Tết ở Trường Sa - Kỳ 5: Sóng gió Song Tử Tây

Nói đến Song Tử Tây, quần đảo Trường Sa (nay là đặc khu Trường Sa, Khánh Hòa) phải nhắc đến âu tàu rất khắc nghiệt. 

Do cửa âu tàu nằm ở vị trí giao nhau của hướng đông bắc và tây nam, nên sóng ở đây khi nào cũng hiểm hóc, dữ dội khiến các thuyền trưởng dù kinh nghiệm mấy, cũng ngại.

ẢNH: M.T.H

ẢNH: M.T.H

Tàu 571 đưa chúng tôi ra đến Song Tử Tây, phải neo lại phía ngoài, chờ thời tiết thuận lợi, mới xuống xuồng vào đảo. 4 ngày đêm đứng ngồi, nhìn vào đảo cách đó chỉ gần 1 cây số mà đành chịu, vì sóng đập vào cửa luồng trắng xóa, cả chục mét.

ẢNH: M.T.H

Sang ngày thứ 5 bớt sóng, tàu kéo SG-9208 đang làm nhiệm vụ trên vùng biển gần đó mới cập mạn tàu 571, giúp chuyên chở người và hàng tết vào đảo.

ẢNH: M.T.H

Đảo Song Tử Tây là đảo có sân cỏ rộng nhất trong toàn quần đảo Trường Sa. Cách đây khoảng chục năm, một lãnh đạo Quân chủng Hải quân ra thăm, thấy sân vận động giữa đảo toàn cỏ non mơn mởn, liền gợi ý: "Sao các cậu không nuôi bò nhỉ?". Lời nói của thủ trưởng là mệnh lệnh, nên ngay sau đó Vùng 4 Hải quân đưa cả chục con bò đang nuôi thả trong Cam Ranh lên tàu vận tải, hì hục chở ra Song Tử Tây.

ẢNH: M.T.H

Trải nghiệm đi biển có lẽ là nỗi kinh hoàng nhất của bò, vậy nên khi đã được cẩu từ trên tàu xuống xuồng vào đảo, nhiều chú bò khụy xuống kiệt sức, mãi mấy ngày sau mới hoàn hồn, dậy liếm… cháo.

Khỏe lại, đàn bò rồng rắn kéo nhau ra sân vận động gặm cỏ và dần sinh sôi nảy nở. Cỏ ít bò nhiều, nhất là những tháng mùa khô cỏ không lên nổi, đàn bò Song Tử Tây lao vào phá vườn rau của bộ đội. 

Khi bị đuổi, bò "chén" cả cây cảnh, thậm chí nhai quần áo đang phơi trên dây…, và rút cục, chỉ huy đảo phải làm văn bản xin cấp trên cho dừng dự án nuôi bò.

ẢNH: M.T.H

Bây giờ thì sân cỏ trên đảo Song Tử Tây là "căn cứ địa" của các loại chim cò. Mùa di cư, các loại chim sà xuống nghỉ chân, có khi trắng cả sân, khiến bộ đội phải phơi quần áo trong nhà, sợ chim ị, không anh nào có ý định bắt, bắn chim.

ẢNH: M.T.H

Dịp lễ tết, khi tổ chức các hoạt động tập thể như kéo co, nhảy bao bố…, lính đảo Song Tử Tây thích ra sân cỏ nhất bởi khi thi đấu, có ngã cũng chẳng đau.

Cây di sản của thế kỷ

Mấy lần theo máy bay quân sự ra Song Tử Tây, nhìn từ trên xuống, ai cũng lao xao: "Trông cứ giống… con cua". Ấy thế nhưng khi xuống đảo, đi đâu cũng dưới những vòm cây xanh mát rượi thì ai cũng bảo: "Như khu nghỉ dưỡng 5 sao".

ẢNH: M.T.H

Song Tử Tây có rất nhiều cây tra. Đây là loại cây gỗ lớn, tán lá rộng được trồng rộng rãi ở các nước nhiệt đới, nhất là ven biển. 

Cây tra ra hoa chùm với nhiều hoa nhỏ màu xanh lục vàng và khi kết trái, chín đỏ hoặc tím thẫm. Quả tra vị ngọt chua, nên bộ đội thường gọi là nho biển và ngâm nước uống giải khát.

ẢNH: H.Q

Mặc dù nhiều vậy, nhưng cây tra cũng mới được mang từ Khánh Hòa ra trồng từ khoảng 20 năm nay. Loại cây bản địa của Song Tử Tây là cây phong ba.

