Sống trong nhà nứt toác bên bờ nam kênh Đôi, người dân TP.HCM mong sớm di dời

04/10/2026 08:52 GMT+7

Bên bờ nam kênh Đôi (quận 8 cũ, TP.HCM) nhiều hộ dân sống trong những căn nhà nứt toác, thấp thỏm mỗi mùa triều cường, chỉ mong được bồi thường và tái định cư thỏa đáng.

Ám ảnh nhà nứt tường, triều cường

Tháng 10.2026, dự án cải tạo bờ nam kênh Đôi (ở quận 8 cũ, TP.HCM) đang rục rịch đếm ngược đến ngày di dời. Nằm nép mình bên dòng nước đen ngòm dưới chân cầu Hiệp Ân là những căn nhà chắp vá, nứt toác, chờ đổ bất cứ lúc nào.

Luồn lách qua con hẻm nhỏ ngoằn ngoèo trên đường Phạm Thế Hiển (phường Chánh Hưng, TP.HCM), chúng tôi bước vào căn nhà rộng chừng 60 m² của bà Dương Thị Bích Liên (48 tuổi). Ánh sáng nhờ nhờ từ ngoài hắt vào làm lộ rõ những vết nứt chạy dài trên tường. Có vết nứt toác đến mức lọt cả bàn tay, kéo từ phía trước ra tận phía sau căn nhà.

"Nhà nằm ngay sát mép sông nên nền đất bị lún sụt liên tục, tường nứt toác hoác. Mấy nhà phía trong hẻm còn đỡ, chứ căn này nứt dữ lắm. Cả nhà ở đây mà ngày nào cũng nơm nớp lo tường đổ, sàn sập bất thình lình", bà Liên chia sẻ.

Phần sàn nước phía sau, nơi chĩa thẳng ra lòng kênh Đôi, đã đổ sụp từ nhiều năm trước. Gia đình phải lùi khu sinh hoạt vào bên trong, chỉ tận dụng tạm khu vực còn lại để giặt giũ, vệ sinh.

Trước đây, căn nhà là nơi ở của 9 thành viên. Nhưng khi các vết nứt ngày càng nhiều, nguy cơ sụp đổ hiện hữu, 4 người phải sang nhà người thân ở nhờ. Hiện chỉ còn 5 người tiếp tục bám trụ.

"Muốn gia cố sửa chữa cũng mất hơn 50 triệu đồng. Gia đình chạy ăn từng bữa, lấy đâu ra tiền gom góp. Vả lại khu này nằm trong diện giải tỏa, đâu muốn xây mới là xây", bà Liên ngậm ngùi.

Nỗi lo nhà sập chưa phải tất cả. Mỗi khi bước vào những tháng triều cường, nước kênh lại trở thành nỗi ám ảnh. Bà Liên nhớ rõ cảnh nước dâng tràn lên nền nhà vào khoảng tháng 9, tháng 10 âm lịch. "Tháng sau cô cứ qua đây thử, triều cường ngập đến đầu gối", bà nói.

Cuộc sống gia đình hiện dựa vào nghề thợ sơn nước của chồng bà và quán nước giải khát nhỏ trước cửa. Ngày buôn bán thuận lợi, bà kiếm được vài chục nghìn đồng.

Bà kể, 2 con trai học hết lớp 9 rồi nghỉ ngang, đi làm để tự nuôi thân vì cha mẹ không đủ điều kiện cho con tiếp tục đến trường. Ngay cả chuyện đau ốm, gia đình cũng phải cân đo.

"Nhiều khi bệnh sơ sơ thì tự mua thuốc uống chứ không dám đi khám. Đi khám một bận tốn năm bảy trăm ngàn đồng, tiền ăn hằng ngày còn chạy vạy chưa xong, lấy đâu ra tiền thuốc thang", bà cười.

Sau nhiều năm thấp thỏm bên mép kênh, bà Liên nói gia đình ủng hộ việc di dời để TP.HCM thực hiện dự án cải tạo bờ nam kênh Đôi. Điều bà mong nhất là mức bồi thường đủ để tìm được một mái nhà khác.

"Chỉ mong Nhà nước cho mức giá hợp lý để người dân đủ tiền mua căn nhà nhỏ che nắng che mưa ở vùng ven. Chứ thấp quá, ra ngoài thuê nhà tháng 5 - 10 triệu đồng thì dân lao động tự do như tôi không kham nổi", bà Liên nói.

