Tiếp tục kéo giảm lãi suất, hỗ trợ thanh khoản

Quyết liệt giảm lãi vay

Theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đến ngày 4.11, tất cả NH thương mại (46/46 NH) đã giảm ít nhất 0,5 điểm phần trăm lãi suất (LS) tiền gửi niêm yết kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Mức giảm phổ biến ở nhóm NH thương mại nhà nước và NH 100% vốn nước ngoài là 0,5%/năm. Ở nhóm NH thương mại cổ phần, mức giảm phổ biến là 0,5 - 0,7%/năm. Thống kê cho thấy, LS bình quân các khoản tiền gửi mới vào cuối tháng 10 giảm khoảng 0,4%/năm so với giữa tháng 10. Việc điều chỉnh giảm LS tiền gửi niêm yết là tiền đề quan trọng để các NH thương mại có cơ sở để điều chỉnh giảm LS cho vay theo chỉ đạo của Chính phủ và NHNN. Ở chiều ngược lại, LS cho vay phát sinh mới bình quân giai đoạn cuối tháng 10 giảm khoảng 0,2 - 0,5%/năm so với giữa tháng 10. Đồng thời, đã có hơn 20 NH công bố các chương trình tín dụng ưu đãi, với mức giảm lãi suất 1,5 - 2%/năm.

Chưa dừng ở đó, tại Nghị quyết số 353 ngày 6.11, Chính phủ tiếp tục yêu cầu NHNN chỉ đạo, đôn đốc các tổ chức tín dụng triển khai hiệu quả các giải pháp giảm mặt bằng LS cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bảo đảm doanh nghiệp và người dân được thụ hưởng chính sách.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Đặc biệt, để hỗ trợ thanh khoản cho các tổ chức tín dụng, NHNN đã phối hợp nhiều công cụ như nghiệp vụ thị trường mở, tái cấp vốn, hoán đổi ngoại tệ... Cụ thể, từ ngày 11.11, NHNN thực hiện việc mua USD giao ngay với tỷ giá 25.500 đồng/USD. Việc này dự kiến triển khai định kỳ 2 phiên mỗi tuần. Giao dịch áp dụng đối với các NH có trạng thái ngoại tệ dương, với khối lượng mua tối đa đủ để đưa trạng thái này về mức cân bằng, căn cứ trạng thái ngoại tệ cuối ngày làm việc liền trước phiên mua. Về cơ chế, khi các tổ chức tín dụng bán USD cho NHNN, cơ quan điều hành sẽ thanh toán bằng VND theo tỷ giá mua can thiệp. Qua đó, lượng VND tương ứng được đưa vào hệ thống NH, góp phần bổ sung thanh khoản tiền đồng mang tính dài hạn. Trước đó, NHNN cũng vừa triển khai một công cụ hỗ trợ thanh khoản thông qua giao dịch hoán đổi USD/VND kỳ hạn 182 ngày với quy mô tối đa 2 tỉ USD, tỷ giá mua giao ngay 24.399 đồng/USD và tỷ giá bán kỳ hạn 24.704 đồng/USD. Theo phương án này, các NH thương mại bán USD cho NHNN để nhận VND, đồng thời cam kết mua lại lượng ngoại tệ tương ứng khi hợp đồng đáo hạn...

Hỗ trợ thanh khoản, tiếp tục giảm lãi suất

Ông Hoàng Xuân Trung - Trưởng phòng Khách hàng doanh nghiệp, Khối nguồn vốn tại NH Citi Việt Nam, nhận định động thái gần đây của NHNN từ việc thực hiện giao dịch hoán đổi (Swap) USD/VND kỳ hạn 182 ngày đến thông báo mua ngoại tệ giao ngay là những bước đi mang tính chủ động, bổ sung nguồn thanh khoản VND mang tính ổn định hơn trong trung hạn.

"Sau khi các NH thương mại đã hấp thụ trọn vẹn hạn ngạch 2 tỉ USD trong nghiệp vụ hoán đổi Swap 182 ngày (với lượng đăng ký vượt mức chào thầu), đưa gần 50.000 tỉ đồng ra thị trường với chi phí dưới 7%/năm, động thái mở lại chiều mua ngoại tệ giao ngay là một kênh cung ứng cơ sở, giúp tăng lượng tiền đồng trong hệ thống NH, qua đó có thể góp phần giảm bớt áp lực thanh khoản ở một số kỳ hạn và hỗ trợ hạn chế sự phụ thuộc vào thị trường liên NH. Việc này cũng tạo điều kiện cho gia tăng dự trữ ngoại hối", vị này phân tích.

