TP.HCM hoàn thiện 'bộ khung' cho phường, xã

Phường, xã có 5 phòng

UBND TP.HCM đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết của HĐND TP.HCM quy định về khung số lượng phó chủ tịch, số lượng cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp xã nhằm cụ thể hóa luật Phát triển đô thị. Sau sáp nhập, toàn TP.HCM có 168 phường, xã, đặc khu, trong đó 153 đơn vị hành chính cấp xã loại I và 15 đơn vị loại II. Hiện 83 phường, xã loại I được bố trí tối đa 3 phó chủ tịch, 85 phường, xã, đặc khu còn lại có 2 phó chủ tịch. Sở Nội vụ cho rằng với đặc điểm đô thị đặc biệt, khối lượng công việc lớn, tính chất quản lý nhà nước phức tạp và yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền thì khung bình quân 2,5 phó chủ tịch UBND cấp xã chưa đảm bảo nhân lực chỉ đạo, điều hành thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Do đó, cơ quan soạn thảo đề xuất xác định số lượng phó chủ tịch UBND cấp xã phù hợp đặc thù quản lý đô thị, quy mô dân số, yêu cầu cung cấp dịch vụ công và điều kiện thực tiễn. Cụ thể, đơn vị hành chính cấp xã loại đặc biệt có không quá 4 phó chủ tịch; loại I có không quá 3 phó chủ tịch; loại II và loại III có không quá 2 phó chủ tịch. Hiện TP.HCM chưa có đơn vị hành chính cấp xã nào được xếp loại đặc biệt.

Về bộ máy hành chính cấp xã, hiện 167/168 UBND cấp xã tổ chức 3 phòng chuyên môn gồm Phòng Kinh tế - Hạ tầng, đô thị đối với phường, Phòng Kinh tế đối với xã; Phòng Văn hóa - Xã hội; Văn phòng HĐND - UBND và Trung tâm Phục vụ hành chính công. Riêng xã Thạnh An chưa thành lập phòng tại thời điểm sắp xếp.

Dự thảo đề xuất UBND cấp xã có 5 tổ chức hành chính, bao gồm các phòng chuyên môn và Trung tâm Phục vụ hành chính công. HĐND cấp xã quyết định việc thành lập các tổ chức hành chính thuộc UBND cấp xã, UBND TP.HCM sẽ hướng dẫn về tên gọi, chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức này. Nếu đề xuất trên được thông qua, UBND cấp xã ở TP.HCM sẽ có "bộ khung" phòng ban chuyên môn và số lượng phó chủ tịch UBND cao hơn cả nước.

Theo tìm hiểu, từ cuối năm 2025, Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM thống nhất chủ trương tăng 1 phó chủ tịch UBND với 83 phường, xã đạt tiêu chí trên 50.000 dân, phường rộng từ 5,5 km², xã rộng từ 30 km² trở lên và địa bàn trọng điểm, phức tạp về trật tự, an toàn xã hội. Sau đó, nhiều phường, xã bầu phó chủ tịch như P.Bình Trưng, P.Phước Thắng, P.Dĩ An, xã Bình Hưng, nhưng vẫn còn nhiều địa phương chưa kiện toàn nhân sự tăng thêm.

Địa phương ủng hộ

Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, lãnh đạo UBND P.Vũng Tàu ủng hộ việc bố trí thêm phó chủ tịch cho các phường, xã bởi tiêu chuẩn phường chỉ từ 21.000 dân trở lên, nhưng tại TP.HCM có tới 129 phường, xã có dân số trên 50.000 người, nhiều nơi đạt 100.000 - 150.000 dân. Ngoài ra, khối lượng quản trị đồ sộ, tỷ lệ lao động nhập cư, biến động hộ tịch, tạm trú lớn; số lượng cơ sở kinh doanh, nhà trọ, nguy cơ cháy nổ, trật tự xây dựng diễn biến phức tạp.

ẢNH: NHẬT THỊNH

P.Vũng Tàu được sáp nhập từ 7 phường trung tâm của TP.Vũng Tàu cũ, rộng gần 17 km², dân số hơn 123.000 người. Phường có bờ biển dài, dịp cao điểm lượng khách tăng đột biến, gây áp lực về an ninh trật tự, vệ sinh môi trường biển, cứu nạn - cứu hộ và kiểm soát giá dịch vụ. Bên cạnh đó, phường có mật độ cơ sở lưu trú, kinh tế đêm dày đặc, nhiều điểm nóng cần túc trực xử lý như trật tự xây dựng, quy hoạch không gian ven bờ, giải phóng mặt bằng và quản lý đất rừng, đất công.

