Tranh cãi màn dàn dựng chuyên cơ làm ‘mồi nhử’ để bảo vệ ông Trump

"Tôi nghĩ chiếc máy bay mà tôi đã đi ban đầu thực ra có nguy cơ cao hơn. Tôi nghĩ đó là chiếc máy bay mà họ nhiều khả năng nhắm tới hơn", Reuters dẫn lời ông Trump nói ngày 12.8.

ẢNH: REUTERS

Ông Trump đã bay đến Thổ Nhĩ Kỳ trên chiếc Boeing 747 do Qatar tặng, vốn được dự kiến cải tạo như Không lực Một mới để phục vụ Tổng thống Mỹ. 

Tuy nhiên, khi ông đang trên đường tới Thổ Nhĩ Kỳ, giới chức Mỹ thông báo ông sẽ sử dụng một chiếc Không lực Một đời cũ hơn cho chặng tiếp theo vì những lo ngại về an ninh. Theo CNN, thông báo trên dường như là một phần trong kế hoạch đánh lạc hướng.

Trước ống kính truyền thông, ông Trump công khai lên chiếc chuyên cơ Không lực Một đời cũ. Tuy nhiên, chỉ ít phút sau, Tổng thống Mỹ bí mật rời máy bay qua lối phục vụ và được đưa đi bằng một xe chở suất ăn hàng không, trước khi chuyển sang một chiếc C-32A nhỏ hơn của không quân Mỹ.

Sau đó, 3 máy bay gồm chiếc Boeing 747 do Qatar tặng, chiếc Không lực Một đời cũ và chiếc C-32A chở ông Trump lần lượt khởi hành riêng tới Anh.

Chiếc C-32A chở Tổng thống Mỹ hạ cánh xuống căn cứ RAF Mildenhall của Anh trước chiếc chuyên cơ tổng thống còn lại vài phút. Tại Anh, ông Trump được đưa trở lại chiếc Boeing 747 do Qatar tặng và sử dụng máy bay này để bay về Mỹ.

Kế hoạch được giữ bí mật đến mức nhiều phóng viên đi cùng, thậm chí một số nhân viên Nhà Trắng, được cho là vẫn tin rằng ông Trump đang ở trên chiếc chuyên cơ tổng thống đời cũ. Những người có mặt trên máy bay cũng được yêu cầu đóng rèm cửa sổ trong suốt chuyến bay, theo The Guardian.

Theo The Washington Post, biện pháp đặc biệt được triển khai sau khi tình báo nước này nhận được thông tin về một mối đe dọa tiềm tàng từ Iran nhằm vào Tổng thống Trump trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Tehran leo thang.

Nhà Trắng chưa xác nhận đầy đủ chi tiết chiến dịch. Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung chỉ nói tổng thống đối mặt với nhiều mối đe dọa và các cơ quan chức năng đã sử dụng "mọi công cụ trong tầm tay" để bảo vệ ông.

Tranh cãi nảy lửa

Thông tin trên lập tức làm dấy lên tranh cãi tại Mỹ, đặc biệt về việc các nhân viên và phóng viên còn lại có được thông báo đầy đủ về nguy cơ an ninh hay không.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal gọi chiến dịch là "chưa từng có tiền lệ và kỳ lạ", đồng thời yêu cầu Quốc hội Mỹ báo cáo về các biện pháp đã được thực hiện để bảo vệ những người còn lại trên máy bay.

Ông Steven Cash, cựu sĩ quan Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) và từng là cố vấn cấp cao tại Bộ An ninh Nội địa Mỹ, đặt câu hỏi liệu những người trên máy bay có vô tình trở thành "mồi nhử" hay không. Ông viện dẫn quy định "nghĩa vụ cảnh báo" của cộng đồng tình báo Mỹ, theo đó những cá nhân đối mặt với một mối đe dọa cụ thể và đáng tin cậy về tính mạng cần được cảnh báo, trừ một số trường hợp ngoại lệ liên quan bảo vệ nguồn tin hoặc hoạt động tình báo.

Giới báo chí cũng bày tỏ lo ngại. Người dẫn chương trình CNN Jake Tapper cho rằng các chính quyền Mỹ trước đây từng sử dụng biện pháp đánh lạc hướng để bảo vệ tổng thống. "Nhưng không có quan chức nào mà tôi từng nói chuyện lại biết đến việc sử dụng một chiếc Không lực Một chở đầy nhân viên Nhà Trắng và các nhà báo làm mồi nhử trong trường hợp nguy hiểm cận kề", theo ông.

Ông Jose Zamora, Giám đốc khu vực châu Mỹ của Ủy ban Bảo vệ nhà báo Mỹ, cho rằng các phóng viên cần được thông báo về "những mối đe dọa an ninh đáng tin cậy" để có thể tự đánh giá rủi ro đối với bản thân.

Một số chuyên gia cho rằng mức độ bí mật của chiến dịch cho thấy thông tin tình báo được Mỹ đánh giá nghiêm túc. Cựu Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ James Jeffrey nhận định việc bí mật chuyển tổng thống sang máy bay khác là "rất bất thường", cho thấy giới chức Mỹ có thể đã nhận được cảnh báo an ninh nghiêm trọng.

Tuy nhiên, một số chuyên gia khác đặt câu hỏi về khả năng Iran thực hiện một cuộc tấn công trực tiếp vào máy bay tổng thống từ Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Ankit Panda thuộc Quỹ Carnegie vì Hòa bình quốc tế (Mỹ) cho rằng một kịch bản như vậy sẽ rất khó thực hiện và nhiều khả năng giới chức Mỹ phải tính đến các nguy cơ khác như "một cuộc tấn công ở cự ly gần với các hệ thống phòng không xách tay".

Trước đó, ông Trump cũng ám chỉ về mối đe dọa khi được hỏi tại sao các phóng viên phải đóng rèm cửa sổ. "Có lẽ các bạn đang trên một chuyến bay nguy hiểm. Nhưng nếu tôi đi, các bạn cũng đi, phải không?", ông nói.

Khi được hỏi liệu có mối đe dọa từ Iran nhằm vào chuyên cơ Không lực Một hay không, ông Trump trả lời: "Tôi luôn bị đe dọa. Tôi đứng đầu danh sách của họ".