Ký ức những lần chạy sạt lở
Dọc tuyến QL4A, đoạn qua xã Na Sầm còn nhiều điểm sạt lở chưa tu sửa, được cắm biển và quây dây cảnh báo. Có đoạn sập xuống cả mảng lấn vào làn đường, phía dưới là mép vực sâu hàng chục mét.
Tại Km19+300, đoạn qua thôn An Hùng, tuyến đường nằm chênh vênh trên sườn núi cao hàng chục mét. Ven đường có mảng sạt lớn tạo vách cao, được vét bớt đất, phủ tấm bạt, chưa được kè kiên cố hay bê tông hóa. Phía dưới, cả một mảng đồi lớn phồng xộp, đầy những vết nứt rộng hàng chục cm ngang dọc, dưới cùng là 5 hộ dân sinh sống. Trong số này, nhà bà Bế Thị Thảm (76 tuổi) bị thiệt hại nặng nề nhất do sạt lở. Còn khoảng 4 hộ dân khác sống trong lo sợ khi cả mảng đồi nứt toác còn treo phía sau nhà.
Phía taluy âm ven QL4A, đoạn qua thôn An Hùng xảy ra sạt lở, phần đất sạt đã được chính quyền dọn dẹp ven đường. Tấm bạt được phủ lên nền đất dốc chưa được kè đá hay bê tông hóa.
ẢNH: LONG QUYỀN
Theo người dân, khu vực này trước đây chưa từng bị sạt lở. Tình trạng này xuất hiện sau nhiều lần QL4A được tu sửa, đến năm 2024 thì bắt đầu xuất hiện hiện tượng các mảng đất sụt xuống.
Bà Thảm xây nhà từ năm 2023, một năm sau, đất đá tràn xuống chảy vào nhà qua cửa sổ, khiến bà phải thuê máy cẩu xúc đất tạo con đường rộng vài mét phía sau nhà để đảm bảo an toàn.
Đến tháng 7.2026, đất đá sạt lở khiến căn nhà bị hư hỏng nặng. Khi ấy, đang ngồi trong nhà, bà Thảm nghe tiếng rạn vọng ra từ bức tường phía sau. Ít phút sau, người con trai cuống quýt hô lớn: "Chạy thôi mẹ, nhà mình sắp sập rồi!". Nói xong, anh chạy khắp thôn tìm người giúp đỡ, tiếng gọi thất thanh vang vọng cả một vùng biên viễn. Bà con trong làng kéo đến hỗ trợ chuyển đồ đạc giữa cơn mưa.
Nhưng căn nhà, tài sản từ tiền tích góp cả đời của người mẹ, hơn chục năm làm thuê của con trai út, cộng thêm tiền bán ruộng và vay mượn, cứ thế bị đất đá chèn ép đến đổ sập mảng tường sau. Kể từ đó, hai mẹ con kéo nhau sang ở nhờ căn nhà cũ của người con trai cả đi làm ăn xa. Thóc gạo, đồ đạc xếp gọn trong căn nhà cấp 4, chỉ vừa đủ kê một chiếc vạc gỗ cho một người nằm. Thương con, bà Thảm chọn ngủ ở gian bếp củi trống hoác với 3 bức tường vách đất. Chỗ tắm chỉ quây tạm tấm bạt cạnh chuồng vịt, còn vệ sinh cá nhân phải đi nhờ hàng xóm.
Bà Thảm thẫn thờ nhìn căn nhà mới xây bị sạt lở gây hư hỏng nặng, hiện gia đình không còn tiền tu sửa
ẢNH: LONG QUYỀN
"Con trai út ở cùng tôi năm nay 39 tuổi, dành cả thanh xuân đi làm thuê tích góp xây nhà để lấy vợ. Giờ nhà mất, nó buồn chẳng nói một lời, cũng không còn nhắc đến chuyện lập gia đình", bà Thảm buồn rầu.
Sau sự cố, chính quyền địa phương đã đến thăm hỏi và cho biết nếu di dời xây nhà mới, gia đình sẽ được hỗ trợ 60 triệu đồng. Tuy nhiên, bà Thảm cho biết không thể chuyển đi vì không có đất nơi khác, tiền nợ xây nhà cũ chưa trả xong, 60 triệu đồng cũng không đủ để mua đất, làm nhà mới.
Gần nhà bà Thảm, gia đình ông Bế Văn Sơn (61 tuổi) cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Vừa xây xong căn nhà mới thì mảng đồi phía sau nhà ông bắt đầu sạt lở mạnh. 200 triệu đồng dành dụm được cộng với 200 triệu đồng đi vay để cất nhà coi như bị vùi trong đất đá.
