TP.HCM còn mưa lớn ngập nặng đến bao giờ?

Sắp bước vào giai đoạn không mưa cũng ngập

Theo Đài khí tượng thủy văn Nam bộ, do dải hội tụ nhiệt đới hạ trục nhẹ xuống phía nam, Nam bộ chịu tác động nên mưa lớn giảm nhưng mưa còn xuất hiện trên diện khá rộng, xảy ra chủ yếu về chiều và tối. Trong ngày 11.10 có thể xuất hiện mưa trong buổi sáng. Từ ngày 12.10, mưa có xu hướng giảm dần cả về diện và lượng.

Đặc biệt, sáng qua 9.10, đỉnh triều trên sông Sài Gòn tại Nhà Bè và Phú An xấp xỉ mức báo động 2; riêng trạm Thủ Dầu Một 1,73 m, trên báo động 3 là 13 cm. Đỉnh của đợt triều này có khả năng rơi vào ngày 10 - 12.10; tại trạm Phú An và Nhà Bè từ 1,65 - 1,7 m, trên báo động 3 từ 5 - 10 cm, còn trạm Thủ Dầu Một là 1,8 - 1,85 m, trên báo động 3 từ 20 - 25 cm. Đây là đợt triều cường cao trong năm, mức độ rủi ro thiên tai ở cấp 2. Chưa kể nguy cơ mưa lớn kết hợp triều cường cao xuất hiện vào sáng sớm và chiều tối gia tăng nguy cơ ngập ở vùng ven sông, ven kênh rạch và vùng trũng thấp.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Thông tin này khiến nhiều người dân TP.HCM ở các rốn ngập cảm thấy mệt mỏi vì đã trải qua cả tuần dài sống chung với ngập. Tuy nhiên, điều may mắn là cao điểm mưa lớn và triều cường cao rơi vào 2 ngày cuối tuần nên sẽ bớt lo lội nước đi làm, đi học.

Th.S Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, nhận xét: Trong khoảng 2 tuần qua, TP.HCM và Nam bộ đang trải qua một đợt mưa lớn diện rộng. Đáng chú ý là những trận mưa lớn cực đoan với lượng mưa trên 200 mm. Đây là một trong những yếu tố trực tiếp gây ngập nặng nhiều nơi. Lượng nước quá lớn trong thời gian ngắn khiến hệ thống thoát nước hiện hữu bị quá tải. Nguyên nhân mưa lớn cực đoan xuất hiện ngày càng nhiều là do tác động của sự biến đổi khí hậu. "Chúng ta không thể chắc chắn những trận mưa ấy có lặp lại không và tần suất ra sao. Tuy nhiên giai đoạn từ nay đến cuối tháng 10 vẫn có khả năng xuất hiện vì Nam bộ đang trong giai đoạn mùa mưa. Hiện tại, các mô hình dự báo sớm cho thấy đến khoảng ngày 20 - 21.10 trên Biển Đông khả năng xuất hiện một cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới - khả năng này sẽ còn phụ thuộc vào sự xuất hiện của các đợt không khí lạnh ở phía bắc", bà Lan lưu ý và nói thêm: Vừa qua, những đợt lạnh xuất hiện sớm đã giúp nhiệt độ mặt nước biển trên Biển Đông giảm và hạn chế sự hình thành cũng như xuất hiện của các cơn bão. Nếu Biển Đông có bão vào khoảng ngày 21.10 như dự báo thì khả năng cao là TP.HCM và Nam bộ lại xuất hiện một đợt mưa lớn và cục bộ mưa rất lớn.

Một vấn đề cần chú ý là sau giai đoạn ngập nặng vì mưa lớn kết hợp triều cường thì vào cuối tháng 10, đầu tháng 11 dù trời không mưa nhưng TP cũng ngập do triều cường cao. Từ nay đến cuối tháng 11, còn khoảng 3 đợt triều cường cao, khả năng đỉnh triều còn cao hơn đợt vừa rồi và đợt hiện tại.

Vì sao TP.HCM ngập ngày càng nặng?

Theo cảm nhận của nhiều người dân TP.HCM, tình trạng ngập của TP ngày càng nghiêm trọng dù đã đầu tư rất nhiều kinh phí cũng như công sức. Trên truyền thông cũng như mạng xã hội, những hình ảnh ngập nước ở các tuyến đường cũng như nhà dân từ vài ba tấc đến nửa bánh xe thì nay một số nơi đã ngập cả mét, thậm chí đến cả xe buýt cũng bị ngập. Đơn cử gia đình bà Diễm Châu (54 tuổi, ngụ đường Linh Đông, P.Thủ Đức) đã 3 lần nâng nền, tổng cộng nâng cao hơn 3 m so với trước đó. Bà bảo 5 năm trở lại đây, tình trạng ngập bắt đầu nghiêm trọng hơn nên gia đình bà quyết định nâng nền lần thứ 3. "Trước đây khu vực này cũng có ngập nhưng nước không cao như hiện nay", bà Châu chia sẻ.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Nhà dân nâng cao hơn mặt đường, khi mưa lớn xuất hiện nước không có chỗ thoát nên những tuyến đường bỗng biến thành mương chứa nước. Nước không có chỗ thoát, còn mưa lớn bất thường là lý do vì sao tình trạng ngập ngày càng nặng. Sở NN-MT TP.HCM thống kê từ đầu năm 2026 đến nay tại trạm Nhà Bè ghi nhận 9 ngày có lượng mưa trên 50 mm, trong khi trạm Tân Sơn Hòa ghi nhận 8 ngày. Không chỉ lượng mưa lớn, những trận mưa có tần suất mạnh đang xuất hiện thường xuyên hơn, lượng nước tập trung dồn dập chỉ trong vài giờ. Cụ thể ngày 21.9, trạm Nhà Bè đo được lượng mưa lên tới 258 mm. Đây là một trong những trận mưa có lượng nước rất lớn được ghi nhận trong năm nay. Tần suất những trận mưa trên 100 mm tăng rõ rệt, đặc biệt là mưa lớn dồn dập trong 1 - 2 giờ. Lượng nước đổ xuống quá nhanh có thể vượt khả năng thiết kế của hệ thống thoát nước hiện hữu, khiến nhiều tuyến đường ngập ngay sau mưa.

Bên cạnh mưa lớn, thống kê của Sở NN-MT cũng chỉ ra một nguyên nhân quan trọng khác là đỉnh triều cường ngày một cao. Cụ thể tại trạm Phú An trên sông Sài Gòn, trong 5 năm qua có đến 220 lần mực nước vượt mức báo động 2, trong khi giai đoạn 5 năm trước đó chỉ có 151 lần. Còn đỉnh triều vượt báo động 3 (1,6 m) trong 5 năm qua là 74 lần trong khi 5 năm trước đó chỉ có 55 lần. Đặc biệt, đợt triều cường đầu tháng 11.2025 ghi nhận mức lịch sử mới tại trạm Phú An đạt 1,78 m, còn tại trạm Thủ Dầu Một đạt 1,88 m. Việc bê tông hóa ngày càng nhiều làm giảm diện tích đất có khả năng thấm nước tự nhiên. Khi mưa lớn, nước không kịp thấm xuống đất mà dồn nhanh vào hệ thống cống, dễ gây quá tải và ngập cục bộ. Đó là lý do tình trạng ngập úng trong đô thị ngày càng nghiêm trọng.