Từ câu hỏi 'vì sao' đến công bố quốc tế về AI của nữ sinh Bách khoa

Nữ sinh Bách khoa công bố quốc tế về AI khi còn sinh viên năm 3

Ít ai biết rằng quyết định theo đuổi ngành khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) của Phạm Khánh Chi bắt đầu từ sự tò mò khá "ngẫu nhiên" những năm THPT. Khi đó, AI vẫn còn là khái niệm mới mẻ, gợi liên tưởng đến những bộ phim viễn tưởng. Sự hấp dẫn ấy khiến nữ sinh  thuộc ĐH Bách Khoa Hà Nội dành thời gian tìm hiểu sâu hơn.

ẢNH: NVCC

Càng khám phá, Chi càng nhận ra lĩnh vực này là sự giao thoa giữa toán học, lập trình và khả năng giải quyết các bài toán thực tiễn. Đặc biệt, chương trình tiên tiến được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh giúp sinh viên tiếp cận sớm với tài liệu quốc tế và xu hướng công nghệ toàn cầu.

"Khi chính thức học, mình càng tin rằng bản thân đã chọn đúng", Chi chia sẻ. Môi trường năng động cùng cơ hội tham gia nghiên cứu từ sớm trở thành nền tảng quan trọng cho hành trình của Chi sau đó.

Không chỉ dừng lại ở việc học tốt trên lớp, Chi quyết định theo đuổi nghiên cứu khoa học từ năm 3. Theo nữ sinh, học tập cung cấp nền tảng, còn nghiên cứu mở ra cơ hội đào sâu bản chất vấn đề và trả lời những câu hỏi chưa có sẵn lời giải.

Động lực lớn nhất đến từ cảm giác tự mình khám phá điều mới. Quá trình thử nghiệm, thất bại rồi điều chỉnh giúp Chi kết nối kiến thức toán, AI và lập trình theo cách thực tế hơn nhiều so với bài tập thông thường.

Được sự khuyến khích của thầy cô và anh chị đi trước, Chi mạnh dạn bước vào môi trường nghiên cứu chuyên sâu khi trở thành thành viên của Foundation Model Lab (trực thuộc Trung tâm BKAI của Trường Công nghệ thông tin và truyền thông, ĐH Bách khoa Hà Nội) dưới sự hướng dẫn của tiến sĩ Ngô Văn Linh.

Gia nhập nhóm nghiên cứu không phải trải nghiệm dễ dàng với một sinh viên đại học. Chi thừa nhận đã có những lần phải đọc đi đọc lại một bài báo khoa học trong nhiều ngày liền mới hiểu được cốt lõi vấn đề. "Môi trường rất học thuật, mọi người xung quanh đều giỏi, áp lực là có thật", Chi nói.

Tuy nhiên, chính giai đoạn ấy giúp nữ sinh rèn luyện sự kiên nhẫn và tinh thần cầu thị. Theo Chi, khó khăn lớn nhất trong nghiên cứu không nằm ở thực nghiệm mà ở việc đặt câu hỏi đúng. Khi hiểu đủ sâu, nhà nghiên cứu mới có thể xác định hướng đi thực sự có ý nghĩa.

Năm học vừa qua, Chi là đồng tác giả bài báo đăng trên tạp chí Q1 Neurocomputing với tiêu đề "A framework for neural topic modeling using hierarchical clustering and contrastive learning with optimal transport".

Nghiên cứu tập trung cải thiện Neural Topic Modeling - phương pháp giúp máy tính tự động phát hiện chủ đề chính trong tập dữ liệu văn bản lớn như: tin tức, bài báo khoa học hay nội dung mạng xã hội. Nhóm đề xuất phương pháp HiCOLT nhằm giúp các chủ đề bám sát nội dung hơn và được tổ chức theo cấu trúc phân cấp rõ ràng.

Theo Chi, ứng dụng của phương pháp này trải rộng từ phân loại văn bản, truy xuất thông tin đến phân tích dữ liệu ngôn ngữ quy mô lớn. Với Chi, việc bài báo vượt qua quy trình phản biện khắt khe của tạp chí quốc tế là trải nghiệm đáng nhớ và giàu giá trị học thuật.

Trong hành trình công bố quốc tế, nữ sinh từng nhận những phản biện gay gắt. Ban đầu là cảm giác lo lắng, thậm chí hoang mang; song khi bình tĩnh cùng thầy và người hướng dẫn phân tích từng góp ý, Chi nhận ra phản biện không nhằm bác bỏ cá nhân mà để hoàn thiện công trình.

Cân bằng học tập, nghiên cứu và hoạt động Đoàn

Bên cạnh thành tích học thuật, Chi từng tích cực tham gia công tác Đoàn - Hội tại trường. Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn chuyên sâu, nữ sinh chủ động điều chỉnh quỹ thời gian để ưu tiên cho học tập và nghiên cứu.

Với Chi, cân bằng không phải làm tất cả cùng lúc, mà là xác định trọng tâm ở từng thời điểm để đảm bảo chất lượng cao nhất cho mỗi công việc. Năm học 2024-2025, Chi đạt học bổng khuyến khích học tập và được trao giấy khen sinh viên xuất sắc.

Theo đuổi lĩnh vực vốn được xem là "khó và áp lực", Chi từng nghe những nhận xét rằng công nghệ thông tin thường có nhiều nam giới. Tuy nhiên, Chi chia sẻ rằng nhờ được học tập và làm nghiên cứu trong môi trường tôn trọng năng lực và sự cố gắng của mỗi cá nhân, nữ sinh cho biết bản thân không gặp phải rào cản hay định kiến liên quan đến giới tính.

Thách thức lớn nhất, theo Chi, đến từ việc phải liên tục cập nhật kiến thức trong lĩnh vực thay đổi từng ngày. AI đòi hỏi kỷ luật, sự bền bỉ và khả năng tự vượt qua áp lực.

Tiến sĩ Ngô Văn Linh, giảng viên Trường Công nghệ thông tin và truyền thông, ĐH Bách khoa Hà Nội, nhận xét: "Chi có tinh thần trách nhiệm cao, làm việc nghiêm túc và chủ động trong nghiên cứu. Trong quá trình làm bài, bạn luôn chịu khó đào sâu, gặp chỗ khó thì kiên trì tìm hiểu đến nơi đến chốn và biết tiếp thu góp ý để chỉnh sửa nhanh".

Thầy Linh nói thêm: "So với mặt bằng sinh viên năm 3, những gì Chi đạt được trong nghiên cứu hiện tại là rất đáng ghi nhận, thể hiện rõ tư duy học thuật và tiềm năng phát triển lâu dài. Tôi tin rằng nếu tiếp tục được rèn luyện trong môi trường nghiên cứu nghiêm túc, Chi có thể tiến xa hơn nữa trong thời gian tới".