TP.HCM tăng tốc dự án trọng điểm: 'Mệnh lệnh' giải ngân 100% vốn đầu tư công

CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG ĐI TRƯỚC MỘT BƯỚC

Năm 2026, TP.HCM được giao vốn đầu tư công rất lớn, lên tới 147.599 tỉ đồng, tăng 22,6% so với năm 2025, đồng thời là địa phương có số vốn cao nhất, chiếm khoảng 14,7% tổng vốn đầu tư công cả nước.

Tính đến hết tháng 6.2026, vốn bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (gọi chung là bồi thường) được giao là 51.769 tỉ đồng, tương ứng 35% tổng vốn đầu tư công toàn thành phố. Giải ngân vốn bồi thường là điểm sáng khi hết tháng 6.2026 đã giải ngân hơn 26.000 tỉ đồng (tỷ lệ 50%), cao hơn tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công bình quân của thành phố (35%).

Ảnh: Sỹ Đông

Từ đầu năm đến nay, các phường, xã đang tập trung bồi thường phục vụ các dự án trọng điểm như rạch Xuyên Tâm, mở rộng 3 tuyến quốc lộ 1, 13, 22. Ngoài các dự án đầu tư công, các phường, xã ở TP.HCM còn cần bồi thường các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công - tư, điển hình như Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc ảnh hưởng 853 trường hợp và khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa ảnh hưởng 4.866 trường hợp.

Lãnh đạo UBND phường Bình Trưng cho biết phường đang tập trung cho công tác bồi thường 2 dự án trọng điểm gồm Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc và mở rộng đường Lương Định Của. Về tiến độ, dự án khu Rạch Chiếc sẽ bàn giao mặt bằng trong tháng 10.2026, còn dự án mở rộng đường Lương Định Của sẽ bàn giao trong tháng 11.2026.

Riêng chương trình chỉnh trang đô thị, TP.HCM đã hoàn thành công tác di dời 2.987 căn nhà trên và ven kênh rạch trong 6 tháng đầu năm. Dự kiến đến cuối năm 2026, khoảng 530 căn nhà trên và ven kênh rạch thuộc dự án cải tạo rạch Văn Thánh (phường Thạnh Mỹ Tây) cũng sẽ được di dời.

Ảnh: Nhật Thịnh

Sở Tài chính TP.HCM nhận định một số dự án gặp khó khăn trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, chậm bàn giao mặt bằng thi công, tập trung ở các dự án đi qua nhiều phường, xã và dự án do chủ đầu tư không thuộc địa phương thực hiện.

Ngoài ra, công tác di dời hạ tầng kỹ thuật điện, pháp lý bãi tiếp nhận bù đất cũng gặp vướng mắc. Thực tế nhiều năm qua cho thấy tiến độ giải ngân đầu tư công ở TP.HCM phụ thuộc vào mặt bằng, di dời hệ thống hạ tầng kỹ thuật như điện, nước, cáp viễn thông. Nhiều chủ đầu tư cho biết nếu được địa phương giao mặt bằng sớm, chủ đầu tư sẽ chủ động điều chỉnh kế hoạch thi công để đưa công trình vào sử dụng sớm hơn dự kiến, điển hình như dự án rạch Xuyên Tâm.

4 YẾU TỐ ĐỂ NGƯỜI DÂN ĐỒNG THUẬN

Ông Võ Trung Trực, nguyên Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường), nhìn nhận có 4 yếu tố để người dân đồng thuận khi thực hiện dự án thu hồi đất, gồm đơn giá bồi thường, chính sách hỗ trợ, xác nhận pháp lý nhà đất và bố trí tái định cư.

Về đơn giá bồi thường, trong bối cảnh cơ sở dữ liệu về đất đai còn thiếu đơn giá chuyển nhượng thực tế, việc xây dựng hệ số K chưa thể phù hợp với từng vị trí nhà đất thì việc TP.HCM thuê đơn vị tư vấn thẩm định giá cụ thể để bồi thường sát giá thị trường là phù hợp thực tế và được người dân đồng thuận cao.

Tuy nhiên, ông Trực cho rằng cần rà soát cơ sở pháp lý và đơn giá bồi thường tại khu vực 2 và 3 để đảm bảo đơn giá bồi thường tương đồng với khu vực 1. "Không thể để đơn giá bồi thường khu vực này chênh lệch quá nhiều với khu vực khác mà không có lý do chính đáng, dẫn đến sự so bì, khiếu nại không đáng có của người dân. Việc này cần có giải pháp giải quyết dứt điểm, nếu kéo dài sẽ phát sinh hệ quả phức tạp, nhất là khi TP.HCM sắp triển khai một số dự án đi qua 2 khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ", ông Trực phân tích.

