Tình hậu phương tiếp sức Hoàng Sa

1. Ngày 12.5.2014, sau hơn 10 ngày giàn khoan HD-981 xuất hiện tại vùng biển Hoàng Sa, tôi đọc được thông tin tàu Trung Quốc tấn công tàu kiểm ngư VN bằng vòi rồng. Khi đó, tôi vừa trở về từ cảng Kỳ Hà (H.Núi Thành, Quảng Nam cũ) sau khi tiễn đoàn tàu cá trực chỉ bảo vệ ngư trường Hoàng Sa và chỉ ước mình có mặt tại hiện trường để vừa được sống trong khí thế sục sôi bảo vệ chủ quyền, vừa thực hiện công tác thông tin cho báo. Gấp máy tính lại, tôi nhận cuộc điện thoại từ thầy tôi - nhà báo Nguyễn Thế Thịnh, khi đó là Trưởng văn phòng đại diện Báo Thanh Niên tại miền Trung (nay là Văn phòng Duyên hải miền Trung), với lời nhắn: "Em được tòa soạn chọn ra Hoàng Sa tác nghiệp. Chuẩn bị tư trang, lên đường ngay…".

Tuy không phải lần đầu tiên đi biển nhưng với chuyến công tác được dự báo là dài ngày và trong bối cảnh Biển Đông dậy sóng, tôi thật sự không biết cần chuẩn bị những gì. Hành trang chỉ có máy móc tác nghiệp cùng vài bộ áo quần cộc để thoải mái nhất khi trên tàu. Để tiết kiệm thời gian, tôi được lệnh đón xe khách từ Tam Kỳ (Quảng Nam cũ) ra Đà Nẵng. 

ẢNH: HOÀNG SƠN

Cùng lúc, anh Ngọc Trí, lái xe cơ quan theo hướng ngược lại để đón tôi, tiết kiệm được nửa chặng đường so với ngồi xe khách "rùa bò". Xe đến cảng Tiên Sa, tôi kịp vào họp quán triệt một số nội dung từ các cơ quan chức năng T.Ư.

ẢNH: HOÀNG SƠN

Nhiệm vụ lần này của tôi hết sức quan trọng bởi nhà báo Mai Thanh Hải dù đã lên tàu ra vùng biển Hoàng Sa khoảng 1 tuần trước đó nhưng gần như "mất tích" do không có sóng điện thoại. Trong khi đó, tình hình xung quanh giàn khoan HD-981 ngày càng căng thẳng. Bất cứ thông tin nào từ hiện trường truyền được về tòa soạn cũng hết sức quý giá. Bởi vậy, suốt ngày 12.5.2014, nhà báo Vũ Phương Thảo, lúc này là Phó trưởng văn phòng, đôn đáo dò hỏi khắp nơi tại Đà Nẵng để thuê bằng được chiếc điện thoại vệ tinh.

Tôi nhớ như in hình ảnh chị Thảo chạy hộc tốc trên sân cảng Tiên Sa lúc nhá nhem tối để kịp mang chiếc điện thoại đến cùng túi đồ. "Trong túi có ít đồ ăn khô, sạc dự phòng, ít thuốc chống tiêu chảy… Với em đi biển chưa quen, chị có chuẩn bị miếng dán chống say. Chị chuẩn bị cả rồi. Em lên đường bảo trọng. Cả nhà hóng tin em", chị Thảo nói vội.

2. Trưa 13.5.2014, tàu CSB 4033 đưa nhóm phóng viên chúng tôi ra đến thực địa. Từ đây, khung cảnh hiện ra đúng như những gì báo chí thế giới mô tả: hàng chục tàu hải cảnh Trung Quốc quây chặt, lao ra ngăn cản tàu chấp pháp VN. Tôi kịp ghi lại nhiều hình ảnh tàu Trung Quốc manh động, gầm rú, chạy cắt mặt tàu VN. Bất giác tôi rùng mình nghĩ: chỉ cần một cú va chạm mạnh, mọi thứ sẽ thành thảm họa. Thế nhưng tất cả cán bộ, chiến sĩ trên tàu vẫn giữ bình tĩnh, nhiều lần khôn khéo thoát vòng vây của tàu Trung Quốc. Một đồng nghiệp Nhật Bản đi cùng thốt lên: "Tàu Trung Quốc quá thô bạo khi cản phá đội hình tàu CSB VN".

ẢNH: HOÀNG SƠN

Tác nghiệp trên tàu CSB, giữa những cuộc truy đuổi với tốc độ xé sóng là trải nghiệm không thể nào quên. Và cách truyền thông tin để có những dòng chữ trên Thanh Niên Online lại càng đặc biệt. Ngày đầu trên biển, tôi mở máy tính để gõ bản tin nhưng chỉ sau vài phút là choáng váng. Vậy nên, cách tốt nhất là viết bản tin hoàn chỉnh ngay trên giấy rồi truyền về đất liền.