"Nhiều người hỏi sao biết sạt lở còn cố xây, nhưng từ thời ông cha tôi sống ở đây chưa bao giờ xảy ra sạt lở. Tôi lại không có đất ở đâu khác, biết đi đâu bây giờ?", ông Sơn chua xót nói.
Mùa bão năm 2025, bùn đất tràn qua cửa sổ nhà ông Sơn "như cháo", cả gia đình phải sơ tán lên UBND xã Na Sầm ở suốt 4 tháng. Đến nay, mỗi khi thấy trời đổ mưa lớn hay nửa đêm nghe tiếng nước chảy như suối bên hông nhà, vợ chồng ông lại nín thở dắt díu cháu nhỏ chạy sang nhà người thân ngủ nhờ.
Lo trắng tay nếu di dời
Sống dưới mảng đồi chằng chịt vết nứt, lồi lõm, nguy cơ sạt lở cao nhưng vợ chồng ông Sơn đành bất lực.
"Đất nơi khác không có, tiền xây nhà còn nợ, tôi không đi đâu sống được. Tôi cũng chưa biết chính quyền sẽ xử lý thế nào với mảng đồi nứt toác sau nhà", ông Sơn bày tỏ.
Nhà ông Sơn nằm ngay dưới mảng đồi có nguy cơ sạt lở cao
ẢNH: LONG QUYỀN
Theo người dân và ông Trần Văn Thạch, Trưởng thôn An Hùng, khu vực này trước đây vốn rất an toàn. Tuy nhiên, từ năm 2024 - 2026, khi QL4A trải qua 2 lần tu sửa, gia cố, sau đó khu vực bắt đầu xảy ra sạt lở, xuất hiện các vết nứt rộng hàng chục cm.
"Chính quyền khuyến khích người dân di dời đến nơi khác xây nhà mới, sẽ được hỗ trợ 60 triệu đồng nhưng với số tiền đó, họ không thể làm nổi nhà mới. Họ đành sống chết bám trụ ở đó. Hiện chưa có thông báo phương án xử lý cụ thể nào đến người dân", ông Thạch chia sẻ thêm.
Trước thực trạng này, ngày 17.9, Văn phòng UBND tỉnh Lạng Sơn đã ban hành công văn yêu cầu xã Na Sầm tiếp tục theo dõi diễn biến khu vực trên, chủ động triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn. Chính quyền cần vận động các hộ dân đang sinh sống phía dưới khu vực cung trượt hiểu về mức độ nguy hiểm và nguy cơ tiếp tục xảy ra sạt lở; rà soát, xác định cụ thể các hộ dân thuộc diện cần di chuyển, lập phương án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định.
Một trong những vết nứt lớn trên mảng đồi đe dọa cuộc sống của người dân
ẢNH: LONG QUYỀN
Đối với phần đất đá đã sạt trượt có nguy cơ tiếp tục ảnh hưởng đến nhà ở, tính mạng và tài sản của người dân, UBND tỉnh yêu cầu địa phương chủ động triển khai ngay các biện pháp xử lý cần thiết trước mắt để bảo đảm an toàn.
Ông Đinh Mạnh Khiêm, Trưởng phòng Kinh tế xã Na Sầm, cho biết, địa phương đang tiếp tục theo dõi, thực hiện các yêu cầu theo chỉ đạo của tỉnh và đã có báo cáo gửi UBND tỉnh Lạng Sơn về tình hình.
Theo báo cáo của UBND xã Na Sầm gửi lên tỉnh, chính quyền xã đã tuyên truyền đối với các hộ dân dưới cung trượt về các tình huống khẩn cấp. Các hộ dân không đồng ý di chuyển chỗ ở vì không còn đất ở để thực hiện tái định cư, điều kiện kinh tế khó khăn, không đủ khả năng tiếp tục xây dựng nhà ở sau khi được bồi thường giải phóng mặt bằng. Hiện chính quyền đề xuất tiếp tục theo dõi diễn biến khu vực sạt lở sau nhà các hộ dân, thực hiện các giải pháp gia cố điểm đầu cung trượt kết hợp hót đất sạt trượt sau nhà dân.
Sở Xây dựng đang dọn dẹp phần đất sạt lở ven QL4A. UBND xã kiến nghị bổ sung kè kiên cố tại điểm đầu cung trượt và có giải pháp bổ sung hệ thống thoát nước. Đồng thời đề xuất các cấp có thẩm quyền hỗ trợ kinh phí thực hiện việc hót, vận chuyển một phần lớp đất mặt tại khu vực sạt trượt.
Trong khi chờ các cấp có thẩm quyền giải quyết, những người dân nơi đây vẫn ngày ngày sống trong sợ hãi. Và mỗi khi trời mưa lớn, họ lại kéo nhau chạy khỏi ngôi nhà đã dành dụm cả đời để xây dựng.
Bình luận (0)