Thời cơ lịch sử của kinh tế Việt Nam: Tối ưu hóa nguồn lực quốc gia

Đủ nguồn lực cho tăng trưởng

TS Nguyễn Văn Điển, Trưởng khoa Kinh tế chính trị, Học viện Chính trị khu vực II, cho rằng mục tiêu tăng trưởng 2 con số là rất cần thiết trong điều kiện hiện nay, và chúng ta đang có dư địa để thực hiện mục tiêu này. Về nội lực, chúng ta đang sở hữu nguồn lực rất lớn từ đất đai, tài nguyên. Cuối tháng 12.2025, cả nước cũng đã khởi công hàng loạt dự án trọng điểm về hạ tầng mang tầm cỡ quốc gia, với tổng vốn đầu tư hơn 5 triệu tỉ đồng. Dự án đã có, chương trình hành động đã có, Tổng Bí thư cũng khẳng định quyết tâm; quan điểm chung là dự án nào có trục trặc thì lập tức bám sát, giám sát thường xuyên, không để trì trệ. Điều đó cho thấy quyết tâm rất lớn từ những người đứng đầu Đảng và Chính phủ. 

"Theo kinh nghiệm từ các quốc gia đã thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân, khi thu nhập bình quân đầu người tăng trên 5.000 USD thì nhu cầu đầu tư của khối doanh nghiệp (DN) tư nhân sẽ tăng lên rất mạnh. Đơn cử, khi Thái Lan chạm tới mốc thu nhập bình quân đầu người trên 5.000 USD, vốn đầu tư từ các thành phần kinh tế ngoài nhà nước tăng gấp 3 - 4 lần. Hiện nay, thu nhập bình quân đầu người VN đã đạt 5.026 USD/năm, đồng nghĩa mỗi người dân đều mong muốn đầu tư kinh doanh, để tiền tiếp tục "đẻ" ra tiền. Như vậy, tổng vốn đầu tư cho toàn xã hội sẽ tiếp tục tăng, thúc đẩy GDP và tăng trưởng kinh tế tương ứng. Ngoài nội lực thì nguồn vốn FDI, nguồn lực từ Việt kiều tại nước ngoài cũng sẽ là động lực thúc đẩy tăng trưởng", TS Nguyễn Văn Điển phân tích.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Từ góc nhìn đó, chuyên gia này khẳng định VN có đủ nguồn vốn để phục vụ nhu cầu phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn tới. Vấn đề lớn nhất là làm sao để những nguồn vốn này được sử dụng hiệu quả nhất. Đối với khu vực đầu tư tư nhân thì "đồng tiền đi liền khúc ruột" nên họ sẽ kiểm soát dòng tiền, đảm bảo hiệu quả dự án ở mức cao nhất có thể. Khu vực FDI luôn quản trị dòng tiền rất hiệu quả. Chỉ cần 2 đồng vốn của họ cũng có thể tạo ra 1 đồng GDP tăng trưởng mới. "Có thể thấy, khu vực cần tập trung kéo giảm chỉ số ICOR - hệ số sử dụng vốn - hiện nay chính là đầu tư công, vốn mồi từ nhà nước. Khu vực nhà nước phải cạnh tranh mạnh mẽ hơn nữa, nâng hiệu suất để hạ hệ số sử dụng vốn", TS Nguyễn Văn Điển nhấn mạnh.

Nói sâu hơn về hiệu quả của vốn đầu tư công, TS Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia chính sách công (ĐH Kinh tế, ĐH Quốc gia Hà Nội), nhìn nhận, các dự án đầu tư công hiện nay gắn với việc thực hiện Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, hướng tới việc tạo ra các hạ tầng chiến lược có tác động ngắn hạn và dài hạn đến tăng trưởng kinh tế bền vững. Ước tính lũy kế thì trong năm nay chỉ riêng đầu tư công sẽ giải ngân hơn 1 triệu tỉ đồng.

"Phải lưu ý hiệu quả sử dụng nguồn vốn có tạo ra hiệu suất động cho tăng trưởng kinh tế hay không? Không phải chỉ đẩy vốn vào nền kinh tế là có thể đạt hiệu suất tuyến tính (đầu vào nhiều là đầu ra nhiều) mà phải tính đến hiệu suất động, có tính lan tỏa rộng hơn… Hơn nữa, nếu không sử dụng hiệu quả các nguồn lực nói chung hay nguồn vốn nói riêng thì vô hình trung có thể gây ra sự chèn lấn khả năng tiếp cận nguồn lực cho hoạt động sản xuất kinh doanh của DN, cá nhân", ông Việt khuyến cáo.

