Trong máu chứa nồng độ cồn, có mặc định là tài xế uống rượu bia?

TAND tối cao vừa ban hành thông báo kết quả giải đáp trực tuyến một số vướng mắc trong công tác xét xử. Trong đó, có tình huống liên quan đến hành vi vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ.

ẢNH: T.N

Phải chứng minh nồng độ cồn do uống rượu, bia

Theo điểm b khoản 2 điều 260 bộ luật Hình sự, người nào tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ (gây thiệt hại đến mức quy định); trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định, có sử dụng chất ma túy hoặc chất kích thích mạnh khác; thì bị phạt tù từ 3 - 10 năm.

Tình huống đặt ra là, bị cáo thực hiện hành vi vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ, quá trình điều tra và tại phiên tòa đều khai trước khi tham gia giao thông không uống rượu, bia. Tuy nhiên, kết quả giám định xác định nồng độ cồn trong máu của bị cáo là 0,282 mg/100 ml (không xác định nồng độ cồn do nguyên nhân nào).

Trường hợp này có áp dụng tình tiết "trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định…" hay không?

TAND tối cao cho hay, người phạm tội chỉ bị áp dụng tình tiết nêu trên khi họ ở trong tình trạng có sử dụng rượu, bia.

Do đó, để áp dụng thì kết luận giám định phải xác định rõ nồng độ cồn trong máu là do sử dụng rượu, bia, hoặc có căn cứ khác chứng minh người phạm tội đã sử dụng rượu, bia.

"Trường hợp không có căn cứ xác định người phạm tội đã sử dụng rượu, bia, thì không áp dụng tình tiết này", TAND tối cao nêu rõ.

Áp dụng pháp luật thống nhất khi xét xử

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, hoan nghênh hướng dẫn của TAND tối cao, qua đó giúp cho việc áp dụng pháp luật khi xét xử thống nhất, chính xác.

Theo luật sư, điều 15 bộ luật Tố tụng hình sự quy định rõ, trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Do đó, khi muốn áp dụng tình tiết tại điểm b khoản 2 điều 260 bộ luật Hình sự, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ phải chứng minh tài xế gây tai nạn "trong tình trạng có sử dụng rượu, bia, mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định…".

Thực tế, ngoài việc sử dụng rượu, bia, có thể có nguyên dân khác dẫn tới trong máu có nồng độ cồn, chẳng hạn sử dụng thực phẩm lên men hoặc thuốc, còn gọi là "nồng độ cồn sinh học". Nếu rơi vào tình huống này, sẽ không thể áp dụng tình tiết nêu trên.

Vì thế, quá trình điều tra, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ ra quyết định trưng cầu giám định để xác định trong máu có nồng độ cồn hay không. Trường hợp có nồng độ cồn, kết luận giám định phải nêu rõ nguyên nhân là gì, để có căn cứ xử lý. "Đây là chứng cứ rất quan trọng để xác định tình tiết định khung với người phạm tội", luật sư nói.

Đặt giả thiết kết quả giám định xác định có nồng độ cồn trong máu nhưng không nêu rõ nguyên nhân, trong khi người phạm tội phủ nhận việc uống rượu, bia, có cách nào chứng minh không? Luật sư Hùng cho rằng vẫn có thể, nếu có thêm các chứng cứ khác như lời khai của những người liên quan, hình ảnh, video… về việc tài xế đã uống rượu, bia, trước khi gây ra tai nạn.

"Các chứng cứ này phải đảm bảo tính hợp pháp, khách quan và liên quan. Trường hợp không thể chứng minh mối liên hệ giữa nồng độ cồn trong máu với việc sử dụng rượu, bia, thì không thể áp dụng tình tiết tại điểm b khoản 2 điều 260", luật sư nêu quan điểm.