Trung Đông trong thế hòa hoãn mong manh

Li Băng trong thế giằng co

Li Băng nổi lên như một điểm nghẽn an ninh, nơi xung đột Israel - Hezbollah tiếp tục đan xen với tính toán của Iran và nỗ lực hạ nhiệt do Mỹ thúc đẩy. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 5.7 gây chú ý khi nói một số làng Cơ Đốc giáo ở miền nam Li Băng đã "yêu cầu được sáp nhập" vào Israel để được bảo vệ khỏi Hezbollah.

Tuyên bố trên lập tức bị phía Li Băng bác bỏ, theo AFP. Thị trưởng làng Rmeish, ông Hanna al-Amil, nói chỉ riêng việc nghĩ đến kịch bản đó cũng là "hoàn toàn không thể". Các làng Cơ Đốc giáo ở miền nam Li Băng ngày 6.7 cũng tái khẳng định quyết tâm ở lại trên mảnh đất của mình, nhấn mạnh lòng trung thành với bản sắc dân tộc và lá cờ Li Băng.

Ảnh: Reuters

Tranh cãi này xuất hiện giữa lúc tình hình miền nam Li Băng vẫn căng thẳng. Ngày 5.7, Tư lệnh quân đội Israel Eyal Zamir thăm các binh sĩ đóng gần Lâu đài Beaufort và tuyên bố lực lượng Israel sẽ "tiếp tục hành động quyết đoán để loại bỏ các mối đe dọa khỏi lãnh thổ Li Băng". Song song đó, Hãng tin Ynet của Israel ngày 6.7 đưa tin Tel Aviv đang chuẩn bị bàn giao 2 khu vực hạn chế ở miền nam Li Băng cho quân đội Li Băng, nhưng vẫn duy trì hiện diện tại phần lớn vùng kiểm soát cho đến khi Hezbollah bị giải giáp.

Trong khi đó, Iran tiếp tục gắn hồ sơ Li Băng với tiến trình đàm phán với Mỹ. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 6.7 nói Tehran đặc biệt chú trọng đến chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Li Băng, đồng thời yêu cầu việc chấm dứt chiến sự nhằm vào các lực lượng trong "trục kháng chiến" phải được đưa vào bản ghi nhớ với Mỹ. Thông điệp này cho thấy Hezbollah không chỉ là đối trọng của Iran trước Israel, mà còn là lá bài của Tehran trên bàn đàm phán với Mỹ.

Bài toán hàng hải

Ngoài Li Băng, eo biển Hormuz vẫn là điểm nóng khó lường - nơi các tín hiệu nối lại thương mại đan xen với cuộc mặc cả về quyền kiểm soát hàng hải. Ngày 5.7, ông Abbas Abdolkhani, Tùy viên thương mại Iran tại Doha, cho biết hoạt động vận chuyển hàng hóa giữa cảng Dayyer của Iran và cảng Al Ruwais của Qatar đã được khôi phục nhờ sự phối hợp giữa 2 bên. Đây là lần nối lại thương mại hàng hải giữa Iran và Qatar sau gần 5 tháng gián đoạn, theo Reuters. Tín hiệu này cho thấy các bên đang tìm cách đưa thương mại vùng Vịnh trở lại quỹ đạo bình thường. Tuy nhiên, sự khôi phục đó chưa đồng nghĩa các tranh chấp đã được tháo gỡ, nhất là tại eo biển Hormuz.

Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli ngày 5.7 nói các tàu đi qua Hormuz sẽ phải trả "phí dịch vụ", đồng thời cho biết Trung Quốc và một số nước "thân thiện" có thể được hưởng ưu đãi đặc biệt. Tehran lập luận khoản phí này phục vụ an ninh, giám sát lưu thông và xử lý hệ quả môi trường do mật độ tàu thuyền lớn gây ra. Iran cũng cho biết đang phối hợp với Oman để xây dựng các thỏa thuận mới về quản lý eo biển, theo Al Jazeera.

Theo bản ghi nhớ 14 điểm giữa Mỹ - Iran, tàu thương mại được qua Hormuz miễn phí trong 60 ngày. Trong khi đó, phía Mỹ khẳng định Iran không được phép thu phí trong bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào. Trong bối cảnh đó, vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ - Iran dự kiến nối lại tại Pakistan trong tuần này sẽ được theo dõi sát sao. Chủ tịch quốc hội Ghalibaf ngày 6.7 thừa nhận Iran còn bất đồng sâu sắc với Mỹ, nhưng cho rằng việc thực hiện bản ghi nhớ là "khó khăn nhưng vẫn khả thi".