Thiếu giáo viên nhưng vẫn tinh giản biên chế cho đủ chỉ tiêu

Tại phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT do Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội tổ chức, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, cả nước hiện còn thiếu hơn 104.000 giáo viên, đồng thời nêu loạt nguyên nhân, trong đó một số địa phương chưa tuyển dụng hết biên chế được giao hoặc thực hiện tinh giản biên chế còn cơ học.

ẢNH: GVHN

Tại phiên giải trình, Bộ Nội vụ cũng đưa ra đánh giá đa dạng tác động của chính sách tinh giản biên chế đến chất lượng dạy và học thời gian qua với những kết quả tích cực, như: đưa ra khỏi bộ máy những nhân sự không đạt chuẩn năng lực, không hoàn thành nhiệm vụ, tạo động lực để đội ngũ liên tục tự bồi dưỡng, đổi mới phương pháp giảng dạy; giảm chi thường xuyên cho bộ máy; thúc đẩy các nhà trường tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giảng dạy…

Tuy nhiên, cũng theo bộ này, việc tinh giản cũng có không ít tác động tiêu cực. Trong đó, một số nơi thực hiện tinh giản biên chế một cách cơ học để bảo đảm chỉ tiêu, dẫn tới thiếu giáo viên ở các cấp học, môn học và mất cân bằng cơ cấu đội ngũ theo khu vực, địa bàn, môn học.

Việc giảm số lượng giáo viên trong khi quy mô học sinh tiếp tục gia tăng dẫn đến phải tăng sĩ số học sinh/lớp và số giờ dạy/giáo viên, tạo áp lực lớn cho đội ngũ giáo viên.

Việc sắp xếp tổ chức bộ máy liên tục tạo tâm lý thiếu an tâm công tác, ảnh hưởng đến sự gắn bó với nghề của một bộ phận giáo viên.

Số tuyển thêm chỉ bù đắp cho số nghỉ hưu, nghỉ việc

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thiếu giáo viên hiện nay, theo Bộ Nội vụ, do tăng quy mô dân số hàng năm theo tỷ lệ tăng tự nhiên (khoảng 1%/năm) và tăng dân số cơ học tại các khu vực trung tâm, thành phố lớn, khu công nghiệp; thực hiện dạy học 2 buổi/ngày và phổ cập giáo dục trẻ từ 3 - 5 tuổi.

Cạnh đó, biên chế giáo viên được giao chưa đủ theo định mức và chưa theo kịp việc tăng số học sinh, số lớp. Cụ thể, biên chế năm 2026 được giao theo quyết định của Bộ Chính trị giảm nhiều so với năm 2025.

Trong khi đó, giai đoạn 2022 - 2026, cả nước tuyển dụng thêm được hơn 60.000 giáo viên nhưng chỉ đủ bù đắp cho số giáo viên nghỉ hưu, nghỉ việc (riêng năm học 2025 - 2026 nghỉ hưu 8.630 người, nghỉ việc 2.180 người) và số giáo viên cần tăng do số học sinh tăng.

Theo Bộ Nội vụ, để bảo đảm chất lượng dạy và học, cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp, định hướng. Trong đó, cần sắp xếp để giảm nhân sự khối hành chính, quản lý trung gian, gián tiếp, điều chuyển từ nơi thừa sang nơi thiếu, cơ cấu lại đội ngũ, tập trung phát triển đội ngũ giáo viên đứng lớp trực tiếp bảo đảm định mức theo quy định.

Cải thiện chế độ tiền lương, đãi ngộ tương xứng với khối lượng công việc gia tăng để giáo viên yên tâm công tác; thực hiện đặt hàng đào tạo giáo viên theo lộ trình, kế hoạch đã được phê duyệt và có chính sách thu hút sinh viên giỏi mới ra trường về công tác tại địa phương.

Bộ Nội vụ đề nghị các địa phương quản lý, sử dụng biên chế đúng quy định; chủ động cơ cấu lại, bố trí, điều động, luân chuyển, biệt phái viên chức giáo dục để khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ; kịp thời giải quyết chế độ, chính sách tinh giản biên chế theo thẩm quyền; trường hợp đã tuyển hết biên chế được giao mà vẫn thiếu giáo viên thì thực hiện ký hợp đồng lao động theo quy định hiện hành.

Bộ Nội vụ cũng khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với GD-ĐT trong hoàn thiện thể chế; hướng dẫn thực hiện giải quyết chế độ, chính sách tinh giản biên chế đối với đối tượng chịu tác động của việc sắp xếp cơ sở giáo dục; bảo đảm nguyên tắc quản lý thống nhất đội ngũ viên chức khu vực công, đồng thời tôn trọng tính đặc thù của nhà giáo.

Bộ trưởng GD-ĐT cho biết sẽ rà soát, hoàn thiện chính sách; phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp về tuyển dụng, đào tạo, bồi duỡng, tiền luơng, phụ cấp, hỗ trợ và điều kiện làm việc nhằm nâng cao sức hấp dẫn của nghề giáo, thu hút và giữ chân đội ngũ, nhất là tại các địa bàn và môn học còn thiếu giáo viên.