ẢNH: M.T.H

Đại tá Cao Ánh Đăng (1929 - 2025), nguyên Phó Tư lệnh Vùng 4 Hải quân và là chỉ huy đầu tiên của đơn vị phòng thủ đảo Trường Sa, khi còn sống thường kể lại những kỷ niệm khi lần đầu tiên ra đảo Song Tử Tây (tháng 5.1975) nhìn thấy những cây phong ba thân lớn mọc ở giữa đảo. 

Hiện nay, cây phong ba cổ thụ ở phía sau Sở Chỉ huy đảo Song Tử Tây đã được công nhận là cây di sản, do có chiều cao khoảng 25 m và tán rộng khoảng 35 m. Cơn bão số 9 cuối năm 2021 đã khiến 90% cây trên đảo bị đổ gãy, nhưng cây phong ba di sản vẫn đứng vững.

ẢNH: M.T.H

Thầy thuốc của Trường Sa và những câu chuyện thú vị về Song Tử Tây năm 2026

Thiếu tá - thạc sĩ - bác sĩ Nghiêm Trung Hưng là Trưởng bệnh xá đảo Song Tử Tây. Anh nguyên là bác sĩ của khoa Nam học thuộc Trung tâm Tiết niệu nam khoa của Bệnh viện Trung ương quân đội 108, được cử ra công tác tại đảo Song Tử Tây từ tháng 7.2025, theo chế độ luân phiên bảo đảm y tế các đảo Trường Sa.

ẢNH: M.T.H

Nghiêm Trung Hưng sinh năm 1991 là con trai của thiếu tướng - Phó giáo sư - tiến sĩ Nghiêm Viết Hải, nguyên Phó hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 1.

Bố là bộ đội, đóng quân xa nhà biền biệt nên từ bé, mọi việc gia đình đều có cậu bé Hưng xắn tay giúp mẹ. Thêm nữa, tướng Nghiêm Viết Hải rất nghiêm khắc trong việc rèn giũa kỷ luật cho con, nên ý chí tự lập và tinh thần ham học luôn cháy bỏng trong Hưng. Học xong trung học phổ thông, Nghiêm Trung Hưng thi đậu và từ tháng 9.2009 vào học khóa dài hạn Y 43 của Học viện Quân Y.

ẢNH: VÕ VIỆT

Năm 2016, bác sĩ Nghiêm Trung Hưng tốt nghiệp loại giỏi, được phong quân hàm trung úy, về công tác tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. 

Anh vừa làm vừa học lên thạc sĩ và được chọn vào Đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam tham gia Hội thao Quân sự quốc tế (Army Games) trong nội dung thi đấu quân y, được tổ chức tại Liên bang Nga cuối năm 2018. 

Giữa năm 2020, khi vợ Hưng là bác sĩ Đặng Thái Trà (nay là thiếu tá, công tác tại Bệnh viện Quân đội 103) mới sinh con gái Nghiêm Tuệ Lâm được 2 tháng, thì Hưng lại được gọi vào đội tuyển của Quân đội nhân dân Việt Nam, sang Uzbekistan tham gia Hội thao Quân sự quốc tế 2020 (Army Games 2020). 

Tại hội thao này, Nghiêm Trung Hưng là người hiếm hoi được chọn làm Trọng tài quốc tế hoạt động trong khuôn khổ hội thao.

ẢNH: CÔNG ĐỊNH

Quyết định ra công tác Trường Sa với bác sĩ Nghiêm Trung Hưng, hơi bị bất ngờ, bởi anh đã được cắt quân số tạm thời về Học viện Quân Y học dự khóa nghiên cứu sinh, để chuẩn bị cho chương trình đào tạo tiến sĩ. 

Dẫu vậy, vợ chồng Hưng - Trà vẫn thống nhất "cấp trên đã gọi, thì khó mấy cũng lên đường, việc học để sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Ra Trường Sa, sẽ trưởng thành cứng cáp hơn".

ẢNH: M.T.H

Chúng tôi ra Song Tử Tây hỏi chuyện về các bác sĩ của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, ai cũng bảo: "Các bác sĩ kíp 2025 - 2026 rất vất vả, liên tục có bệnh nhân và số ca cấp cứu mấy tháng nay, có khi bằng cả mấy năm trước cộng lại".

ẢNH: VÕ VIỆT

Ít người biết: ngày đêm tập trung vào chuyên môn, chỉ trong tuần đầu của tháng 2.2026, đã điều trị thành công, cứu sống 3 ngư dân bị bệnh giảm áp (trong đó có ca rất nặng) và trở lại đi biển bình thường, nhưng các y bác sĩ của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vẫn tham gia mọi hoạt động chung của đảo Song Tử Tây. 

Chiều chiều, họ tập trung chăm sóc cho vườn rau xanh tốt nhất đảo và đêm xuống, họ vẫn thay nhau khoác súng canh gác, như mọi quân nhân trên đảo…