TP.HCM đề xuất hỗ trợ đất mua bán giấy tay bằng mức bồi thường

UBND TP.HCM đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết của HĐND TP.HCM về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Các chính sách chia thành 2 nhóm: chính sách vượt trội so với quy định hiện hành và chính sách kế thừa các quy định đang áp dụng trên địa bàn. 

Điểm nổi bật nhất về mặt tài chính là dự thảo đề xuất mức bồi thường bằng tiền về đất bằng 2 lần mức quy định đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất theo điểm b khoản 1 điều 36 luật Phát triển đô thị. Dự án luật Phát triển đô thị đang được Quốc hội thảo luận, xem xét thông qua trong kỳ họp tháng 8.2026.

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Một chính sách đáng chú ý khác là hỗ trợ đối với người đủ điều kiện tái định cư nhưng không nhận nhà, đất tái định cư mà tự lo chỗ ở. Nếu tại địa bàn nơi có đất thu hồi chưa có quỹ nhà, đất tái định cư, mức hỗ trợ được đề xuất là 10% giá trị bồi thường về đất, còn nếu đã có quỹ tái định cư, mức hỗ trợ là 5%.

So với Quyết định 11/2026 của UBND TP.HCM đang áp dụng, mức 10% trong trường hợp chưa có quỹ tái định cư là điểm có lợi hơn đáng kể. Chẳng hạn, nếu giá trị bồi thường về đất của một hộ là 5 tỉ đồng, khoản hỗ trợ tự lo chỗ ở theo mức 10% sẽ tương ứng 500 triệu đồng, thay vì 250 triệu đồng nếu áp dụng mức 5%. Đây là chính sách có ý nghĩa trong bối cảnh người dân phải tự tìm chỗ ở khi địa phương chưa có quỹ tái định cư.

Mở rộng cửa cho nhà đất mua bán giấy tay, nhà không phép

Dự thảo nghị quyết của HĐND TP.HCM cũng đề xuất chính sách có lợi hơn cho trường hợp mua bán, nhận chuyển nhượng, tặng cho nhà, đất bằng giấy tay. Dự thảo cho phép hỗ trợ tương đương mức bồi thường đối với trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất bằng giấy tay từ sau ngày 1.7.2014 đến trước ngày có chủ trương thực hiện dự án.

Tuy nhiên, đây không phải cơ chế mặc nhiên công nhận mọi giao dịch giấy tay. Người đang trực tiếp sử dụng nhà, đất phải chứng minh việc sử dụng ổn định, không tranh chấp, không khiếu nại; có xác nhận của UBND cấp xã, được niêm yết công khai và đăng báo liên tục 3 kỳ mà không phát sinh tranh chấp, khiếu nại.

ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG

Một nhóm khác cũng được mở rộng là công trình xây dựng không hợp pháp trên đất đủ điều kiện bồi thường, nhưng không vi phạm pháp luật đất đai, được xây dựng từ ngày 1.7.2014 đến trước 1.8.2024. Dự thảo đề xuất hỗ trợ bằng 20% mức bồi thường, với diện tích được hỗ trợ không vượt hạn mức giao đất tối đa tại địa phương.

Về chính sách tái định cư, TP.HCM đề xuất cho phép hộ gia đình, cá nhân không đủ điều kiện tái định cư nhưng không còn nhà ở, đất ở nào khác trên địa bàn TP.HCM được giao 1 lô đất ở hoặc 1 căn nhà tại khu tái định cư. Chính sách này mang tính nhân văn, dựa trên tiêu chí chỗ ở thực tế của người dân thay vì chỉ đối chiếu theo điều kiện pháp lý, giúp người dân sớm an cư.

Bản dự thảo cũng kế thừa một số chính sách hỗ trợ, tái định cư, tạm cư đang được áp dụng tại TP.HCM nhằm đảm bảo tính liên tục, ổn định. Đơn cử như hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 1.7.2014 nhưng sử dụng ổn định, không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận được hỗ trợ theo mức 70%, 56% và 42% giá đất tính bồi thường, tùy thời điểm sử dụng đất phi nông nghiệp.