Tài xế xe công nghệ 'bào sức' kiếm 15 triệu đồng/tháng: Mong muốn lớn nhất là gì?

Nội dung kiến nghị trên được các chuyên gia, tài xế trình bày tại hội thảo "An sinh cho tài xế xe công nghệ - Thực trạng và Giải pháp" do Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ người lao động Công đoàn TP.HCM phối hợp Bảo hiểm xã hội TP.HCM tổ chức vào ngày 15.9.

Tài xế xe công nghệ "bào sức" ra sao để có 15 triệu đồng/tháng?

Ông Phùng Thái Quang, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ người lao động Công đoàn TP.HCM cho biết đơn vị đã thực hiện cuộc khảo sát với 141 tài xế đang hoạt động trên các nền tảng Grab, Green SM và BE.

Kết quả khảo sát có 93,6% người được hỏi xác định chạy xe công nghệ là công việc chính; 46,1% làm việc từ 8 - 10 giờ/ngày và 35,5% thường xuyên làm việc trên 10 giờ/ngày.

Khảo sát cho thấy việc chạy xe công nghệ với phần lớn người được khảo sát không còn là việc làm thêm mà đã trở thành sinh kế chính. Tuy nhiên, để duy trì mức thu nhập đủ trang trải cuộc sống, không ít tài xế phải kéo dài thời gian làm việc.

Ảnh: Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ người lao động Công đoàn TP.HCM

Tại hội thảo, nhiều tài xế cho biết để có được mức thu nhập khoảng 15 triệu đồng/tháng, họ phải chạy xe từ 13 đến 15 giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Nhìn vào mức thu nhập 15 triệu đồng có vẻ không thấp nhưng xét về thời gian làm việc, sau khi chi phí trừ xăng, sửa chữa xe và các chi phí khác, số tiền thực nhận thấp hơn đáng kể.

Ngoài ra, tài xế còn đối mặt với các rủi ro. Khảo sát ghi nhận gần 74% từng va chạm trên đường, hơn 65% từng gặp lừa đảo, cướp giật hoặc quấy rối.

PGS.TS Nguyễn Đức Lộc, Viện trưởng Nghiên cứu Đời sống xã hội, đưa ra nghiên cứu trên 400 tài xế tại TP.HCM năm 2020. Kết quả cho thấy 64,3% chọn nghề vì sự linh hoạt về thời gian, trong khi chỉ 15,5% chọn vì thu nhập cao. Tuy nhiên, tài xế không thực sự kiểm soát được toàn bộ thời gian làm việc. Nghiên cứu cũng cho thấy tài xế không có khả năng thương lượng về giá cước, tỷ lệ chiết khấu hay cách phân phối cuốc.

Ông Phạm Mi Sên (59 tuổi), Phó chủ tịch Nghiệp đoàn xe ôm công nghệ Bình Tân, có kinh nghiệm 10 năm làm việc cho biết sự linh hoạt, chủ động thời gian làm việc là lý do dẫn ông đến với nghề. Ông Sên nói 10 năm qua, nếu chỉ chạy khoảng 8 tiếng/ngày, doanh thu chừng 6 triệu đồng/tháng chưa trừ chi phí xăng xe. Muốn có mức thu nhập cao hơn, tài xế phải chạy nhiều hơn.

Tài xế mong có cơ chế để tham gia bảo hiểm xã hội

Hiện tại, các tài xế xe ôm công nghệ chỉ được xác định là "đối tác" nên họ khó tiếp cận chính sách an sinh. Trong số những người được hỏi, 88% mong muốn có cơ chế phù hợp để tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và gần 93% muốn nghề nghiệp, địa vị pháp lý của mình được công nhận.

Việc chưa được công nhận là người lao động chính thức đồng nghĩa với việc họ bị khó tiếp cận quyền lợi an sinh, hoàn toàn tự xoay xở khi đau ốm hay gặp rủi ro.

Chị Lê Thị Tuyết Hoa (35 tuổi), đang mang thai tháng thứ 7 cho biết vẫn đang chạy ít nhất 10 tiếng/ngày để duy trì thu nhập hơn 10 triệu đồng/tháng. Mục tiêu của chị là cố gắng chạy để dành một khoản chờ ngày sinh con vì không có các chế độ thai sản như lúc trước còn làm công nhân trong nhà máy.

Ảnh: Phan Diệp

Ông Phùng Thái Quang cho biết: "Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ người lao động Công đoàn TP.HCM sẽ cùng các bên liên quan kiến nghị các nền tảng minh bạch thuật toán, thúc đẩy cơ chế thương lượng về tỷ lệ chiết khấu và mở rộng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với tài xế công nghệ".

Việc đưa nhóm tài xế công nghệ, giao hàng vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cũng được PGS.TS Nguyễn Đức Lộc đề xuất. Cụ thể hơn là cần có quy định riêng về mức đóng, phương thức đóng và ngưỡng thu nhập làm căn cứ đóng.

TS Đinh Thị Chiến, giảng viên Trường đại học Luật TP.HCM, cho rằng Việt Nam có thể nghiên cứu một khung pháp lý riêng cho lao động nền tảng. Cụ thể là quy định các quyền tối thiểu như bảo đảm thu nhập, giới hạn thời gian làm việc an toàn, bảo hiểm, an sinh bắt buộc. Song song đó, là yêu cầu nền tảng minh bạch thuật toán, tạo cơ chế thương lượng tập thể…