiện chương trình theo hướng dẫn chung, bây giờ áp dụng Chương trình mầm non thí điểm - các trường chủ động phát triển chương trình giáo dục nhà trường phù hợp với đơn vị và trẻ. 

Có thể tóm tắt thành sơ đồ: Chương trình giáo dục mầm non khung Bộ GD-ĐT) → Cán bộ quản lý xây dựng Chương trình giáo dục nhà trường → Giáo viên xây dựng kế hoạch giáo dục nhóm/lớp gồm: Kế hoạch giáo dục năm, tháng/chủ đề, sự kiện/ dự án; kế hoạch tuần/ngày và hoạt động giáo dục (giáo án).

Điểm mới trong tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ nhà trẻ ở Chương trình mầm non thí điểm

Điểm mới là tiếp cận năng lực ngay từ giai đoạn nhà trẻ, trên nền tảng nuôi dưỡng, chăm sóc đáp ứng và tình cảm. 

Với trẻ nhà trẻ, tiếp cận phát triển năng lực phải đặc biệt phù hợp với đặc điểm phát triển sớm.

Trọng tâm là giáo dục bằng tình cảm và khích lệ; chăm sóc đáp ứng; giáo dục đa giác quan; học qua chơi, khám phá và trải nghiệm; cá nhân hóa theo nhu cầu, khả năng của từng trẻ; quan sát - đánh giá - điều chỉnh mức hỗ trợ.

Một nội dung có thể được tổ chức qua nhiều hoạt động; nội dung và hoạt động được thiết kế phù hợp mục tiêu, nhu cầu từng nhóm/lớp và hướng tới phát triển năng lực.

Cụ thể hơn: Trẻ nhà trẻ không "học kiến thức sớm", mà phát triển năng lực thông qua tình cảm, nuôi dưỡng, chăm sóc đáp ứng - người lớn quan sát để nhận biết các tín hiệu từ ánh mắt, tiếng khóc, cử chỉ... của trẻ, từ đó có sự phản hồi, hành động kịp thời phù hợp - thông qua chơi và trải nghiệm đa giác quan.

ẢNH: THÚY HẰNG

Điểm mới của tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ mẫu giáo ở Chương trình mầm non thí điểm

Điểm mới là chuyển từ tổ chức hoạt động theo nội dung sang tổ chức hoạt động phát triển năng lực. Thông điệp quan trọng là: Nội dung là phương tiện, năng lực mới là mục tiêu. Thay đổi cách tổ chức hoạt động học để trẻ được chủ động khám phá trải nghiệm và vận dụng vào thực tế thông qua việc xây dựng môi trường giáo dục, tổ chức các hoạt động.

ẢNH: THÚY HẰNG

Điểm mới về công tác nuôi dưỡng, chăm sóc và bảo đảm an toàn cho trẻ

Điểm mới: Đưa công tác nuôi dưỡng, chăm sóc trở thành một không gian giáo dục phát triển phẩm chất và năng lực. Nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục và đảm bảo an toàn không chỉ là nhiệm vụ chăm sóc trẻ mà là một bộ phận không tách rời của quá trình giáo dục. Mọi hoạt động trong ngày của trẻ đều là cơ hội để hình thành phẩm chất, phát triển năng lực và bảo đảm quyền được phát triển của trẻ.

ẢNH: THÚY HẰNG

Điểm mới về giáo dục hòa nhập của Chương trình mầm non thí điểm

Điểm mới quan trọng của Chương trình mầm non thí điểm là chuyển từ hỗ trợ riêng trẻ có nhu cầu đặc biệt sang xây dựng môi trường giáo dục có khả năng đáp ứng sự đa dạng của mọi trẻ.

Nghĩa là không bắt trẻ thích nghi với lớp học, mà thay đổi lớp học để mọi trẻ đều được tham gia.

"Giáo dục hòa nhập không phải là bắt trẻ thích nghi với lớp học, mà là thay đổi lớp học để mọi trẻ đều được chào đón và phát triển theo cách riêng".

ẢNH: THÚY HẰNG

Qua 6 module/6 chuyên đề triển khai Chương trình mầm non thí điểm, có thể thấy Bộ GD-ĐT không chỉ đặt yêu cầu đổi mới nội dung giáo dục mà đang hướng đến đổi mới năng lực của người thực hiện chương trình. 

Giáo viên mầm non trong giai đoạn mới cần có năng lực phát triển chương trình và xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp thực tiễn; tổ chức hoạt động lấy phẩm chất, năng lực của trẻ làm đích đến; thiết kế môi trường giáo dục mở, hòa nhập; quan sát, đánh giá và điều chỉnh theo sự phát triển của từng trẻ; tích hợp nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ trong toàn bộ quá trình sinh hoạt hằng ngày.