Theo ông Trung, quyết định của NHNN được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố nền tảng. Tính từ đầu năm đến ngày 5.11, VND duy trì diễn biến tích cực so với nhiều đồng tiền của các đối tác lớn (tăng 2,15% so với USD, tăng 6,18% so với EUR, tăng hơn 9% so với TWD, tăng hơn 7,8% so với đồng baht Thái...). Cùng với thặng dư thương mại quý 3/2026 đạt hơn 7 tỉ USD và sự cải thiện của mục Lỗi & Sai sót (Errors and Omissions) trên bảng cân đối thanh toán, nguồn cung ngoại tệ nhìn chung thuận lợi, tạo điều kiện cho NHNN mua vào bổ sung dự trữ ngoại hối, qua đó hạn chế nguy cơ gây áp lực đáng kể lên tỷ giá, tạo điều kiện giảm mặt bằng LS. Bởi khi thanh khoản được cải thiện với chi phí vốn đầu vào tương đối ổn định, áp lực cạnh tranh LS huy động giữa các NH thương mại có thể giảm bớt theo thời gian. Đây là một trong những điều kiện hỗ trợ các NH có thêm dư địa xem xét giảm LS cho vay đối với khu vực sản xuất kinh doanh theo định hướng của Chính phủ.

Đáng chú ý, dòng tiền cung ứng này có tài sản đối ứng bằng ngoại tệ thực tế và được điều tiết thông qua các công cụ thị trường mở. Do đó tác động đối với lạm phát sẽ ở mức có thể kiểm soát.

Mặt khác, ông Hoàng Xuân Trung nhấn mạnh việc kéo giảm mặt bằng LS một cách bền vững là bài toán mang tính cấu trúc của nền kinh tế và chịu tác động lớn từ bối cảnh tài chính quốc tế, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ mà Chính phủ và các cơ quan quản lý đang triển khai. Trong đó, NHNN có thể tiếp tục cân nhắc sử dụng công cụ Swap và mua ngoại tệ với quy mô phù hợp, trên cơ sở đánh giá tổng thể nhằm tìm ra "điểm cân bằng" giữa lượng tiền đồng đưa ra và ngoại tệ mua vào. Đồng thời, tỷ giá cần được điều hành linh hoạt nhằm hạn chế việc tích tụ áp lực lên VND trong bối cảnh nhiều đồng tiền khác suy yếu so với USD. Song song đó, lành mạnh hóa hệ thống NH và xử lý nợ xấu có thể giúp giảm chi phí bù đắp rủi ro tín dụng, từ đó tạo thêm dư địa giảm LS cho vay. Ngoài ra, phát triển thị trường vốn dài hạn như thúc đẩy thị trường trái phiếu doanh nghiệp và thị trường cổ phiếu minh bạch, hiệu quả có thể góp phần chia sẻ nhu cầu vốn trung và dài hạn với hệ thống NH; huy động vốn quốc tế gắn với phòng ngừa rủi ro; nâng cao hiệu quả đầu tư công (hệ số ICOR), đảm bảo vốn đầu tư công được giải ngân đúng tiến độ và hiệu quả sẽ góp phần thúc đẩy đầu tư tư nhân, cải thiện vòng quay vốn và hỗ trợ giảm chi phí vốn cho nền kinh tế.

Đồng quan điểm, chuyên gia tài chính, TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng việc NHNN triển khai các nghiệp vụ hoán đổi USD/VND hay mua USD giao ngay ở thời điểm hiện nay cho thấy nhà điều hành đã gia tăng các biện pháp để đưa tiền đồng vào hệ thống, hỗ trợ thanh khoản. Tuy nhiên, để kéo giảm mặt bằng LS trên thị trường xuống thấp hơn thì cùng lúc phải thực hiện nhiều giải pháp cũng như các công cụ trên thị trường tiền tệ. Chẳng hạn có thể giảm LS điều hành, từ LS cho vay qua đêm đến LS tái chiết khấu và LS tái cấp vốn với mức tối thiểu 1%. Từ đó mới giúp các NH thương mại có thêm nguồn vốn chi phí thấp để mạnh dạn giảm LS cho vay. Đồng thời, thực hiện chính sách khuyến khích như giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm sau cao hơn cho các nhà băng chủ động thực hiện giảm LS cho vay...