Trào lưu bổ sung kẽm: Coi chừng lợi bất cập hại

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết kẽm đóng vai trò quan trọng trong nhiều quá trình sinh lý của cơ thể. Mặc dù thiếu hụt kẽm đi kèm với những rủi ro sức khỏe đáng kể, nhưng việc dư thừa cũng có thể gây hại.

ẢNH MINH HỌA: N.QUYÊN TẠO TỪ CHAT GPT

Bổ sung kẽm quá nhiều, cơ thể có thể gặp nguy cơ gì?

Theo bác sĩ Đức Thành, nếu tự ý bổ sung kẽm liều cao hoặc kéo dài có thể dẫn đến các nguy cơ sau:

Thiếu máu và giảm bạch cầu: Kẽm và đồng cạnh tranh trực tiếp vị trí hấp thu tại ruột non. Khi nạp kẽm liều cao kéo dài, cơ thể bị thiếu hụt đồng nghiêm trọng, dẫn đến thiếu máu nội bào và giảm bạch cầu trung tính.

Suy giảm miễn dịch: Dư thừa kẽm ức chế chức năng của các tế bào lympho T, phá vỡ phản ứng miễn dịch tự nhiên, khiến cơ thể dễ nhiễm trùng hơn.

Rối loạn mỡ máu: Sử dụng kẽm quá liều làm sụt giảm đáng kể nồng độ HDL-Cholesterol (cholesterol “tốt”), tăng nguy cơ tiến triển các bệnh lý tim mạch.

Tổn thương chức năng thận: Thận phải hoạt động quá công suất để bài tiết lượng khoáng chất dư thừa ra ngoài, lâu dần dễ gây độc và suy giảm chức năng lọc của thận.

Bác sĩ Đức Thành cho hay, các dấu hiệu ngộ độc kẽm được chia thành 2 nhóm:

Phản ứng cấp tính (xảy ra ngay sau khi uống liều quá cao):

• Buồn nôn, nôn mửa dữ dội.
• Đau bụng, tiêu chảy, chuột rút.
• Đắng miệng kéo dài (có vị kim loại khó chịu trong miệng).

Biểu hiện mạn tính (do tích tụ kẽm trong thời gian dài):

• Triệu chứng “giả cúm”: Thường xuyên sốt nhẹ, ớn lạnh, ho, nhức đầu, đau mỏi cơ và suy nhược cơ thể.
• Chóng mặt, khó thở: Hệ quả từ việc thiếu máu do kẽm làm giảm hấp thu sắt và đồng.
• Chán ăn mạn tính: Vị giác bị rối loạn nghiêm trọng.

“Với người khỏe mạnh, chế độ ăn uống cân đối và đa dạng các nhóm thực phẩm có thể cung cấp đủ lượng kẽm cần thiết mà không cần dùng thêm viên uống bổ sung. Đây là phương pháp an toàn nhất, tránh nguy cơ dư thừa kẽm”, bác sĩ Thành khuyên.

ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ CHAT GPT

Những điều cần tránh khi bổ sung kẽm

Dược sĩ chuyên khoa 1 Phạm Thị Mỹ Linh, Trưởng khoa Dược, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM) nêu ra một số điều cần tránh khi bổ sung kẽm đường uống để đạt hiệu quả tối ưu:

Tránh uống khi bụng đói: Có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày.

Tránh uống sau khi ăn thực phẩm nhiều chất xơ, ngũ cốc nguyên cám: Có thể làm giảm khả năng hấp thu kẽm của cơ thể.

Tránh uống sát giờ ngủ: Do cơ thể không kịp chuyển hóa.

Tránh uống chung với sắt, canxi, magiê, các thuốc kháng sinh như tetracyclin, ciprofloxacin: Có thể làm giảm hấp thu kẽm, nên uống các loại thuốc cách nhau khoảng 3 tiếng hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tránh dùng liều cao dài ngày: Vì dễ gây dư thừa kẽm, cạnh tranh hấp thu sắt (nguy cơ gây thiếu máu thiếu sắt) và đồng (nguy cơ gây suy giảm miễn dịch).

Theo bác sĩ Đức Thành, hiệu quả hấp thu kẽm phụ thuộc chặt chẽ vào thời điểm sử dụng, các thực phẩm hoặc thuốc uống cùng. Thời điểm “vàng” mà mọi người nên uống kẽm là 1 giờ trước khi ăn hoặc 2 giờ sau khi ăn, tốt nhất là vào buổi sáng.

Ngoài ra, khi mua nên kiểm tra kỹ nguồn gốc sản phẩm, đọc kỹ hàm lượng nguyên tố để hạn chế rủi ro sức khỏe. Việc bổ sung kẽm cần tuân thủ liều lượng, sử dụng đúng liệu trình theo chỉ định bác sĩ. Những trường hợp nhu cầu kẽm tăng lên cần được khám và đánh giá để bác sĩ có chỉ định phù hợp.