Tổng thống Trump tốn thêm 'tiền cược' vào cuộc chiến Iran

Hôm qua (23.5), Đài CBS dẫn một số nguồn tin thân cận cho hay Nhà Trắng đang chuẩn bị cho đợt tấn công quân sự mới nhằm vào Iran ngay cả khi nỗ lực ngoại giao vẫn được tiếp tục để hướng đến thỏa thuận hòa bình.

Nội bộ thêm bất ổn

Cùng ngày 23.5, trang Axios dẫn lời một số quan chức Mỹ tiết lộ Tổng thống Trump đã triệu tập một cuộc họp với nhóm an ninh quốc gia cấp cao về cuộc chiến với Iran vào sáng 22.5 theo giờ Mỹ (tức tối 22.5 theo giờ VN). Tham dự cuộc họp có Phó tổng thống JD Vance, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Giám đốc CIA John Ratcliffe, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles và một số quan chức khác. Động thái này được cho là liên quan việc vị chủ nhân Nhà Trắng đang nghiêm túc xem xét phát động các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran, trừ khi hai bên có bước đột phá vào phút cuối về đàm phán.

ẢNH: REUTERS

Cũng vào sáng 22.5 (theo giờ Mỹ), Giám đốc Tình báo quốc gia Tulsi Gabbard đệ đơn xin từ chức và sau đó đã được Tổng thống Trump chấp thuận. Về mặt chính thức, lý do từ chức của bà Gabbard là vì cần tập trung thời gian để chăm sóc cho người chồng vừa được chẩn đoán mắc bệnh ung thư. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định đây là phản ứng của bà sau một thời gian bị Tổng thống Trump loại ra khỏi một số vấn đề quan trọng như vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và cuộc chiến Iran.

Trong đó, bà Gabbard và Tổng thống Trump đã bất đồng về vấn đề Iran chỉ sau khoảng 2 tháng ông Trump tiếp nhận nhiệm kỳ 2. Cụ thể, vào tháng 3.2025, Giám đốc Tình báo quốc gia Gabbard thông báo rằng cộng đồng tình báo Mỹ đánh giá rằng Iran không chế tạo bom hạt nhân và nhà lãnh đạo tối cao của họ đã không cho phép khởi động lại chương trình vũ khí hạt nhân vốn ngưng hoạt động kể từ năm 2003. Nhưng sau đó, Tổng thống Trump công khai bác bỏ đánh giá vừa nêu của bà Gabbard. "Tôi không quan tâm những gì bà ấy nói", ông Trump phát biểu với truyền thông hồi tháng 6.2025 và khi đó cũng cho biết rằng ông nghĩ Iran "rất gần" với việc sở hữu vũ khí hạt nhân.

Đến tháng 3.2026 vừa qua, sau khi xung đột Iran đã bùng nổ, bà Gabbard tiếp tục nêu ra, trong một văn bản khi điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện, rằng "không có nỗ lực nào" của Iran để tái thiết lập chương trình làm giàu hạt nhân kể từ sau khi Washington tấn công 3 cơ sở hạt nhân của Tehran vào tháng 6.2025.

Cũng trong tháng 3.2026, một đồng minh thân cận của bà Gabbard là Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố quốc gia Joe Kent đã đột ngột xin từ chức. Song song việc thông báo từ chức, ông Kent công khai tuyên bố không thể ủng hộ cuộc chiến đang diễn ra với Iran. Ông khẳng định: "Iran không gây ra mối đe dọa sắp xảy ra đối với đất nước của chúng tôi, và rõ ràng là chúng tôi đã bắt đầu cuộc chiến này do áp lực từ Israel".

Chính vì thế, những điều đang diễn ra được giới quan sát đánh giá là ngày càng có nhiều bất đồng hơn trong chính phủ Mỹ về vấn đề Iran.

"Ván cược" của Tổng thống Trump

Trong khi đó, cuộc chiến Iran rõ ràng đang gây nhiều thiệt hại chính trị cho Tổng thống Trump. Bởi thực tế, dù chiếm ưu thế trên chiến trường nhưng Mỹ chưa đạt được các mục tiêu đề ra và Iran vẫn tiếp tục đối đầu không khoan nhượng trên chiến trường. Mặt khác, dư luận Mỹ ngày càng chỉ trích cuộc chiến vì dẫn đến sự thiếu hụt nguồn cung năng lượng khiến vật giá, nhất là giá xăng dầu, tăng cao. Và "lệnh ngừng bắn" hiện tại tiếp tục, thì eo biển Hormuz thực tế vẫn bị "đóng cửa" gây tổn thất không nhỏ cho kinh tế toàn cầu.

Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng dù Nhà Trắng nhiều lần tuyên bố Tehran đồng ý kết thúc chương trình hạt nhân và bàn giao kho dự trữ uranium làm giàu cao cho Washington, nhưng thực tế lại cho thấy điều này khó xảy ra. Và nỗ lực của Mỹ phong tỏa các cảng biển Iran đã không đủ sức khiến Tehran lùi bước. Trạng thái này cứ tiếp diễn không lối thoát giữa lúc giá cả tăng cao thì sẽ càng gây nhiều bất lợi cho đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới.

Giữa bối cảnh như vậy, nhà khoa học chính trị Bremmer cho rằng Mỹ tiến gần hơn đến việc khởi động lại cuộc chiến. "Nếu Tổng thống Trump cảm thấy các cuộc đàm phán không đủ tiến triển, ông có thể quyết định bất cứ lúc nào để bắt đầu tấn công một lần nữa", ông Bremmer nhận định.

Nhưng TS Bremmer cũng đánh giá leo thang quân sự khó có thể đạt được kết quả đáng kể, mà chỉ khiến cho Nhà Trắng phải "đặt cược" nhiều hơn vào cuộc chiến. Nếu Mỹ tấn công hạ tầng dầu mỏ ở Iran, Tehran có thể lại trả đũa bằng cách tấn công vào các cơ sở năng lượng lớn, nhà máy khử muối và lưới điện trên khắp vùng Vịnh. Với kịch bản này, kinh tế toàn cầu lại đối diện cú sốc mới và eo biển Hormuz vẫn đình trệ.

Mặt khác, Tổng thống Trump cũng khó có thể tuyên bố chiến thắng và đơn phương chấm dứt chiến tranh - cắt giảm tổn thất của Mỹ, để các quốc gia khác đàm phán trực tiếp về việc đi qua Hormuz với Iran. Vì với cách này, ông Trump xem như "ra về tay không" sau khi đã tốn kém quá nhiều vốn liếng chính trị về vấn đề Iran. Kịch bản này cũng gây ảnh hưởng lớn cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ.

Qua các phân tích trên, TS Bremmer cho rằng ông Trump không chấp nhận một thất bại khi còn có thể tiếp tục đánh cược về chiến thắng như kỳ vọng. "Tổng thống Trump dường như sẵn sàng chấp nhận tốn thêm "tiền cược" cho cuộc chiến và leo thang hơn", TS Bremmer nhận xét và cho rằng Tổng thống Trump khó có thể thắng trong "ván cược" này.