TP.HCM gỡ vướng mặt bằng dự án trọng điểm

MẶT BẰNG RẢI RÁC, KHÓ ĐẨY TIẾN ĐỘ THI CÔNG

Đầu tháng 5.2026, dọc tuyến rạch Xuyên Tâm (P.Bình Thạnh, TP.HCM), nhiều hộ dân tất bật dọn dẹp nhà cửa, nhường đất để triển khai dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm. Đây là dự án trọng điểm đi qua 4 phường, được Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang và Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được quan tâm, trực tiếp kiểm tra, gỡ vướng mặt bằng.

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Để thực hiện dự án, các phường sẽ thu hồi đất của 2.190 trường hợp, bao gồm 897 giải tỏa một phần và 1.293 giải tỏa toàn bộ, tổng vốn bồi thường gần 14.000 tỉ đồng. Tính đến đầu tháng 5.2026, Ban Quản lý dự án (BQLDA) hạ tầng đô thị TP.HCM nhận bàn giao 1.070 mặt bằng, tương ứng 49%. Tuy nhiên, chủ đầu tư đánh giá các mặt bằng nằm rải rác và chưa được liền tuyến, gây khó khăn trong việc đẩy nhanh tiến độ thi công, đặc biệt là gói thầu XL-01 và gói XL-02.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Nếu mặt bằng không bàn giao sớm, mốc hoàn thành dự án vào quý 3/2028 có nguy cơ ảnh hưởng lớn. Riêng gói thầu XL-03 hiện còn vướng 6 trường hợp thuộc dự án khu dân cư Bình Hòa (P.Bình Lợi Trung) do Công ty TNHH MTV đầu tư và xây dựng Tân Thuận làm chủ đầu tư nhưng nhiều tháng qua chưa được xử lý dứt điểm.

Cách đó không xa, tiến độ bồi thường dự án mở rộng QL13, đoạn qua P.Hiệp Bình cũng còn chậm do phát sinh số trường hợp đủ điều kiện bố trí tái định cư, buộc phải điều chỉnh phương án. Dự án này ảnh hưởng đến 1.041 trường hợp, trong đó 213 trường hợp giải tỏa trắng, 828 trường hợp giải tỏa 1 phần. Ban đầu, UBND TP.HCM phân bổ 178 nền đất và căn hộ để bố trí tái định cư, gồm 147 nền đất và 31 căn hộ. Nhưng khi triển khai thực tế, UBND P.Hiệp Bình cho biết hơn 250 trường hợp cần tái định cư bằng nền đất và 92 căn hộ. So với nhu cầu, dự án bồi thường còn thiếu 107 nền đất và 61 căn hộ.

Cải tạo rạch Xuyên Tâm và mở rộng QL13 là 2 trong số hơn 160 dự án cần giải phóng mặt bằng (GPMB) trong năm 2026 ở TP.HCM. Trong tổng vốn đầu tư công gần 150.000 tỉ đồng thì vốn bồi thường chiếm hơn 34.000 tỉ đồng. Do vậy, GPMB là khâu quyết định đến tiến độ thực hiện dự án và giải ngân đầu tư công.

ẢNH: SỸ ĐÔNG

CAM KẾT TỪ ĐỊA PHƯƠNG

Liên quan đến dự án rạch Xuyên Tâm, lãnh đạo UBND TP.HCM yêu cầu các phường Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung và An Nhơn bàn giao mặt bằng, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật như điện, cấp nước, viễn thông bị ảnh hưởng trong tháng 5.2026.

Ông Phan Quang Khánh, Chủ tịch UBND P.Bình Thạnh, cho biết phường có 872 trường hợp thuộc diện thu hồi đất, đến ngày 4.5 đã có 580/872 trường hợp đồng thuận và bàn giao mặt bằng. Phường đã bàn giao mặt bằng trống toàn tuyến đoạn từ cầu Băng Ky đến cầu Rạch Lăng, giúp chủ đầu tư thi công hoàn thành một đoạn mẫu.