Rời nhà gần nửa thế kỷ, mong có chỗ đàng hoàng thờ tổ tiên

Cách đó không xa, căn nhà của bà Nguyễn Thị Kim Bình (50 tuổi), cũng nằm trong ranh giải tỏa. Gia đình bà gắn bó với mé kênh này từ sau năm 1975. Gần nửa thế kỷ trôi qua, căn nhà nhỏ chứng kiến nhiều thế hệ sinh ra, lớn lên rồi tiếp tục lập gia đình.

Nhắc lại những năm đầu bám trụ, bà Bình vẫn nhớ cảnh nhà sàn gỗ xiêu vẹo bên mặt nước. "Hồi đó khổ dữ lắm, nhà sàn gỗ cứ sập tới sập lui hoài, có tiền đâu mà sửa. Sau này tiết kiệm làm nền xi măng, đổ ít vôi vữa nên mới đỡ hơn chút đỉnh", bà kể.

Khi nghe tin khu vực chuẩn bị giải tỏa, gia đình không còn tính chuyện sửa sang lớn. Tường nứt chỗ nào thì tự trét lại chỗ đó, ráng ở tạm qua ngày.

Căn nhà không chỉ là nơi ở của 6 thành viên, mà còn là nhà tổ thờ phụng tổ tiên. Để chống ngập mỗi mùa triều cường, gia đình từng nâng nền phần phía trước. "Trước đây ngập dữ lắm. Sau này tôi nâng nền phía trước lên cao nên đỡ hơn, chỉ còn khúc sau là nước vẫn tràn vào mỗi đợt triều lên", bà kể.

Điều khiến bà Bình day dứt hơn cả là nghĩa tình làng xóm. "Chúng tôi đã nghe chuyện giải tỏa hơn 10 năm nay. Giờ sắp đến ngày di dời, tâm trạng ai cũng ngổn ngang. Sau này mỗi người dạt đi một nơi, xóm chòm phân tán buồn thúi ruột chứ bộ", bà Bình chép miệng.

Chỉ tay về phía bờ bắc kênh Đôi đã được giải tỏa, bà Bình mong bờ nam cũng có chính sách bồi thường, tái định cư thỏa đáng. "Nhà đông con cháu, mười mấy người sao ở cho đủ một chỗ được. Gia đình chỉ mong có suất tái định cư đàng hoàng để mấy bà chị tiếp tục có chỗ thờ cha mẹ, ông bà cho trang nghiêm", bà Bình nói.

Dự án cải tạo bờ nam kênh Đôi không chỉ là một công trình chỉnh trang đô thị. Với những hộ dân đang sống trong các căn nhà xuống cấp, thấp thỏm trước sạt lở và triều cường, đó còn là bước ngoặt để rời khỏi cảnh tạm bợ, tìm một nơi an cư sau nhiều thập niên.

Dự án chỉnh trang bờ nam kênh Đôi

Toàn tuyến bờ nam kênh Đôi dài 8,8 km, thuộc địa bàn các phường Chánh Hưng và Bình Đông. Dự kiến thu hồi đất của 6.161 trường hợp (5.807 trường hợp giải tỏa trắng và 354 trường hợp giải tỏa một phần). Tổng mức đầu tư gần 49.000 tỉ đồng, chia thành 4 dự án thành phần:

Từ cầu Rạch Ông đến cầu Mật, phường Chánh Hưng: Xây dựng khoảng 1,2 km kè bờ và mở rộng đường Phạm Thế Hiển lên 30 m.
Từ cầu Mật đến cầu Hiệp Ân, phường Chánh Hưng: Xây dựng khoảng 2,1 km kè bờ, mở rộng cầu Mật, cầu Hiệp Ân và xây mới gần 10 ha mảng xanh.
Từ cầu Hiệp Ân đến cầu Bà Tàng, phường Bình Đông: Xây dựng khoảng 2,6 km kè bờ và xây mới cầu Bà Tàng.
Từ cầu Bà Tàng đến hết bờ nam kênh Đôi, phường Bình Đông: Xây dựng khoảng 2,9 km kè bờ và đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật.