Tháo gỡ vướng mắc về quy định tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế

Sửa đổi quy định phù hợp thực tế

Văn phòng Chính phủ đã có Văn bản số 5640 ngày 16.6 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng về hoàn thiện quy định về hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trong trường hợp xuất cảnh.

ẢNH: ĐỘC LẬP

Văn bản nêu rõ, xét đề nghị của Bộ Tài chính về báo cáo thông tin phản ánh báo chí về tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu kỹ vướng mắc phát sinh thực tế để sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy định về hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trong trường hợp xuất cảnh tại Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật Quản lý thuế, đảm bảo đúng quy định pháp luật và phù hợp thực tiễn, hỗ trợ, tạo thuận lợi cho người nộp thuế tuân thủ pháp luật; trình Chính phủ trước ngày 20.6.

Theo quy định hiện hành, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh được áp dụng đối với 4 nhóm đối tượng: Thứ nhất, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế có số tiền nợ từ 50 triệu đồng trở lên và quá thời hạn nộp trên 120 ngày.

Thứ hai, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế với số nợ từ 500 triệu đồng trở lên và quá hạn nộp trên 120 ngày.

Thứ ba, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng vẫn còn nợ thuế quá hạn và sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế thông báo sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh mà chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Thứ tư, người VN xuất cảnh để định cư ở nước ngoài, người VN định cư ở nước ngoài và người nước ngoài trước khi xuất cảnh khỏi VN nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế quá hạn.

Liên quan đến phản ánh người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế số tiền nhỏ tại buổi họp báo trước đó, ông Mai Sơn, Phó cục trưởng Cục Thuế, cho biết: Qua rà soát dữ liệu quản lý thuế, phần lớn các trường hợp được phản ánh là cá nhân đã bỏ địa chỉ kinh doanh, không thực hiện thủ tục thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế theo quy định. Trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế đã thực hiện nhiều bước thông báo và liên hệ với người nộp thuế như phối hợp chính quyền địa phương xác minh địa chỉ hoạt động; gửi thông báo nợ thuế qua email, điện thoại, địa chỉ đăng ký; gửi thông báo sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh trước 30 ngày đến tài khoản thuế điện tử và địa chỉ cư trú; đồng thời công khai thông tin trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế…

Nâng quy định ngưỡng nợ thuế ra sao?

Số liệu của cơ quan thuế cho thấy, trên 50% người nộp thuế thuộc trạng thái không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có số tiền thuế nợ dưới 1 triệu đồng (gần 500.000 người). Tuy nhiên, tổng số nợ của nhóm này chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng số nợ thuế của toàn bộ nhóm đối tượng.

Theo luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty luật ANVI, hiện phần lớn các trường hợp phát sinh nghĩa vụ thuế nhỏ lẻ không xuất phát từ hành vi trốn thuế hay gian lận có chủ đích. Những khoản nợ thuế chỉ vài trăm nghìn đến dưới 1 triệu đồng thường mang tính vô ý nhiều hơn. Chưa kể có thể những người này cũng không nhận được thông tin từ cơ quan thuế do việc thay đổi tên phường, số nhà... Từ đó, ông đề xuất nên nâng ngưỡng quy định nợ thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân thuộc trạng thái không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có số tiền thuế nợ từ 10 triệu đồng trở lên và đã quá thời hạn 6 tháng mới bị tạm hoãn xuất cảnh.

"Những khoản nợ thuế dưới 1 triệu đồng là quá nhỏ, không thể gọi người nợ thuế là cố tình vi phạm trốn tránh. Giá trị đó cũng không tác động lớn đến nguồn thu ngân sách và cũng sẽ thấp hơn so với chi phí thu hồi. Đồng thời, Chính phủ đang thúc đẩy hoạt động đầu tư kinh doanh, hỗ trợ hộ kinh doanh phát triển thì các quy định nên tạo điều kiện thuận lợi nhất, ngoại trừ các trường hợp gian lận hay cố tình nợ thuế với giá trị cao hơn nhiều. Do vậy, quy định này cần được sửa càng nhanh càng tốt", luật sư Trương Thanh Đức chia sẻ.

Ở một khía cạnh khác, luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, cho rằng ngành thuế cần có giải pháp tạo thuận tiện nhất để người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ ngay tại sân bay nếu bị rơi vào trường hợp phát hiện bị nợ thuế. Mới đây, Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 71/2026 hướng dẫn thực hiện tạm hoãn xuất cảnh, chưa cho nhập cảnh (có hiệu lực từ ngày 10.7), trong đó sẽ trao đổi về quyết định, hủy bỏ, giải tỏa quyết định tạm hoãn xuất cảnh… trên môi trường điện tử bằng hình thức trao đổi dữ liệu qua kết nối với hệ thống thông tin quản lý xuất nhập cảnh. Đồng thời, Cục Quản lý xuất nhập cảnh sẽ tổ chức trực ban 24/24 giờ để tiếp nhận quyết định, đề nghị tạm hoãn xuất cảnh hay hủy bỏ, giải tỏa quyết định tạm hoãn xuất cảnh… Nhưng vấn đề đặt ra là, phía cơ quan thuế có người trực 24/24 giờ phối hợp thông tin để hủy bỏ quyết định tạm hoãn xuất cảnh ngay sau khi cá nhân, hộ kinh doanh đã nộp thuế xong. Bởi theo quy định, người nộp thuế phải theo đúng mã định danh khoản phải nộp (ID) do cơ quan thuế cấp mới nộp thuế và tra cứu tình hình xử lý nghĩa vụ thuế được.

Từ đó, luật sư Trần Xoa đề xuất nên chăng cơ quan thuế mở một tài khoản để nhận tiền thuế mà không bị hạn chế theo mã ID để người nộp thuế hoặc gia đình có thể nộp ngay cổng xuất nhập cảnh. Tài khoản này cũng có thể được cung cấp đồng sở hữu cho cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để bất kỳ thời gian nào trong ngày (24/24 giờ theo đúng tinh thần mà Bộ Công an đã quy định) nhằm tháo gỡ những trường hợp nêu trên. Khi đó, dù số nợ thuế nhỏ hay lớn cũng có thể được người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ nhanh chóng.