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Nêu vướng mắc, ông Khánh cho biết quy mô của dự án lớn nên quá trình triển khai phát sinh một số vướng mắc về sắp xếp, phân bổ quỹ nền đất, căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội, cũng như việc xem xét giải quyết một vài trường hợp có hồ sơ pháp lý nhà đất mang tính chất đặc thù. Với quan điểm "không để ai bị bỏ lại phía sau", phường đang chủ động phối hợp các đơn vị liên quan để tìm giải pháp linh hoạt, nhân văn. "Mục đích cuối cùng là đảm bảo mọi người dân khi di dời đều được bảo vệ quyền lợi chính đáng, sớm ổn định cuộc sống và an cư lạc nghiệp", ông Khánh nói.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Để bàn giao mặt bằng theo chỉ đạo của UBND TP.HCM, ông Khánh cam kết phường sẽ dốc toàn lực đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu cơ bản bàn giao mặt bằng ngay trong tháng 5; sau đó phường dành toàn bộ thời gian, nguồn lực để tập trung giải quyết dứt điểm số ít trường hợp còn vướng mắc. Để đạt mục tiêu trên, ông Khánh cho biết ban chỉ đạo bồi thường của phường họp hằng tuần để đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn tại cơ sở, kiên trì vận động người dân đồng thuận giao mặt bằng, chủ động các phương án giữ vững an ninh trật tự.

BỒI THƯỜNG PHẢI ĐI TRƯỚC MỘT BƯỚC

Theo thống kê của Sở NN-MT TP.HCM, tính đến ngày 4.5, tổng vốn bồi thường đã giải ngân hơn 8.600 tỉ đồng, đạt tỷ lệ hơn 25%, còn lại hơn 25.000 tỉ đồng phải giải ngân trong các tháng còn lại. Bà Nguyễn Thị Bích Thủy, Phó giám đốc Sở NN-MT, cho biết 2 chủ đầu tư hoàn thành giải ngân 100%, nhưng vẫn còn 20 chủ đầu tư chưa giải ngân, 4 chủ đầu tư chỉ đạt từ 1 - 7%.

Hiện tỷ lệ giải ngân được tính theo số tiền thực chi cho người dân. Sở NN-MT lý giải tỷ lệ giải ngân còn chậm do sắp xếp, tổ chức lại các BQLDA trực thuộc TP.HCM và tổ chức lại các BQLDA cấp xã, phát sinh khó khăn liên quan con dấu, chuyển giao chủ đầu tư, nhập dữ liệu kho bạc, bàn giao hồ sơ và tổ chức vận hành bộ máy. Bên cạnh đó, nhiều dự án mới được giao vốn bồi thường trong năm 2026 nên đang thực hiện các bước thông báo thu hồi đất, đo đạc, khảo sát, kiểm đếm, xác nhận hồ sơ pháp lý, dự kiến hoàn thành phương án bồi thường trong quý 3/2026.

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Bà Thủy cho biết Sở NN-MT TP.HCM đang lấy ý kiến 168 xã, phường, đặc khu và các sở, ngành liên quan về dự thảo quy chế phối hợp trong công tác bồi thường, rút ngắn thời gian thu hồi đất đối với đất ở từ 180 ngày xuống còn 120 ngày. Ngoài ra, Sở cũng tham mưu UBND TP.HCM triển khai cơ chế thưởng bàn giao mặt bằng sớm, xây dựng phần mềm quản lý tiến độ công tác bồi thường nhằm chuẩn hóa dữ liệu, liên thông quy trình giữa các sở, ngành, địa phương.

Đối với việc rà soát, xem xét tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án thành phần độc lập, Sở NN-MT đang phối hợp Sở Tài chính và các cơ quan liên quan triển khai nhằm tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ dự án đầu tư công trọng điểm.

Dù tỷ lệ giải ngân vốn bồi thường cao hơn tỷ lệ giải ngân đầu tư công bình quân chung của thành phố (khoảng 10,5%) nhưng Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh đánh giá vẫn chưa đạt yêu cầu bởi GPMB phải đi trước một bước. Ngoài bồi thường dự án đầu tư công, từ nay đến cuối năm 2026, TP.HCM còn phải bồi thường các dự án đối tác công - tư với tổng vốn dự kiến hơn 80.000 tỉ đồng. "Với khoảng 120.000 tỉ đồng đưa vào nền kinh tế sẽ đóng góp lớn cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số", ông Dinh đánh giá. 

Do vậy, lãnh đạo TP.HCM yêu cầu Sở NN-MT và các sở, ngành cần có giải pháp quyết liệt hơn, đôn đốc các địa phương triển khai bồi thường. TP.HCM đặt mục tiêu đến tháng 10.2026 giải ngân khoảng 90% vốn bồi thường.