Tìm vốn dài hạn cho tăng trưởng

Vốn có sẵn nhưng không chảy vào sản xuất

Đồng tình với mục tiêu tăng trưởng, song nhiều đại biểu (ĐB) Quốc hội băn khoăn năm 2027 sẽ lấy nguồn vốn dài hạn ở đâu để kinh tế tăng trưởng đường dài. Theo ĐB Lê Hoàng Anh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, năm 2026 ghi nhận nhiều kết quả tích cực dù có nhiều cú sốc bên ngoài, như GDP 9 tháng vẫn tăng 9,01%, xuất khẩu tăng 24,5%. VN bước vào nhóm nước thu nhập trung bình cao, cử tri và nhân dân phấn khởi.

ẢNH: ĐỘC LẬP

Nhưng nguồn vốn dài hạn cho tăng trưởng là vấn đề quan trọng cần được xem xét. Hiện nay, nền kinh tế dựa chủ yếu vào một nguồn là tín dụng ngân hàng. Tín dụng đạt khoảng 155% GDP, gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng, trong khi một nửa dư nợ là trung và dài hạn.

"Chúng ta không thể đi đường dài bằng nguồn vốn ngắn hạn. Áp lực vốn không chỉ ở doanh nghiệp (DN). Dự toán năm 2027, tổng mức vay của ngân sách nhà nước gần 1,28 triệu tỉ đồng, bằng 54% chi ngân sách T.Ư, trong đó khoảng 540.000 tỉ đồng là vay để trả nợ gốc", ĐB Lê Hoàng Anh nêu và cho rằng việc vay vốn không hề dễ dàng. Đến cuối tháng 8, trái phiếu Chính phủ mới phát hành được 43% kế hoạch năm, lãi suất phát hành tăng, còn nguồn thu từ đất - chỗ dựa lớn của đầu tư công, đã chững lại và không thể là nguồn bền vững. Trên thực tế, Nhà nước và DN đang cùng tìm vốn dài hạn từ một nguồn tiết kiệm. Thị trường vốn càng mỏng, áp lực lên nguồn vốn dài hạn càng lớn.

Nghịch lý là vốn có sẵn nhưng không chảy vào sản xuất, theo lời ĐB. Cụ thể, tiền gửi của người dân đã vượt 11,2 triệu tỉ đồng. Người dân còn giữ ước khoảng 500 tấn vàng, xấp xỉ 12% GDP. Trong khi đó, trái phiếu DN chỉ khoảng 11% GDP, mục tiêu 20% vào năm 2025 chưa đạt.

"Cái thiếu không phải là vốn mà là đường dẫn vốn. Thiếu đường dẫn trong nước, vốn tìm đường ra nước ngoài. Không ít DN công nghệ do người Việt sáng lập, phục vụ khách hàng Việt nhưng công ty mẹ lại đặt ở ngoài VN. Mỗi lần gọi vốn thành công, giá trị tăng thêm lại được ghi nhận ở nước ngoài; chúng ta giữ được nhà máy nhưng vốn và quyền quyết định lại đặt ở nơi khác", ĐB Hoàng Anh chia sẻ.

Cùng nỗi băn khoăn, ĐB Hoàng Quang Hàm (đoàn Tây Ninh) chỉ rõ dự toán 2027 chứa đựng rủi ro thực thi rất lớn về khả năng thực hiện và đảm bảo hiệu quả ngân sách, cần nhận diện rõ để có kịch bản điều hành. Dự toán thu từ nhà, đất chiếm 23% tổng thu, trong điều kiện thị trường bất động sản suy giảm, để hoàn thành dự toán thu là một thách thức lớn, tiềm ẩn áp lực lên DN nếu mở rộng cơ sở thu.

Về giải pháp, theo ông Hoàng Anh, cần cụ thể hóa chủ trương cho vay theo dữ liệu dòng tiền của Nghị quyết 68. Khi DN đồng ý, ngân hàng được dùng dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu thuế, dữ liệu xuất nhập khẩu thay cho tài sản bảo đảm là đất. Đồng thời, để giữ vốn chủ sở hữu ở trong nước, DN của người Việt, vốn của người Việt thì giá trị gia tăng phải ở lại VN…

Sẽ có chính sách lương, phụ cấp mới cho viên chức cấp xã

Nêu ý kiến, ĐB Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) đề nghị dành sự quan tâm cho đội ngũ viên chức hoạt động chính quyền cấp xã, khi nhiều người đang phải đảm nhận khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn ngày càng cao, trong khi điều kiện làm việc còn khó khăn. Theo bà Nhi, Nghị định 381/2026 quy định chế độ phụ cấp công vụ đối với cán bộ công chức cấp xã được điều chỉnh tăng từ 25% lên 55%, nhưng viên chức làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã hiện không thuộc đối tượng áp dụng chế độ này, dù đòi hỏi trình độ chuyên môn, trách nhiệm và khối lượng công việc không kém so công chức cấp xã.

Bà kiến nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế phụ cấp hoặc hỗ trợ phù hợp đối với viên chức cấp xã. Trước mắt cần đánh giá khả năng áp dụng phụ cấp đặc thù hoặc khoản hỗ trợ đối với những vị trí có khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn cao, trực tiếp phục vụ người dân. Đồng thời, cần bảo đảm sự tương quan trong tổng thể chính sách tiền lương và thu nhập, những vị trí có tính chất công việc tương đương cần có phương án đảm bảo thu nhập hợp lý khi đặt cạnh nhau.

Giải trình nội dung trên, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết Chính phủ đã ban hành các nghị định để điều chỉnh tiền lương đối với công chức, viên chức của đơn vị sự nghiệp công lập ở cấp xã, lương hưu… Tổng số thụ hưởng trên 5,8 triệu người (chưa kể lực lượng vũ trang), với nguồn lực bố trí tăng thêm trong 6 tháng cuối năm 2026 là 48.500 tỉ đồng.

Hiện nay Bộ Nội vụ đang được giao phối hợp với Ban Tổ chức T.Ư nghiên cứu, xây dựng Đề án tổng thể về tiền lương. Bộ Chính trị cũng đã ban hành Kết luận số 107 về tiếp tục xây dựng vị trí việc làm ở các cấp, các ngành từ T.Ư đến địa phương. "Đây là cơ sở rất quan trọng để tính toán lại vị trí việc làm và số người làm việc, trên cơ sở đó Ban Tổ chức T.Ư và Bộ Nội vụ sẽ tham mưu cho Bộ Chính trị quyết định phân giao biên chế giai đoạn 2027 - 2031", ông Hải cho hay.

Riêng về phụ cấp đối với viên chức ở các đơn vị sự nghiệp công lập, Bộ Nội vụ đã được Chính phủ giao nhiệm vụ nghiên cứu đề xuất chính sách tiền lương và phụ cấp cho đối tượng này. "Chúng tôi đang nghiên cứu và sẽ báo cáo Chính phủ để trình cơ quan có thẩm quyền trong thời gian sớm nhất, trong đó tập trung khắc phục bất cập hiện nay giữa lương, phụ cấp của viên chức đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã với công chức cấp xã", Bộ trưởng Nội vụ cho hay.