Việc thêm phó chủ tịch UBND giảm tải cho chủ tịch UBND. Ở cấp phường hiện nay, chủ tịch UBND chịu trách nhiệm toàn diện trong khi số lượng đầu mối công việc quá tải dễ dẫn đến tình trạng chậm trễ giải quyết thủ tục hoặc rủi ro pháp lý trong quản lý đô thị, đất đai. Đặc biệt, đề xuất khung 4 phó chủ tịch cho đơn vị hành chính loại đặc biệt hoàn toàn có cơ sở pháp lý và mang tính tiên phong. Với việc được bổ sung phó chủ tịch UBND, lãnh đạo P.Vũng Tàu cho biết sau khi kiện toàn, nhân sự sẽ phụ trách mảng quy hoạch, đất đai, xây dựng, đô thị.

Ông Biện Ngọc Toàn, Chủ tịch UBND xã Bình Hưng, ủng hộ đề xuất mới của UBND TP.HCM về khung số lượng phó chủ tịch và số lượng phòng ban chuyên môn thuộc UBND cấp xã tối đa 5 phòng. Về nhân sự lãnh đạo, vừa qua HĐND xã Bình Hưng đã bầu thêm một phó chủ tịch UBND để chia sẻ công việc trong công tác điều hành.

Bố trí biên chế phù hợp quy mô

Theo khảo sát, nhiều phường, xã kỳ vọng bên cạnh việc hoàn thiện "bộ khung" thì TP.HCM cần bổ sung nhân sự, bởi nếu khống chế mức biên chế như hiện tại sẽ tăng cán bộ lãnh đạo phòng trong khi công chức lại giảm.

Ông Lê Ngọc Dũng, Chủ tịch UBND P.Long Trường, cho biết phường đang cân nhắc việc tách Phòng Kinh tế, Hạ tầng và đô thị thành 2 phòng bởi biên chế hiện nay vẫn còn mỏng. Cụ thể, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và đô thị hiện có 23 biên chế, nếu tách ra làm 2 phòng thì số lượng nhân sự của 2 phòng đều mỏng, khó bao quát được địa bàn rộng, dân số đông. Bên cạnh đó, tổng biên chế của phường hiện nay cũng mới tạm giao. Ông Dũng cho biết sau khi UBND TP.HCM giao biên chế chính thức thì phường sẽ tính toán phương án thành lập phòng mới.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Tương tự, ông Biện Ngọc Toàn, Chủ tịch UBND xã Bình Hưng, cho biết xã dự kiến thành lập phòng mới, nhưng đang cân nhắc ở thời điểm phù hợp vì tổng biên chế của mô hình xã chỉ tối đa 50 nhân sự. Hiện Phòng Kinh tế và Phòng Văn hóa - Xã hội gặp nhiều áp lực nhất vì khối lượng công việc lớn trong khi biên chế lại ít. Vừa qua, HĐND TP.HCM đã tán thành chủ trương chuyển 29 xã thành phường, trong đó có xã Bình Hưng. "Hiện nay khối lượng công việc của xã không khác gì phường trung tâm, trong khi diện tích lại rộng hơn, mức độ đô thị hóa khá phức tạp. Khi có quyết định chính thức, nhân sự theo mô hình phường được tăng lên tối đa 70 người, địa phương sẽ thành lập đủ 5 phòng để nâng cao tính chuyên môn cho từng lĩnh vực", ông Toàn chia sẻ.

Ông Nguyễn Trí Dũng, Bí thư Đảng ủy P.Gò Vấp, cho biết theo định hướng của phường, Phòng Kinh tế - Hạ tầng và đô thị sẽ tách ra thành 2 phòng, gồm Phòng Tài chính - kế hoạch và Phòng Hạ tầng. Việc tách ra làm 2 phòng nhằm tăng tính chuyên môn cho từng phòng trong việc thẩm định dự án đầu tư công, tham mưu công tác quản lý nhà nước về xây dựng, nông nghiệp, môi trường, tài chính, công thương…

Trong thời gian tới, P.Gò Vấp sẽ triển khai nhiều dự án như rạch Bà Miêng, tuyến metro số 4, mở rộng đường Lê Đức Thọ, nâng cấp đường An Nhơn, nâng cấp Trường tiểu học Trần Quang Khải, xây mới Trường tiểu học P.Gò Vấp, nâng cấp nhiều tuyến hẻm ở các khu phố. 

"Khối lượng công việc chuẩn bị các dự án đầu tư công, bồi thường, giải phóng mặt bằng sắp tới sẽ nhiều nên cần có cơ quan tham mưu riêng", ông Dũng cho biết. Bên cạnh hoàn thiện tổ chức bộ máy, Bí thư Đảng ủy P.Gò Vấp đề xuất phân bổ biên chế cho các phường, xã theo hướng linh hoạt, giao quyền chủ động cho địa phương để phát huy lợi thế của từng nơi.