Mỗi ngày tàu CSB 4033 tuần tra chấp pháp, tôi đều ghi chép thành bản tin quy chuẩn rồi lên boong dò sóng cho chiếc điện thoại vệ tinh. Mỗi lần gửi tin, phía đầu dây bên kia khi thì chị Vũ Phương Thảo, khi thì thầy Nguyễn Thế Thịnh, lúc thì anh Dương Thành Trung (ở tòa soạn TP.HCM)… thường im lặng để nghe tôi tường thuật hết rồi mới hỏi han tình hình, kèm những lời động viên: "Em cứ yên tâm truyền về, mọi việc còn lại để tụi chị lo" hay "chữ nghĩa đã có anh em ở nhà chỉn chu, em chỉ cần bám sát hiện trường".

ẢNH: HOÀNG SƠN

Trở về đất liền sau gần 10 ngày trên biển, tôi mới có thể lên mạng để đọc lại những bản tin mà mình truyền về. Thật sự xúc động khi thấy cả ê kíp tòa soạn đã dày công biên tập rồi đề tên tôi: Hoàng Sơn - Tường trình từ Hoàng Sa. Giọng nói của tôi đã được các anh chị ở văn phòng, ở tòa soạn "chuyển hóa" thành những con chữ đẫm tính thời sự. Lần đầu tiên, tôi thấy bản ghi âm giọng nói được đăng tải lên báo điện tử, tạo hiệu ứng hết sức đặc biệt. Cùng với đó, những hình ảnh nóng bỏng từ hiện trường cũng được anh em đồng nghiệp túc trực để lấy về từ cơ quan chức năng tại Hà Nội.

Trở lại với không khí những ngày ấy, tôi càng thấm thía thế nào là "hậu phương nơi đất liền". Suốt những ngày lênh đênh giữa Hoàng Sa, tôi gần như tách biệt với đời sống thường nhật, chỉ còn sóng gió và tiếng còi báo động. Còn ở đất liền, từng bản tin, từng bức ảnh được anh chị em Báo Thanh Niên nâng niu biên tập, trình bày và đăng tải. Nhờ "hậu phương" ấy, tin tức từ vùng biển máu thịt của Tổ quốc đã kịp đến với hàng triệu độc giả.

ẢNH: HOÀNG SƠN

3. Tôi hiểu rằng phóng viên có thể đối diện với hiểm nguy và nếu không có điểm tựa từ đồng nghiệp, từ tòa soạn thì khó lòng hoàn thành trọng trách. Chiếc điện thoại vệ tinh, hộp thuốc nhỏ, vài gói bánh…, không chỉ là vật dụng mà còn là tấm lòng. Điều neo lại lâu nhất chính là sự lo toan chu đáo, tình cảm lặng thầm từ "hậu phương nơi đất liền" - tòa soạn Báo Thanh Niên.

ẢNH: HOÀNG SƠN

10 năm trôi qua, mỗi lần nghĩ về sự kiện giàn khoan HD-981, ký ức trong tôi vẫn thổn thức. Giàn khoan lù lù như tòa nhà 10 tầng khi ấy là thử thách lớn với lực lượng chấp pháp và cũng là thử thách với chính nghề báo. Thanh Niên đã có mặt ở "điểm nóng", với phóng viên trực tiếp tường thuật giữa lằn ranh hiểm nguy. Đó là trách nhiệm thông tin và cũng là niềm tự hào của người làm báo.

ẢNH: S.X

Trong hành trình 40 năm của Báo Thanh Niên, sự kiện HD-981 chỉ là một lát cắt, nhưng là lát cắt tiêu biểu cho sức mạnh gắn kết giữa "tiền tuyến" và "hậu phương", giữa cá nhân và tập thể. Để mỗi phóng viên, khi bước vào nơi gian khó, luôn yên tâm vì sau lưng là một tập thể vững chãi. 40 năm qua, Báo Thanh Niên không ngừng hiện diện ở những điểm nóng: từ thiên tai, dịch bệnh đến các biến động lớn trong và ngoài nước. Ở đâu cũng có phóng viên xông pha và bất cứ thời điểm nào cũng có "hậu phương" lặng thầm đứng phía sau. 

Chính sự kết nối ấy đã làm nên bản sắc của một tờ báo trẻ trung, xông xáo mà nghĩa tình đúng như slogan của Thanh Niên: Hào hiệp - Tử tế - Nhân văn - Tin cậy.