Từ cuộc cách mạng chính trị Mỹ đến mặt trận thứ hai của Nga

Châu Âu bị bao vây

Sự trì trệ của trung tâm chính trị châu Âu đã kéo dài khoảng 1 thập niên vừa qua. Trong đó, Anh, Pháp và Đức đều đang có chính phủ đang chịu nhiều thách thức, thiếu sự ủng hộ của người dân, chịu áp lực từ chính quyền Mỹ và phương tiện truyền thông mạng xã hội.

Dự kiến, cả 3 nước trên đều không tổng tuyển cử trong năm nay, nhưng cả 3 chính quyền đều có nguy cơ rơi vào bất ổn. Hậu quả nếu không được kiềm chế thì khả năng của châu Âu trong việc giải quyết tình trạng bất ổn kinh tế, lấp đầy khoảng trống an ninh do Mỹ rút lui và giữ Ukraine trong cuộc chiến sẽ bị ảnh hưởng.

Học thuyết Donroe

Chính quyền của Tổng thống Trump đang hồi sinh và giải thích lại logic của Học thuyết Monroe trong nỗ lực khẳng định quyền lực đối với Tây bán cầu. Sự hồi sinh này được Nhà Trắng gọi là "Hệ thức Trump của Học thuyết Monroe" (gọi tắt là Donroe). Trong khi học thuyết Monroe hồi thế kỷ 19 cảnh báo các cường quốc bên ngoài chống lại sự xâm lấn ở châu Mỹ, phiên bản của ông Trump mở rộng khái niệm. Đó không chỉ tìm cách hạn chế Trung Quốc, Nga và Iran ở Tây bán cầu, mà còn tích cực khẳng định vị thế hàng đầu của Mỹ thông qua sự kết hợp của áp lực quân sự, cưỡng ép kinh tế, xây dựng liên minh có chọn lọc và giải quyết điểm số cá nhân của Trump.

Mô hình của học thuyết trên được thể hiện trong năm 2025 là các cuộc tấn công vào các tàu bị cáo buộc là ma túy, đe dọa hành động quân sự ở Colombia và Mexico, áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với Tổng thống Colombia Gustavo Petro và một thẩm phán Tòa án Tối cao Brazil, áp lực lên Panama về quản lý kênh đào, bổ sung biện pháp trừng phạt đối với Nicaragua, hỗ trợ 20 tỉ USD cho Argentina nhằm thúc đẩy ảnh hưởng chính trị của tổng thống nước này Javier Milei…

Năm 2026, lập trường này sẽ làm tăng nguy cơ vượt quá giới hạn chính sách và những hậu quả không mong muốn.

Ảnh: Reuters

Cuộc cách mạng chính trị Mỹ

Mỹ đang trải qua một cuộc cách mạng chính trị: nỗ lực của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm tháo dỡ một cách có hệ thống các kiểm soát quyền lực của Nhà Trắng, kiểm soát bộ máy và vũ khí hóa quyền lực để chống lại đối thủ. Năm ngoái, Eurasia Group đã cảnh báo về "Quy tắc Don". Nhưng nay những gì diễn ra dường như phá vỡ chuẩn mực chiến thuật đã trở thành một sự chuyển đổi ở cấp độ hệ thống vượt ra ngoài sự cứng rắn của đảng phái hoặc sự tiếp cận quá mức của hành pháp - khác về chất với những gì ngay cả những tổng thống Mỹ tham vọng nhất đã cố gắng. Nhiều rào chắn trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump đang bị bẻ cong. Chỉ đến khi cuộc cách mạng này kết thúc, chúng ta mới biết Mỹ sẽ là loại hệ thống chính trị nào.

Ảnh: Hoàng Đình

Phân kỳ cấu trúc kinh tế

Các công nghệ được xác định là xương sống của nền kinh tế thế kỷ 21 dựa trên điện năng hiện gồm có: xe điện (EV), máy bay không người lái, robot, sản xuất tiên tiến, lưới điện thông minh, lưu trữ pin, trí tuệ nhân tạo (AI). Các công nghệ này có chung một nền tảng: "cụm điện năng" (pin, động cơ, điện tử công suất, điện toán nhúng). Làm chủ "cụm điện năng" thì có thể xây dựng hầu hết mọi thứ mà nền kinh tế hiện đại yêu cầu.

Trung Quốc đã làm chủ "cụm điện năng", Mỹ mất dần vị thế. Vào năm 2026, sự phân kỳ đó sẽ trở nên quan trọng hơn.

Ảnh: Reuters

Mặt trận thứ hai của Nga

Mặt trận nguy hiểm nhất ở châu Âu trong năm nay sẽ chuyển từ chiến hào ở Donetsk (Ukraine) sang cuộc chiến hỗn hợp giữa Nga và NATO.

Cuộc xung đột Ukraine có thể sẽ tiếp tục xảy ra trong năm 2026. Nỗ lực của Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian khó có bước đột phá tức thời. Giữa các yếu tố trên, Nga sẽ tấn công để tăng cường giành lãnh thổ bên trong Ukraine và tiếp tục tấn công qua các trung tâm dân sự. Ngược lại, Ukraine cũng sẽ tấn công mạnh hơn và sâu hơn vào Nga. Khi cuộc chiến bước sang năm thứ 4, vị thế của Ukraine đang xấu đi và áp lực từ Mỹ đang gia tăng.

Nhưng dù thế nào, liên quan Nga, bất ổn lớn nhất trong năm nay nằm ở nơi khác. Nga sẽ leo thang các hoạt động vùng xám chống lại NATO. Và NATO cũng tìm cách đẩy lùi Nga. Tình huống như vậy làm tăng khả năng xảy ra các cuộc đối đầu thường xuyên và nguy hiểm hơn ở trung tâm châu Âu. (còn tiếp)