Ảnh: Nhật Thịnh

Về chính sách hỗ trợ, nguyên Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường cho biết nhiều năm qua, TP.HCM luôn rà soát, cập nhật và ban hành nhiều chính sách, biện pháp hỗ trợ khác nhằm đảm bảo người dân có đất bị thu hồi có cuộc sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, đặc biệt là chính sách bồi thường, hỗ trợ cho người dân có nhà ở trên kênh rạch. Đây là việc làm nhân văn của lãnh đạo thành phố qua các thời kỳ. Tuy nhiên, do pháp luật về đất đai và công tác quản lý nhà nước qua nhiều thời kỳ còn bất cập nên chính sách hỗ trợ cần được thường xuyên rà soát, cập nhật, bổ sung để phù hợp thực tế, đảm bảo công bằng, an sinh cho mọi trường hợp có đất bị thu hồi.

Về xác nhận hồ sơ pháp lý, ông Trực cho biết đây là khâu quan trọng nhất, cần cán bộ có trình độ, năng lực, am hiểu nhiều quy định pháp luật về đất đai, quy hoạch, xây dựng… Địa phương nào có cán bộ am hiểu quy định pháp luật, quyết liệt chỉ đạo thì địa phương đó làm nhanh, ngược lại thì thực hiện rất chậm.

Riêng công tác bố trí tái định cư, UBND TP.HCM đã giao UBND cấp xã tiếp nhận và quản lý quỹ nền đất phục vụ tái định cư. Việc này giúp các phường, xã chủ động bố trí tái định cư cho người dân, khắc phục được những hạn chế, yếu kém trong việc phân bổ quỹ nền đất, giúp người dân được tái định cư tại chỗ. Ông Trực khuyến nghị sớm hoàn thiện dự án tái định cư còn dở dang, cũng như rà soát kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026 - 2031 để chuẩn bị quỹ nhà, đất tái định cư tại chỗ.

GẮN TRÁCH NHIỆM NGƯỜI ĐỨNG ĐẦU

Năm 2026, TP.HCM đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn được Thủ tướng Chính phủ giao, trước mắt quý 3 giải ngân đạt 70%. Để thực hiện mục tiêu trên, UBND TP.HCM đề ra nhiều giải pháp tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công, tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh các dự án trọng điểm. Cụ thể, chủ đầu tư phải xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết cho từng dự án theo tháng, quý và cả năm; xác định rõ tiến độ, trách nhiệm và cam kết thực hiện. Trong các tháng cuối năm, thành phố đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, nhất là 4 dự án BOT gồm nâng cấp đường trục Bắc - Nam, quốc lộ 1, quốc lộ 13, quốc lộ 22.

Đặc biệt, TP.HCM sẽ siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong giải ngân vốn đầu tư công; điều hành linh hoạt kế hoạch vốn, kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án chậm tiến độ sang dự án có khả năng giải ngân tốt hơn. Đồng thời, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân vốn đầu tư công, coi đây là tiêu chí trọng tâm khi đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu.

Điểm đáng chú ý, TP.HCM sẽ đánh giá kết quả giải ngân theo bộ tiêu chí KPI; áp dụng cơ chế cảnh báo "thẻ vàng", "thẻ đỏ" đối với đơn vị giải ngân thấp, kịp thời biểu dương, khen thưởng các đơn vị dẫn đầu trong từng quý.

Về thứ tự ưu tiên, TP.HCM giao chủ đầu tư và các đơn vị liên quan tập trung theo sát việc thực hiện và giải ngân 44 dự án được giao vốn lớn (trên 500 tỉ đồng) với tổng vốn giao hơn 86.000 tỉ đồng, chiếm 58% tổng vốn năm 2026. Trong đó, các phường, xã tập trung đẩy nhanh thủ tục bồi thường, giải phóng mặt bằng để giải ngân khoảng 16.000 tỉ đồng.

Theo tìm hiểu, các dự án có vốn bồi thường lớn gồm tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ (hơn 7.500 tỉ đồng), đường liên phường Thới An - Thạnh Xuân - tuyến 2 (khoảng 2.000 tỉ đồng), cầu đường Nguyễn Khoái (hơn 1.860 tỉ đồng), nút giao thông kết nối đường cao tốc Bến Lức - Long Thành với đường Rừng Sác (khoảng 1.300 tỉ đồng), Vành đai 2 đoạn từ cầu Phú Hữu đến đường Võ Nguyên Giáp (khoảng 1.250 tỉ đồng) và đoạn từ đường Võ Nguyên Giáp đến đường Phạm Văn Đồng (khoảng 900 tỉ đồng)...