Ví dụ, một số dự án đầu tư công thì Chính phủ phải sử dụng nợ vay (vay trong nước thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ hay vay nước ngoài) thì cũng hút bớt vốn từ hệ thống ngân hàng. Tương tự, các dự án hạ tầng theo nhiều phương thức hợp tác công - tư cũng thu hút một phần vốn từ tư nhân chảy vào đây. Nếu có những dự án chậm triển khai, nhất là dự án hạ tầng, sẽ dẫn đến nợ xấu, nguồn lực xã hội bị "chôn" thì cũng sẽ làm giảm nguồn lực cho phát triển kinh tế.

Tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực

Một trong 4 nguyên tắc cốt lõi mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu rõ khi phát biểu bế mạc Hội nghị T.Ư 2 mới đây là để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất là tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, tập trung ưu tiên cho các dự án trọng điểm và thúc đẩy hợp tác công - tư, để gia tăng hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trước đó vào đầu năm 2025, Tổng Bí thư cũng đã chỉ đạo để phát triển ổn định, đảm bảo hai con số thì phải giảm ICOR xuống 3 - 4.

Để tăng hiệu quả sử dụng vốn, TS Nguyễn Văn Điển cho rằng mỗi dự án phải được phân cấp, phân quyền, giao rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, ai không làm được phải thay thế ngay lập tức. Tất cả các nguồn vốn, nguồn lực phải được giám sát, tư vấn. Mỗi dự án triển khai cũng phải đồng bộ từ quy hoạch, bao quát toàn diện, tránh để xảy ra những câu chuyện như sân bay Long Thành khánh thành xong vẫn lo đường kết nối. Đối với hàng ngàn dự án đang vướng mắc, cần cấp bách tháo gỡ từng nút thắt, làm nhanh, làm quyết liệt theo hướng thúc đẩy tăng trưởng. Ngoài ra, cần lưu ý số lượng các dự án càng nhiều thì khả năng nảy sinh tiêu cực càng lớn. Do đó, công tác kiểm tra của Đảng, thanh tra giám sát của nhà nước phải ngày càng sát sao, bám sát từng dự án để chống tiêu cực, lãng phí.

TS Nguyễn Quốc Việt thì cho rằng trong bối cảnh hiện nay, cần tập trung các dự án trọng điểm như xây dựng hạ tầng chiến lược, hạ tầng kết nối liên kết vùng để tạo nền tảng tạo ra động lực cạnh tranh mới. Chẳng hạn ngoài hạ tầng chiến lược cứng, cần thúc đẩy đầu tư hạ tầng mềm, hạ tầng số, hạ tầng dịch vụ công, chú trọng đến hạ tầng thiết yếu như trường học, bệnh viện để người dân có quyền tiếp cận công bằng, thụ hưởng thành quả tăng trưởng. Ưu tiên các dự án mang tính lan tỏa, ứng dụng công nghệ hiện đại, tránh việc ôm đồm phát triển quá nhiều dự án. Muốn làm được vậy thì phải đánh giá kỹ hơn tính khả thi, hiệu quả cũng như lan tỏa của dự án.

"Đánh giá kỹ để thực hiện các dự án trọng điểm, hiệu quả là đạt đến hiệu quả sử dụng nguồn lực của kinh tế nói chung và nguồn vốn nói riêng. Các dự án đầu tư của nhà nước phải ưu tiên như xây dựng các hệ thống đường sắt, kết nối đô thị thông minh. Song song đó cũng cần đầu tư vào hoạt động nghiên cứu phát triển để VN làm chủ công nghệ lõi… Muốn làm được điều đó thì phải tạo ra được môi trường thể chế thuận lợi hơn; đồng thời mở khóa các chính sách về đầu tư công, cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ; và cuối cùng là đầu tư về nguồn nhân lực vì đây là chìa khóa khai mở các động lực tăng trưởng", TS Nguyễn Quốc Việt chia sẻ thêm.